I SA/Op 425/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego w sprawie ze skargi A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi działającego w imieniu Ministra Finansów (obecnie Szef Krajowej Administracji Skarbowej) z dnia 24 sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych, postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Przedmiotem skargi A. S. (dalej jako skarżąca) jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi działającego w imieniu Ministra Finansów (obecnie Szef Krajowej Administracji Skarbowej) z dnia 24 sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych. W związku z tym skarżąca na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązana była - zgodnie z postanowieniami § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł. W dniu 23 listopada 2016 r. skarżąca uiściła wymagany wpis od skargi. Wyrokiem z dnia 20 stycznia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę w przedmiotowej sprawie. Następnie w dniu 31 stycznia 2017 r. skarżąca uiściła opłatę kancelaryjną za sporządzenie uzasadnienia wyroku w wysokości 100 zł. Postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2017 r. tut. Sąd odrzucił skargę kasacyjną. W dniu 9 maja 2017 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wpłynął wniosek, sporządzony na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718) - zwanej dalej p.p.s.a., w którym skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. Z treści wniosku wynika, że dochody netto gospodarstwa domowego skarżącej (prowadzonego wspólnie z mężem), obciążone stałymi miesięcznymi wydatkami w wysokości 1.400 zł, wynoszą łącznie 2.453 zł. Z przedłożonego wniosku wynika również, że skarżąca i jej mąż posiadają majątek w postaci lokalu mieszkalnego o powierzchni 60 m² (o wartości 120.000 zł), garażu o powierzchni 18 m² (o wartości 12.000 z) oraz oszczędności zgromadzonych na rachunku bankowym w wysokości 30.000 zł. Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył , co następuje: W pierwszej kolejności należy wskazać, iż instytucja prawa pomocy przewiduje dla skarżącej możliwość zwolnienia od kosztów sądowych w całości bądź w części oraz ustanowienia zawodowego pełnomocnika. Przy czym zastosowanie tej instytucji do konkretnego przypadku może mieć miejsce w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, bądź też w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 p.p.s.a.). Przewidywana możliwość ubiegania się przez skarżącą o prawo pomocy w zakresie całkowitym (o co wnosi w przedmiotowym wniosku) uwarunkowana jest spełnieniem przesłanki określonej w art. 246 § 1, pkt 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje w sytuacji, gdy osoba ta nie posiada żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z tego, iż generalną zasadą postępowania sądowego, wyrażoną w art. 199 p.p.s.a., jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się więc jedynie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8). W tym kontekście należy również wskazać, że oceniana jest zasadność wniosku w dwóch aspektach – z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. postanowienie NSA z 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05, niepubl.). Jednocześnie należy podkreślić, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania (por. postanowienie NSA z 30 lipca 2009 r., I FZ 171/09, LEX nr 552205). Rozstrzygniecie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia kosztów procesu. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Dlatego też jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 p.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona obowiązana jest, na mocy art. 255 p.p.s.a., złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Analizując informacje przedstawione przez skarżącą we wniosku o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy uznał, iż były one niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej jej gospodarstwa domowego. W związku z czym, działając na podstawie art. 255 ustawy, pismem z 12 maja 2017 r. wezwano skarżącą do przekazania: - pisemnej informacji na temat kosztów ponoszonych w skali miesiąca przez nią i męża na bieżące utrzymanie (z wyodrębnieniem na poszczególne pozycje, w tym pozycje dotyczące kosztów zamieszkania, zakupu wyżywienia, ubrania, środków czystości, higieny i innych kosztów niezbędnych dla utrzymania z podaniem ich wysokości w skali miesiąca) wraz z dowodami potwierdzającymi te wydatki, - dowodów potwierdzających zawartą w formularzu PPF informację w zakresie dochodów uzyskiwanych w jej w gospodarstwie domowym, - kserokopii zeznania o wysokości dochodów osiąganych przez nią i jej męża w 2016 r. (PIT), - kserokopii wyciągów i odpisów z jej i męża kont i lokat bankowych za ostatnie 3 miesiące. W odpowiedzi skarżąca przedłożyła pismo (sporządzone 24 maja 2017 r.), w którym oświadczyła, że przedstawiła już "wszystkie argumenty" za przyznaniem prawa pomocy i "nic więcej" nie ma zamiaru przedstawiać. Oświadczyła również, że "jest inwalidą pierwszej grupy". W ocenie referendarza, dokonanej po analizie informacji zawartych zarówno w urzędowym formularzu PPF jak i wynikających z przekazanego pisma oraz załączonych dokumentów, skarżąca nie wyjaśniła w sposób pełny i nie budzący wątpliwości sytuacji finansowej i majątkowej swojego gospodarstwa domowego. Przede wszystkim skarżąca nie dostosowała się do wezwania, w którym żądano przekazania odpowiednich dowodów potwierdzających informację odnośnie aktualnych dochodów uzyskiwanych w jej gospodarstwie domowym. Skarżąca nie przekazała również zeznania o wysokości dochodów osiąganych przez nią i męża w 2016 r. oraz wyciągów z rachunków bankowych. Brak tych dokumentów w sposób wpłynął na ograniczenie referendarzowi możliwości dokonania rzetelnej oceny potencjału finansowego gospodarstwa domowego skarżącej. Poza tym skarżąca nie zastosowała się w pełni do wezwania tut. Sądu w zakresie informacji i udokumentowania kosztów bieżącego utrzymania. Opisane okoliczności wskazują na brak współdziałania skarżącej w zakresie ustalenia prawidłowego stanu faktycznego dotyczącego jej rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej. W postanowieniu z dnia 5 listopada 2010 r. o sygn. akt II GZ 318/10 NSA podkreślił, iż czynności określone w art. 255 p.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy (dostępne na stronie internetowej http:// orzeczenia.nsa.gov.pl ). W innym orzeczeniu (postanowienie z 19 sierpnia 2013 r., sygn. akt II FPP 1/13; lex nr 1361212) NSA wskazał, iż "zwolnienie od kosztów sądowych może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy w sposób niebudzący wątpliwości zostanie wykazane przez stronę, że jej sytuacja życiowa uzasadnia odstąpienie od ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Sąd nie może w tym względzie opierać się wyłącznie na twierdzeniach skarżącej, nie popartych żadnymi dokumentami źródłowymi". Zatem w sytuacji gdy skarżąca nie przekazała dowodów mogących obrazować w pełni jej sytuację finansową i majątkową należało uznać, iż nie wykazała, że spełnia przesłanki określone w art. 246 § 1 p.p.s.a. Poza tym, na marginesie, należy wskazać na wykazany przez skarżącą we wniosku o przyznanie prawa pomocy potencjał finansowy w postaci oszczędności w wysokości 30.000 zł, który umożliwia jej pokrycie kosztów postępowania sądowego. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a., orzeczono o odmowie przyznania prawa pomocy.