I SA/Op 427/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, Wydział I w składzie: Przewodniczący: sędzia WSA Marta Wojciechowska po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 27 października 2008r. Nr PF-II/41170-0016/08/GK w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych wskutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego postanawia: przyznać prawo pomocy w całości Skarżący J. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 27 października 2008r. Nr PF-II/41170-0016/08/GK, w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003r. Wyrokiem z dnia 18 lutego 2009 r., Sąd skargę oddalił. W dniu 23 lutego 2009 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Ze złożonego na urzędowym formularzu wniosku, który skarżący uzupełnił nadesłanym na wezwanie Sądu pismem z dnia 7 marca 2009 r. oraz dokumentami źródłowymi wynika, że prowadzi on gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, oraz dwojgiem pełnoletnich dzieci (23 i 20 lat). Skarżący od dnia 1 stycznia 2008 r. pozostaje bez pracy, sporadycznie uzyskując dochody z tytułu umowy zlecenia w kwocie 370,77 zł netto (w miesiącu wrześniu i listopadzie 2008 r.). Jedynym stałym źródłem dochodu czteroosobowej rodziny są dochody żony ze stosunku pracy w kwocie 1500 zł brutto (ok. 940 zł netto). Rodzina ponosi miesięcznie wydatki w kwocie łącznej 632,57 zł, w tym: z tytułu czynszu 390,44 zł, gazu - 80,65 zł; opłat za telefon – 56,45 zł oraz energii 105,03 zł. Majątek skarżącego i członków jego rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym stanowi mieszkanie o pow. 52 m² i dwa samochody osobowe o wartości 7.000 zł każdy. Sądowi nie przedstawiono informacji dotyczących kosztów utrzymania związanych z wyżywieniem rodziny skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek strony skarżącej zasługuje na uwzględnienie. Na podstawie art. 245 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz . U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jak wynika zatem z treści powołanego przepisu, prawo pomocy w tym zakresie stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych. Prawo to służy tym osobom, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację życiową, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogą ponieść kosztów postępowania. Oznacza to, że przy rozpatrywaniu wniosku o prawo pomocy winno się uwzględniać, z jednej strony wysokość obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowe. Jak bowiem zostało stwierdzone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. (GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8), udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ". Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy winna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. W niniejszej sprawie na tym etapie postępowania na skarżącym ciąży obowiązek uiszczenia opłaty kancelaryjnej w związku ze złożonym wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz ewentualnie obowiązek wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 100zł. Nadto w przypadku wniesienia skargi kasacyjnej skarżący zobowiązany jest uczynić to korzystając z pomocy fachowego pełnomocnika. W oparciu o informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak też o wynikające z dodatkowo przedłożonych dokumentów i pisma skarżącego, Sąd doszedł do przekonania, że spełnione zostały przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Jak ustalono bowiem, dochody netto skarżącego i jego rodziny netto uzyskiwane w skali miesiąca wynoszą ok. 940 zł, natomiast wykazane koszty utrzymania lokalu mieszkalnego, gazu , energii telefonu wynoszą ok. 632 zł. Wprawdzie skarżący nie przedstawił innych niezbędnych dla zapewnienia prawidłowej egzystencji czteroosobowej rodziny wydatków, jednak niewątpliwie takie koszty związane z koniecznymi wydatkami związanymi z utrzymaniem rodziny jak np. koszty żywności, środków higienicznych i sanitarnych, leków itp. muszą być ponoszone. Jeżeli zatem osiągane dochody wynoszą ok. 940 zł, a wykazane wydatki bez kosztów żywności, środków sanitarnych i leków wynoszą 632 zł, to uznać należy, iż skarżący nie jest w stanie wygenerować jakichkolwiek środków finansowych niezbędnych do poniesienia wymaganych kosztów sądowych i sfinansowania wynagrodzenia fachowego pełnomocnika. Dodatkowo podkreślić należy, iż skarżący nie posiada żadnego majątku, który mógłby przysporzyć mu określone pożytki i tym samym powiększyć potencjał finansowy jego gospodarstwa domowego, a od stycznia 2009r. pozostaje bez pracy. Dlatego tez zasadnym było przyznanie skarżącemu, na podstawie art. 245 §1 i 2 oraz art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a., prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.