I SA/Op 434/14

Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak, po rozpoznaniu 18 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "A" Spółki Akcyjnej w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 17 marca 2014 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za okres od listopada 2007 r. do grudnia 2008 r., postanawia: zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych w całości. Przedmiotem skargi "A" Spółki Akcyjnej w K. (zwanej dalej stroną skarżącą) jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 17 marca 2014 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za okres od listopada 2007 r. do grudnia 2008 r. Wartość przedmiotu sporu opiewa na kwotę 1.161.364 zł. W związku z tym strona skarżąca na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązana jest - zgodnie z postanowieniami § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, 2193) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 11.614 zł. Na dalsze koszty jakie mogą zaistnieć w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 5.807 zł (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W dniu 4 czerwca 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wpłynął wniosek strony skarżącej - sporządzony na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz. U. z 2012 r., poz.270) –zwanej dalej p.p.s.a. - w którym zwrócono się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu wniosku strona skarżąca podniosła, iż w wyniku działań Urzędu Kontroli Skarbowej w Opolu (prowadzona przez prawie 5 lat kontrola skarbowa zakończyła się określeniem zaległości w podatku od towarów i usług na kwotę 1.318.375 zł oraz zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych w wysokości 1.169.364 zł) zaprzestano całkowicie prowadzenia dotychczasowej działalności gospodarczej, będąc tym samym zmuszonym do zwolnienia wszystkich pracowników (dodano, że obecnie Prezes Zarządu nie pobiera wynagrodzenia za pełnienie swojej funkcji). Ponadto wskazano, że po zakończeniu postępowania sądowoadministracyjnego zostanie podjęta decyzja o wszczęcie procedury upadłościowej. Z kolei w części wniosku dotyczącej oświadczenia o majątku i dochodach strona skarżąca wykazała wysokość kapitału zakładowego w kwocie 500.000 zł oraz brak środków trwałych, dochodów i środków pieniężnych na koncie bankowym. Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył, co następuje: Stosownie do art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków (art. 211 p.p.s.a.). Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna ( art. 212 § 1 p.p.s.a. ). Zatem wniosek strony skarżącej dotyczący częściowego prawa pomocy należy rozpatrywać w kontekście przesłanki zawartej w art. 246 § 2, pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Treść powołanego wyżej przepisu art. 246 § 2, pkt 2 p.p.s.a. wskazuje, iż prawo pomocy w tym zakresie stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych, przy jednoczesnym uwzględnieniu, z jednej strony wysokości obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowych. Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z tego, iż generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się więc z wydatkami na ten cel i gromadzić środki finansowe na pokrycie koniecznych kosztów. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z kolei w innym postanowieniu NSA (postanowienie z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8) stwierdził, iż ,, udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ". Przy czym wymaga podkreślenia, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Rozstrzygniecie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia kosztów procesu. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy w przedmiotowej sprawie referendarz sądowy wziął pod uwagę również dane wynikające z dokumentów załączonych przez stronę skarżącą do wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego przy sprawie o sygn. akt I SA/Op 288/14. W załączeniu do tego wniosku strona skarżąca przekazała bowiem bilans oraz rachunek zysków i strat za lata 2012 i 2013, a także zeznanie CIT-8 za 2013 r. W ocenie referendarza informacje oraz dane zwarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy jak i wynikające z wymienionych wyżej dokumentów wskazują na wyjątkową sytuację strony skarżącej w rozumieniu art. 246 § 2, pkt.2 p.p.s.a. Z deklaracji przekazanych dokumentów, tj. bilansów, rachunków zysków i strat oraz zeznania podatkowego CIT-8, wynika bowiem, iż strona skarżąca w latach 2012 i 2013 nie uzyskała żadnych przychodów, z czego należy wysnuć wniosek, że prowadzenie działalności gospodarczej w jej przypadku nie miało miejsca (na co wskazano również we wniosku sporządzonym na formularzu PPPr). Z kolei z informacji zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że strona skarżąca nie posiada majątku jak też zasobów pieniężnych pozwalających wygenerować środki na zapłatę jakichkolwiek kosztów sądowych (w formularzu wykazano brak majątku oraz środków pieniężnych na koncie bankowym). Zatem brak majątku, środków pieniężnych, a nade wszystko fakt zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej, sprawiają, że strona skarżąca nie posiada środków finansowych (jak i możliwości ich pozyskania), które mogłaby przeznaczyć na pokrycie wymaganych kosztów sądowych. W związku z powyższym, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a., orzeczono o przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.