I SA/Op 442/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Gocki Sędziowie Sędzia WSA Marta Wojciechowska (spr.) Asesor sądowy Anna Komorowska-Kaczkowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 lutego 2022 r. sprawy ze skargi W. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zwrotu wniesionego podania oddala skargę. Przedmiotem skargi jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej SKO, Kolegium) w O. z dnia [...], wydane W. S. na podstawie art. 1 i art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2018 r. poz. 570) oraz art. 66 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm. – dalej kpa), o zwrocie podania wnoszącemu. Uzasadniając wydane postanowienie Kolegium wskazało, że W. S. (dalej wskazywany także jako Skarżący, Strona), na podstawie umowy z 27 stycznia 2017 r., był dzierżawcą części działki nr a k.m. [...] w N., której właścicielem jest gmina N. Umowa została zawarta na czas od 27 stycznia 2017 r. do 30 września 2019 r. W okresie od 1 października 2019 r. do 29 lutego 2020 r. W. S. władał ww. gruntami bezumownie. Burmistrz N. pismem z 27 października 2020 r. wezwał W. S. do zapłaty należności z tytułu bezumownego korzystania z części działki nr a w kwocie należności głównej 616,25 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 22,99 zł. Odpowiadając na powyższe wezwanie strona wniosła "odwołanie" do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O., kwestionując istnienie tytułu zapłaty. Postanowieniem z [...] SKO w O. stwierdziło niedopuszczalność wniesionego "odwołania". Nie godząc się z tym postanowieniem W. S. i E. S. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. Wyrokiem z 5 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Op 15/21 WSA w Opolu uchylił zaskarżone postanowienie. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie Sąd stwierdził, że sprawa podnoszona przez skarżących jest sprawą cywilną, w rozumieniu art. 1 Kodeksu postępowania cywilnego i podlega rozpoznaniu na zasadach ogólnych przed sądem powszechnym stosownie do art. 2 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego. Zatem wykluczone jest rozpoznanie jej przez organ administracji publicznej, gdyż nie jest to sprawa administracyjna. Sąd podkreślił, że istotę sprawy administracyjnej określa art. 1 pkt 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, warunkując jej byt od działania właściwego organu uprawnionego do wydania decyzji, której adresatem jest konkretna strona, w oparciu o przepisy materialne, w sprawie indywidualnej. Brak któregokolwiek z elementów sprawy administracyjnej skutkuje tym, że sprawie nie można przypisać charakteru sprawy administracyjnej. Sprawy dotyczące zapłaty odszkodowania, czy zadośćuczynienia, mają niewątpliwie charakter cywilnoprawny i nie podlegają rozstrzyganiu w formie decyzji. Dalej Sąd stwierdził, że SKO wprawdzie prawidłowo uznało, mając na uwadze treść żądania zawartego w odwołaniu, że nie podlega ono załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej, a tym samym brak jest podstaw do orzekania w sprawie. Jednak w ocenie Sądu, jeżeli Kolegium nie miało kompetencji do prowadzenia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie, a w konsekwencji nie miało kompetencji do wydania w sprawie decyzji administracyjnej lub innego aktu administracyjnego, to organ powinien pismo zatytułowane "odwołanie" zwrócić wnioskodawcom na podstawie art. 66 § 3 kpa. Postanowienie o zwrocie podania wnioskodawcy jest poprawną formą stwierdzenia niedopuszczalności prowadzenia postępowania administracyjnego w takiej sprawie. Mając na uwadze powyższe oraz fakt związania oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażoną w wyroku z 5 marca 2021 r. sygn. akt I SA/Op 15/21 Kolegium postanowiło, stosownie do art. 66 § 3 kpa, zwrócić podanie wnoszącemu, albowiem właściwym w sprawie jest sąd powszechny. Uzasadniając wydane postanowienie wskazało, że jak wynika z akt sprawy, wezwanie z 27 października 2020 r. zostało wystosowane na podstawie art. 476 Kodeksu cywilnego, który dotyczy zwłoki dłużnika w spełnieniu świadczenia. Czynność Burmistrza N. była zatem czynnością cywilnoprawną, do której nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego ani Ordynacji podatkowej. Brak jest zatem aktu administracyjnego, który podlegałby zaskarżeniu, a "odwołanie" od wezwania do zapłaty czynszu (wraz z odsetkami) z tytułu bezumownego posiadania gruntów podlega zwrotowi na podstawie art. 66 § 3 kpa, gdyż ewentualny spór będzie podlegał kognicji sądu powszechnego Nie godząc się z tym postanowieniem W. S. i E. S. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu podnosząc, że wydane postanowienie narusza porządek prawny Rzeczypospolitej Polskiej, a SKO i przewodniczący składu Kolegium nie może przejąć kompetencji sądu powszechnego. W skardze podniesiono również szereg zarzutów odnoszących się do decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w O. W odpowiedzi na skargę SKO w O. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumentację przedstawioną w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Kontrola legalności zaskarżonego aktu, dokonana w aspekcie kryteriów nakreślonych w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 t.j. - dalej określana jako "ppsa") nie dała podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie stwierdził też okoliczności dających podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 ppsa). Wyjaśnić również należy, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do brzmienia art. 119 pkt 3 ppsa. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Kontroli sądowej w rozpoznawanej sprawie zostało poddane postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z [...] o zwrocie podania wnoszącemu, a jego adresatem był W. S. Skargę na powyższe postanowienie wnieśli W. S. i E. S. Postanowieniem z dnia 25 października 2021 r. WSA w Opolu odrzucił skargę E. S. Postanowienie to uprawomocniło się z dniem 30 listopada 2021 r. Dokonując sądowej kontroli zaskarżonego postanowienia podkreślić należy, że przedmiotowa sprawa była już przedmiotem wcześniejszego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, który wyrokiem z 5 marca 2021, sygn. akt I SA/Op 15/21 uchylił postanowienie SKO z dnia [...] stwierdzające niedopuszczalność odwołania. W związku z powyższym orzekanie w tej sprawie odbywa się w warunkach związania, o których mowa w art. 153 ppsa. Zgodnie z treścią tego przepisu, ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w tej sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. W orzecznictwie podkreśla się, że ustanowiona w tym przepisie zasada związania oceną prawną powoduje, iż skutki prawomocnego wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak i wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 października 2014 r., II FSK 2506/12, z 11 kwietnia 2018 r., I FSK 1101/16 - publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl – CBOSA – podobnie jak pozostałe orzeczenia przywołane w uzasadnieniu). Przez "ocenę prawną" rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał dany akt, zostało uznane za błędne, bądź za prawidłowe. Natomiast "wskazania co do dalszego postępowania" dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. A. Kabat (w:) B. Dauter i in., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2018, uw. 3 i 5 do art. 153). Uwzględniając powyższą zasadę SKO, stosownie do art. 153 ppsa, zwróciło podanie wnoszącemu, wydając zaskarżone obecnie postanowienie. We wskazanym wyroku Sąd uznał, że słusznie przyjęło Kolegium, że kwestie dotyczące zapłaty wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości, dochodzone mogą być wyłącznie w postępowaniu przed sądem powszechnym, jednakże Kolegium wadliwie stwierdziło niedopuszczalność odwołania na podstawie art. 134 kpa. Wadliwość działania Kolegium dotyczyła rodzaju rozstrzygnięcia jakie wydał ten organ, gdyż Kolegium nie miało kompetencji do prowadzenia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie, a w konsekwencji nie miało kompetencji do wydania w sprawie nim objętej decyzji administracyjnej lub innego aktu administracyjnego. W konsekwencji, w ocenie Sądu orzekającego w sprawie I SA/Op 15/21, organ powinien pismo zatytułowane jako odwołanie zwrócić wnioskodawcom na podstawie art. 66 § 3 kpa. Tak też uczyniło SKO w zaskarżonym obecnie postanowieniu. Zwracając, na podstawie art. 66 § 3 kpa, podanie wnoszącemu – W. S., uwzględniło ocenę prawną wyrażoną w w/w wyroku WSA w Opolu. Trafnie przyjęło, że kwestie dotyczące zapłaty wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości, dochodzone mogą być wyłącznie w postępowaniu przed sądem powszechnym, a wezwanie z 27 października 2020 r. zostało wystosowane na podstawie art. 476 Kodeksu cywilnego, który dotyczy zwłoki dłużnika w spełnieniu świadczenia. Czynność Burmistrza N. była zatem czynnością cywilnoprawną, do której nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego ani Ordynacji podatkowej. Brak jest zatem aktu administracyjnego, który podlegałby zaskarżeniu. Ewentualny spór będzie podlegał kognicji sądu powszechnego. Powyższe rozstrzygnięcie jest prawidłowe i uwzględnia ocenę prawną oraz wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w wyroku WSA w Opolu I SA/Op 15/21, a podniesione w skardze zarzuty są bezpodstawne. Wobec powyższego skargę, jako oczywiście bezzasadną należało oddalić.