I SA/Op 45/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Gerard Czech po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego w sprawie ze skargi K. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 10 grudnia 2008 r. Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiąc październik 2004 r., p o s t a n a w i a: przyznać skarżącemu prawo pomocy poprzez ustanowienie doradcy podatkowego. Przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 10 grudnia 2008 r. Nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu z dnia 30 kwietnia 2008 r. [...] określającą K. N. zobowiązanie w podatku od towarów i usług za październik 2004 r. w kwocie 3.869 zł. Kwota ta stanowi jednocześnie wartość przedmiotu zaskarżenia. W związku z tym skarżący na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązany jest - zgodnie z postanowieniami § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, 2193) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 155 zł. Na dalsze koszty jakie mogą zaistnieć w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Jednocześnie należy zaznaczyć, iż skarżący zobligowany jest w ty samym okresie do uiszczenia wpisów (w różnych kwotach, gdyż wszystkie są wpisami stosunkowymi) od skarg w 17 innych sprawach zawisłych przed tut. Sądem. Skarżący K. N. w dniu 12 lutego 2009 r. na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 za zm.) – zwanej dalej ustawą, zwrócił się o przyznanie w przedmiotowej sprawie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. W efekcie analizy sytuacji finansowej, majątkowej i rodzinnej skarżącego, opisanej we wniosku oraz wynikającej materiału dowodowego przedłożonego przez niego na skutek wezwania z dnia 18 lutego 2009 r., referendarz sądowy postanowieniem z 10 marca 2009 r. zwolnił go od kosztów sądowych w całości. Następnie wnioskiem z dnia 12 czerwca 2009 r., sporządzonym na urzędowym, skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego. W części wniosku dotyczącej oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wykazał, że wspólnie z matką, siostrą oraz niepełnoletnim siostrzeńcem zamieszkują w lokalu komunalnym, ponosząc miesięczne koszty jego utrzymania w wysokości 700 zł (czynsz, ogrzewanie gazowe, energia elektryczna). Jednocześnie skarżący oświadczył, iż dochody czteroosobowej rodziny stanowią kwotę 3.300 zł (brutto), z czego dochody matki z tytułu emerytury – 1.200 zł, zaś siostry ze stosunku pracy – 2.100 zł (łącznie netto dochody z wymienionych źródeł wynoszą 2.283 zł). Rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Stosownie bowiem do art. 245 ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków (art. 211 ustawy). Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna (art. 212 § 1 ustawy). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 1 ustawy, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 2 ustawy, następuje gdy osoba ta wyka że, nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Treść powołanych wyżej przepisów art. 246 § 1 ustawy wskazuje bowiem, iż prawo pomocy zarówno w pełnym w zakresie jak i w częściowym stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych. Jak bowiem zostało stwierdzone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. (GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8), udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe . Przy rozpoznaniu niniejszego wniosku, analizując sytuację majątkową i finansową skarżącego, wykorzystano również materiał dowodowy przedłożony przez skarżącego na skutek w/w pisma tut. Sądu z dnia 18 lutego 2009 r., w którym wezwano go do przekazania: - stosownych zaświadczeń z urzędu pracy odnośnie aktualnego statusu bezrobotnego skarżącego oraz wyciągów i odpisów z kont i lokat bankowych za ostatnie trzy miesiące, - wyjaśnienia czy, jakie i z jakim skutkiem podejmowane są przez skarżącego działania w celu uzyskania pracy czy też pomocy finansowej z instytucji zajmującej się pomocą społeczną wraz z dowodami, że takie działania były bądź są przez nich podejmowane. Zatem analizując wszystkie informacje podane we wniosku o przyznanie prawa pomocy jak też wynikające z przedłożonego przez niego, zgodnie z wezwaniem, pisma z 2 marca 2009 r. wraz załączonymi dokumentami należało stwierdzić, iż skarżący wykazał, że w jego przypadku zachodzi ustawowa przesłanka uzasadniająca przyznanie wnioskowanego prawa pomocy również w zakresie ustanowienia zawodowego pełnomocnika. Uznano bowiem, iż przy dochodach netto uzyskiwanych w skali miesiąca w wysokości 2.283 zł uzyskiwanych przez matkę i siostrę skarżącego oraz kosztach utrzymania lokalu mieszkalnego i innych niezbędnych dla zapewnienia prawidłowej egzystencji jego i rodziny wykazanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy (koszty zakupu żywności, środków higienicznych, sanitarnych i leków), skarżący nie jest w stanie wygenerować środki finansowe, nie tylko pozwalające na poniesienie wymaganych kosztów sądowych (co zostało stwierdzone wymienionym wyżej postanowieniem z dnia 10 marca 2009 r.), ale również na ustanowienie zawodowego pełnomocnika, i to zarówno w przedmiotowej sprawie, jak i w pozostałych zawisłych w tym samym czasie przed tut. Sądem. Poza tym, jak wynika z przedłożonego oświadczenia, skarżący nie posiada również majątku mogącego przysporzyć mu określone pożytki i tym samym powiększyć potencjał finansowy jego gospodarstwa domowego. Mając na względzie powyższe, orzeczono jak w sentencji.