I SA/Op 459/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa Handlowo Usługowego A Sp. z o. o. w N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 26 września 2012 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym za wrzesień 2009 r., postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Przedmiotem skargi Przedsiębiorstwa Handlowo Usługowego A Sp. z o. o. w N. jest decyzja Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 26 września 2012 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym za wrzesień 2009 r. Wartość przedmiotu sporu stanowi kwota 4.929 zł. W związku z tym skarżąca Spółka na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązana była - zgodnie z postanowieniami § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 198 zł. Na dalsze koszty jakie mogą zaistnieć w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W dniu 10 grudnia 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wpłynął wniosek skarżącej Spółki o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości, sporządzony na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz.270)– zwanej dalej p.p.s.a. Wniosek uzasadniła brakiem środków finansowych. Natomiast w części wniosku dotyczącej oświadczenia o majątku i dochodach wykazała środki trwałe o wartości 725.880,42 zł, ujemny stan konta bankowego w wysokości 479.366,49 zł, stratę za poprzedni rok obrotowy w wysokości 338.363,32 zł, wielkość kapitału zakładowego opiewającego na kwotę 414.825,71 zł. Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył, co następuje: Stosownie do art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków (art. 211 p.p.s.a.). Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna ( art. 212 § 1 p.p.s.a. ). Zatem wniosek skarżącej Spółki dotyczący częściowego prawa pomocy należy rozpatrywać w kontekście przesłanki zawartej w art. 246 § 2, pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Treść powołanego wyżej przepisu art. 246 § 2, pkt 2 p.p.s.a. wskazuje, iż prawo pomocy w tym zakresie stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych, przy jednoczesnym uwzględnieniu, z jednej strony wysokości obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowych. Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z tego, iż generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się więc z wydatkami na ten cel i gromadzić środki finansowe na pokrycie koniecznych kosztów. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z kolei w innym postanowieniu NSA (postanowienie z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8) stwierdził, iż ,, udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ". Przy czym wymaga podkreślenia, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Rozstrzygniecie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia kosztów procesu. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Dlatego też jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 p.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana, na mocy art. 255 p.p.s.a., złożyć, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego lub dochodów. W ocenie referendarza informacje przedstawione we wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej skarżącej Spółki. W związku z czym pismem z 14 grudnia 2012 r. wezwano ją do przekazania w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania wezwania: - kserokopii deklaracji podatkowych dla celów opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych (CIT) za ostatni rok podatkowy oraz wrzesień, październik i listopad 2012 r., a także deklaracji podatkowych składanych dla celów opodatkowania podatkiem od towarów i usług (VAT-7) za miesiące sierpień, wrzesień, październik i listopad 2012 r., - wyciągów i odpisów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych za ostatnie trzy miesiące, - odpisu aktualnych bilansów. W odpowiedzi na wezwanie przedłożono kserokopie: deklaracji podatkowej CIT-8 za 2011 r., deklaracji VAT-7 za wrzesień, październik i listopad 2012 r., wyciągów bankowych za okres od 1 września 2012 r. do 30 listopada 2012 r., raportów dotyczących wyliczenia zaliczki na podatek dochodowy od osób prawnych, bilansu oraz rachunku zysków i strat za 2011 r. i za okres styczeń- listopad 2012 r. (kserokopie tych dokumentów znajdują się przy sprawie o sygn. akt I SA/Op 456/12). W ocenie referendarza, mającego na względzie informacje zawarte we wniosku o prawo pomocy oraz wynikające z przedłożonych dokumentów, zapłata przez skarżącą Spółkę kosztów sądowych wymaganych zarówno na etapie skargi wniesionej do WSA w Opolu jak i mogące mieć miejsce na kolejnych etapach postępowania sądowego nie przekracza jej możliwości finansowych strony. Tym samym jej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych należało uznać za nieuzasadniony. O powyższej ocenie wniosku o przyznanie prawa pomocy zdecydowały następujące okoliczności: Po pierwsze: dysponowanie przez skarżącą Spółkę w ostatnim okresie, tj. we wrześniu, październiku i listopadzie 2012 r. (a więc kiedy skarżąca Spółka winna mieć na względzie, iż w związku z wydaniem niekorzystnych dla niej decyzji organów celnych i następnie przeniesieniem sporu na drogę sądową zobowiązana będzie do poniesienia kosztów postępowania sądowego; w szczególności dotyczy miesiąca listopada 2012 r., kiedy to już po złożeniu pod koniec października 2012 r. skargi na konto skarżącej Spółki wpływały znaczne środki pieniężne), znacznymi środkami finansowymi. Otóż wyniku analizy danych pochodzących z rachunku bankowego prowadzonego w ING Bank Śląski S.A. ustalono, iż w listopadzie 2012 r. na rachunek bieżący skarżącej Spółki wpłynęły środki pieniężne w wysokości 1.312.799,68 zł. Również środkami o zbliżonej wielkości skarżąca Spółka dysponowała w każdym z dwóch poprzednich miesiącach 2012 r. Zatem skarżąca Spółka dysponując tak znacznymi środkami pieniężnymi i mając świadomość wymagalności kosztów sądowych winna uwzględnić konieczność ich zapłaty a dopiero w dalszej kolejności regulować zobowiązania cywilno prawne. Po drugie: posiadanie przez skarżącą Spółkę ogromnego potencjału do gromadzenia środków finansowych w sposób ciągły przejawiający się w postaci uzyskiwanych przychodów. Dla oceny zasadności wniosku ta okoliczność posiada większe znaczenie niż dochody czy też szeroko pojęta płynność finansowa firmy bądź jej rentowność. O potencjale do gromadzenia środków finansowych osób prowadzących działalność gospodarczą, a tym samym o dostępności środków finansowych pozwalających na pokrycie kosztów sądowych, decydują przede wszystkim uzyskiwane przychody z tytułu świadczonych usług bądź sprzedawanych towarów, a nie dochody (bądź strata) będące wynikiem różnicy pomiędzy przychodami a kosztami działalności, która z kolei jest skutkiem decyzji gospodarczych podejmowanych przez prowadzącego działalność gospodarczą. Z zeznania podatkowego (CIT-8) wynika, iż przychody z prowadzonej przez skarżącą Spółkę działalności gospodarczej w 2011 r. wyniosły 34.051.364 zł. Natomiast na podstawie deklaracji podatkowych VAT-7 ustalono, że sprzedaż towarów i usług za wrzesień, październik i listopad 2012 r. stanowiła wartość 6.267.087 zł, przy obciążeniu podatkiem należnym w wysokości 1.432.800 zł. Powyższe oznacza, iż wpis od skargi w kwocie 198 zł jak też wymienione na wstępie uzasadnienia pozostałe koszty mogące zaistnieć w przedmiotowej sprawie stanowią około 0,006% kwoty sprzedanych towarów i usług w podanym wyżej trzymiesięcznym okresie rozliczeniowym 2012 r. oraz około 0,001% przychodów uzyskanych w 2011 r. Zatem nie sposób przyjąć, iż skarżąca Spółka nie jest w stanie dokonać zapłaty wymaganych kosztów sądowych, stanowiących tak znikomą część środków pieniężnych, którymi obraca, nawet gdy jej sytuacja finansowa wydaje się trudna. Powyższe dane wskazują, że zapłata kosztów sądowych przez skarżącą Spółkę również w innych sprawach zawisłych przed tut. Sądem nie przekracza jej możliwości finansowych. W związku z powyższym, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 w/w ustawy, orzeczono o odmowie przyznaniu prawa pomocy.