I SA/Op 462/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Bogusz po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 30 września 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od lutego do lipca oraz od września do grudnia 2011 r. postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji K. K. (dalej też: "skarżący", "strona"), reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika będącego adwokatem złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 30 września 2016 r., wydaną w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od lutego do lipca oraz od września do grudnia 2011 r. Następnie wnioskiem z dnia 21 listopada 2016 r. skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wskazując, że natychmiastowe jej wykonanie spowoduje szkodę, która nie będzie mogła zostać wynagrodzona nawet przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia. W szczególności wskazał, że wymiar należności podlegającej zapłacie powiększony o odsetki za zwłokę nie stanowi zwykłego następstwa wydanej wobec niego decyzji wymiarowej i przekracza roczne dochody przez co nie istnieje możliwość ich jednorazowej wpłaty. Podkreślił, że nie ma możliwości uzyskania kredytu pozwalającego na spłatę wymaganej należności. Jej dokonanie musiałoby spowodować znaczne ograniczenie, o ile nie zakończenie prowadzonej działalności gospodarczej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, nie zajmując procesowego stanowiska co do wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zgodnie z zasadą przyjętą w art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016 poz. 718 ze zm.) dalej w skrócie P.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże w myśl art. 61 § 3 P.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek strony wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części skarżonego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przyznanie takiej ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od ogólnej reguły, iż ostateczna decyzja administracyjna podlega wykonaniu. Wstrzymanie wykonania aktu jest więc instytucją wyjątkową, co oznacza, iż przesłanki przewidziane w cytowanym przepisie nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej . Z treści art. 61 § 3 P.p.s.a. wynika obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uprawdopodobniających zaistnienie wskazanych przesłanek, przy czym uprawdopodobnienie to nie może z reguły opierać się na samych twierdzeniach strony. Wnioskujący winien wskazać na konkretne zdarzenia, czy też okoliczności świadczące o tym, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione, czyli że na skutek wykonania decyzji grozi mu szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty, bądź też, że do odwrócenia skutku jej realizacji nie wystarczy zwrot wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami. W konsekwencji strona musi wykazać istnienie realnego niebezpieczeństwa, iż wykonanie zaskarżonego aktu przed zbadaniem jego prawidłowości przez sąd administracyjny, wywoła nieodwracalne pogorszenie jego sytuacji, którą trudno będzie naprawić nawet po ewentualnym wyeliminowaniu zaskarżonego aktu. Zadaniem Sądu jest natomiast zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają (lub nie) za uwzględnieniem jej wniosku, przy rozważeniu całości okoliczności sprawy. W postanowieniu z 29 maja 2009 r. o sygn. akt I FZ 148/09 (opubl. W CBOSA na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami. Nie jest wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie, gdyż sąd powinien mieć nie tylko o nich wiedzę ale i możliwość ich zweryfikowania. Dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża wnioskodawcę. Jeśli chodzi o wykładnię użytych w art. 61 § 3 P.p.s.a. nieostrych pojęć (niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków), w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że w przepisie tym chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. postanowienia NSA: z 20 grudnia 2004 r. sygn. akt GZ 138/04; z 26 lutego 2013 r. II FSK 1064/12, ). Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2010 r., sygn. II FZ 110/10 i z dnia 28 stycznia 2015 r., sygn. II FZ 2080/14). Przechodząc do oceny opisanego powyżej wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu z punktu widzenia nakreślonej powyżej wykładni przesłanek zawartych w art. 61 § 3 P.p.s.a. oraz obciążającego stronę ciężaru ich wykazania, Sąd nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia. Okoliczności w nim podniesione, po skonfrontowaniu z wyłaniającymi się z akt sprawy ustaleniami, nie dostarczyły dostatecznych przesłanek do uznania, że skarżący zasługuje na szczególną ochronę prawną przed negatywnymi konsekwencjami, jakie dla niego może spowodować wykonanie zaskarżonej decyzji. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że podnoszona we wniosku argumentacja, mająca przemawiać za uwzględnieniem wniosku – a sprowadzająca się do stwierdzenia, że wykonanie zaskarżonej decyzji będzie stanowić szczególny rodzaj następstwa mogącego spowodować konieczność zakończenia prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej – nie została przez skarżącego poparta stosowną dokumentacją dotyczącą jego kondycji finansowej. Oceniając powyższą argumentację Sąd stwierdza, iż jest ona niewystarczająca do uznania, że w sprawie zachodzą okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Z jego uzasadnienia nie wynika w żadnym stopniu, czy i w jakim ewentualnie zakresie kwota zobowiązania podatkowego przekracza możliwości płatnicze skarżącego. Strona nie wykazała, jaki jest jej stan majątkowy, jakimi środkami finansowymi dysponuje obecnie i w jaki sposób podjęte przez organ czynności wpłyną na jego sytuację majątkową. Skarżący nie przedłożył w istocie żadnych dokumentów, które pozwoliłyby na zobrazowanie jego aktualnej kondycji finansowej i potwierdziłyby uzasadnioną obawę, że w wyniku wykonania zobowiązania podatkowego dojdzie do utraty płynności finansowej prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, co narazi skarżącego na znaczną szkodę lub nieodwracalne skutki w rozumieniu art. 61 § 3 P.p.s.a. W szczególności skarżący wywodząc, iż kwestionowana w decyzji kwota podlegająca zapłacie przekracza dochody uzyskiwane przez podatnika w skali roku nie podał żadnych danych wskazujących na wysokość osiąganych z działalności gospodarczej przychodów oraz dochodów (ewentualnie strat), tj. deklaracji podatkowych, czy też np. wyciągów z rachunków bankowych. Przemilczał również kwestię posiadania przez skarżącego majątku nieruchomego, ruchomego lub innych wierzytelności. Tymczasem dysponowanie przez sąd takim danymi jest niezbędne, aby dokonać weryfikacji tego, czy wykonanie zaskarżonej decyzji odbędzie się z uszczerbkiem dla majątku skarżącego, prowadząc do powstania znacznej szkody, bądź powodując trudne do odwrócenia skutki. Jednocześnie Sąd podkreśla, iż nie neguje faktu, że wynikająca z zaskarżonej decyzji kwota zobowiązania podatkowego jest obiektywnie znaczna i bez wątpienia konieczność spełnienia zobowiązania podatkowego może wywołać konsekwencje finansowe dla skarżącego, jednak nie musi to być równoznaczne z powstaniem trudnych do odwrócenia skutków, czy wyrządzeniem znacznej szkody. Obowiązek uregulowania zaległości podatkowych w każdym przypadku, niezależnie od zamożności podatnika, łączy się z obniżeniem jego dochodu. Nie oznacza to jednak automatycznie powstania szkody i to znacznych rozmiarów lub trudnych do odwrócenia skutków, a w przypadku uchylenia decyzji określającej zobowiązanie podatkowe, dochodzi do zwrotu spełnionego świadczenia pieniężnego wraz z odsetkami. Podkreślić też trzeba, że z treści wniosku nie wynika by względem strony prowadzone było jakiekolwiek postępowanie egzekucyjne, czy też zastosowano środki egzekucyjne w postaci zajęcia rachunków bankowych. Skarżący nie przedłożył również jakichkolwiek dokumentów źródłowych dotyczących jego sytuacji jako pracodawcy, zobowiązań wobec pracowników, organów skarbowych czy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu prowadzonej działalności. Jeżeli nie złożono stosownej dokumentacji źródłowej to wniosek należy ocenić jako pozbawiony konkretów, przez co może być on oceniany li tylko hipotetycznie i nie jest możliwe stwierdzenie na ile realne mogą być zagrożenia wskazane w art. 61 § 3 P.p.s.a. Końcowo Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 grudnia 2012 r. sygn. akt II GZ 455/12, w którym wskazano, że: "postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności wydawane jest wyjątkowo, na wniosek skarżącego i nie stosuje się w odniesieniu do niego treści art. 49 P.p.s.a. Oznacza to, że w przypadku nieuzasadnienia lub niedostatecznego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności przewodniczący nie ma obowiązku wzywania strony do jego uzupełnienia lub poprawienia, a inicjatywa dowodowa i odpowiedzialność za skuteczność złożonego wniosku spoczywa w całości na wnioskodawcy." W konsekwencji, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 P.p.s.a, należało orzec jak w sentencji postanowienia.