I SA/Op 464/21

WyrokWSA w Opolu2021-12-03

Skład orzekający: Marta Wojciechowska, Grzegorz Gocki, Aleksandra Sędkowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja stwierdzająca uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z opłacania składek za okres od marca do maja 2020 r. jest prawidłowa, jeśli wniosek został złożony po terminie, ale skarżący podnosi argumenty dotyczące skuteczności doręczenia decyzji pierwszej instancji oraz wpływu stanu epidemii na bieg terminów?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z opłacania składek za marzec i kwiecień 2020 r., ponieważ organ sam wcześniej zwolnił stronę z obowiązku opłacania składek za te miesiące, co czyniło kwestię terminu złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie bezprzedmiotową. Natomiast w zakresie dotyczącym maja 2020 r. skargę oddalono, uznając, że organ prawidłowo stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie decyzji umarzającej postępowanie w przedmiocie zwolnienia z opłacania składek, gdyż wniosek ten został złożony po upływie ustawowego terminu.
Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o zwolnienie z opłacania składek za marzec, kwiecień i maj 2020 r. Organ zwolnił go z obowiązku za marzec i kwiecień, a postępowanie w sprawie maja umorzył decyzją z dnia [...], uznając ją za doręczoną elektronicznie w dniu 3 sierpnia 2020 r. Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w dniu 20 sierpnia 2020 r., kwestionując skuteczność doręczenia i wpływ stanu epidemii na bieg terminów. Organ stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję w części dotyczącej stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za marzec i kwiecień 2020 r., a w pozostałym zakresie skargę oddalono.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Wojciechowska Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Gocki (spr.) Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi S. I. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...], nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej stwierdzenia uchybienia terminu za miesiąc marzec i kwiecień 2020 r., II. oddala skargę w pozostałym zakresie. Decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. z dnia [...], wydaną na podstawie art. 134 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, z późn. zm. ), zwanej dalej "k.p.a.", w związku z art. 83b ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266, z późn. zm.) oraz art. 31zq ust. 8 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374, z późn. zm.) stwierdzono uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie S. I. z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. Decyzja ta zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wnioskiem elektronicznym z dnia 15.05.2020 r. S. I. (dalej strona, skarżący) prowadzący działalność gospodarczą pod firmą A, złożył wniosek RDZ (wskazując adres e-mail do korespondencji) o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za miesiące marzec 2020 r., kwiecień 2020 r. oraz maj 2020 r. w oparciu o pomoc udzielaną przedsiębiorcom na podstawie ustawy o COVID. Wniosek został złożony przez platformę PUE. Rozpoznając powyższy wniosek Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonał zwolnienia skarżącego z powyższego obowiązku za miesiąc marzec i kwiecień 2020 r. odpowiednio w kwocie 10.685,97 zł za miesiąc marzec 2020 r. oraz w kwocie 10.890,89 zł za miesiąc kwiecień 2020 r., o czym poinformował stronę pismami z dnia 9.06.2020 r. Natomiast w przedmiocie zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za maj 2020 r. decyzją z dnia [...] nr [...] umorzył postępowanie w tym zakresie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., ponieważ z uwagi na nie przesłanie do organu do dnia 30.06.2020 r. dokumentów rozliczeniowych- deklaracji rozliczeniowej- za miesiąc maj 2020 r., stało się ono bezprzedmiotowe Decyzja ta zawierająca informację o możliwości złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji została przesłana stronie elektronicznie przez platformę usług elektronicznych i uznana za doręczoną zgodnie z art. 39- 46 k.p.a. w dniu 3.08. 2020 r. Pismem z dnia 20.08.2020 r., nadanym w placówce pocztowej w dniu 04.09.2020 r. (data wpływu do organu w dniu 07.09.2020 r.) strona wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za maj 2020 r. wskazując, że uzupełniła już brakującą deklarację za ten miesiąc, zaś powstałe w tym zakresie opóźnienie wynikało z zawirowań związanych z pandemią. Wskazaną na wstępie decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. z dnia [...] stwierdzono na podstawie art. 134 k.p.a. uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. wskazując, że ustawowy 14 dniowy termin na jego wniesienie upłynął 17 sierpnia 2020 r. W skardze wniesionej do tut. Sądu skarżący wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji z dnia [...], nr [...] wraz z poprzedzającą ją decyzją z [...], nr [...] zarzucając im naruszenie art. 7 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 kpa poprzez niewywiązanie się organu z obowiązku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz niezbadania okoliczności faktycznych sprawy. Uzasadniając stawiane zarzuty w pierwszej kolejności zwrócił uwagę na to, że doręczenie mu decyzji z dnia [...] było nieskuteczne, ponieważ nastąpiło w formie elektronicznej. Dodatkowo podniósł też, iż brak jest możliwości określenia przedmiotu sporu, z uwagi na wskazanie w decyzji z dnia [...], iż dotyczy ona umorzenia postępowania w przedmiocie zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za ma 2020 r., natomiast w skarżonej obecnie decyzji z dnia [...] stwierdzającej uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ wskazał jako jej przedmiot okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. W dalej czynionych rozważaniach wskazał, że jego zdaniem organ dokonał niewystarczających ustaleń faktycznych, a nadto pominięto fakt, iż w dobie epidemii związanej z wirusem COVID - 19 nastąpiło zawieszenie biegów terminów procesowych i sądowych w postępowaniach sądowych i sądowoadministracyjnych - a co za tym idzie - bieg terminów na złożenie właściwych deklaracji rozliczeniowych, określonych ustawą systemową również został zawieszony. Wskazał, że zgodnie z art. 31zq. ust. 2 i 3 Ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374) Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwalnia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia przesłania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych należnych za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek, a w przypadku gdy płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania - w terminie nie dłuższym niż 30 dni od terminu, w którym powinna być opłacona składka za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r. a w przypadku, o którym mowa w art. 31zo ust. 8 należnych za lipiec, sierpień, wrzesień 2020 r. do dnia 31 października 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. W dalszej kolejności odnosząc się do zaistniałego w niniejszej sprawie stanu faktycznego zauważył, że organy pominęły okoliczność zmiany w 2020 r. rygoru obowiązywania przepisów prawa administracyjnego (także ustawy systemowej) w świetle panującego stanu zagrożenia epidemicznego SARS-COV-2 wywołującego chorobę COVID-19, a następnie stanu epidemii. Powołał się zatem na okoliczność, ogłoszenia z dniem 14 marca 2020 r. na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 13 marca 2020 r. stanu zagrożenia epidemicznego, który to został odwołany z dniem 20 marca 2020 r. rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r., a w jego miejsce został ogłoszony - do odwołania rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. - stan epidemii. W związku z tym zgodnie z art. 15zzs ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374) - dalej "ustawa", w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz.568), w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniach sądowych, w tym sądowoadministracyjnych - nie rozpoczynał się, a rozpoczęty ulegał zawieszeniu na ten okres. Zakres spraw, których dotyczyło zawieszenie terminów procesowych określał art. 15zzr. tej ustawy i były to terminy: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed sądem lub organem, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju. W świetle tej regulacji uzasadniony jest zatem wniosek, że bieg terminu na złożenie właściwych deklaracji rozliczeniowych, określonych ustawą systemową również został zawieszony. Powyższy stan obowiązywał aż do wejścia w życie ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2z.U.2020.875 z dnia 2020.05.15, który w art. 46 pkt. 21 uchylił obowiązywanie art. 15zzr i 15zzs. W konsekwencji zawieszone wcześniejszą ustawą terminy (oraz te, których bieg zgodnie z nią nie rozpoczął się) podjęły dalszy bieg (lub rozpoczęły) po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie procedowanej ustawy. A skoro ustawa ta weszła w życie 16 maja 2020 r., to datą początkową tychże czynności stanowił dzień 23 maja 2020 r. Skoro zatem termin na złożenie deklaracji (zarówno 30-dniowy jak i ten określony jako 30.06.2020 r.) nie biegł przez ponad 1,5 miesiąca nie można było wyciągać, jak uczynił to organ w swojej decyzji negatywnych konsekwencji dla strony z uwagi na złożenie deklaracji po 30 czerwca 2020 r. Tym bardziej, że faktyczne zatrzymanie biegu terminu do dnia 23 maja 2020 r., spowodowało, że strona po jego wznowieniu otrzymała już mniej czasu na realizację nałożonych na nią obowiązków. Dodatkowo sytuacja epidemiczna w sposób oczywisty powodowała, że zachowanie przeciętnego człowieka nakierowane było nie na rozważanie okoliczności prawnych zwolnienia, ale zgodnie z zaleceniami władzy wykonawczej, na pozostawaniu w domu i unikaniu większej aktywności zawodowej. Stąd też okres zawieszenia biegu terminów administracyjnych w potocznym rozumieniu uniemożliwiał złożenie deklaracji rozliczeniowych lub stwarzał oczywiste i uzasadnione wątpliwości co do wywołania przez złożone deklaracje skutku prawnego. W ocenie skarżącego zgodnie z zasadą zaufania do organów publicznych należało oczekiwać, że termin na złożenie deklaracji rozliczeniowych, określony pierwotnie na dzień 30 czerwca 2020 r., winien uwzględniać okres zawieszenia biegu terminów administracyjnych jak i procesowych, gdyż tylko wtedy gwarantowałby zgodny z intencją i zamierzeniami ustawodawcy właściwy okres na złożenie dokumentów. Przyjmując takie rozwiązania, tj. wyznaczając datę 30 czerwca 2020 r. jako końcowy termin złożenia deklaracji, ustawodawca nie zdawał sobie sprawy, że będzie zmuszony ogłosić stan epidemii, w jego konsekwencji że będzie aż do 23 maja 2020 r. wstrzymany bieg terminów administracyjnych. Organ odmawiając zwolnienia strony ze składek z uwagi na niezłożenie deklaracji rozliczeniowych do 30 czerwca 2020 r. w istocie nie zauważa problemu zawieszenia biegu terminów administracyjnych i traktuje zaistniałą w sprawie specyficzną sytuację w kategoriach braku jakiejkolwiek przeszkody uniemożliwiającej składanie dokumentów. Takie działanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest przy tym niezgodne z zasadą zaufania do władzy publicznej, która przyjmuje, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Nadto organy te są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Kryteria sądowej kontroli zaskarżonych aktów organów administracji publicznej zostały wyznaczone przepisem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 t.j.) - dalej jako: "p.p.s.a.", zgodnie z którym decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2). Równocześnie w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem niemającym tu zastosowania). Z kolei w myśl art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że zaskarżone obecnie do sądu rozstrzygnięcie organu, a którego przedmiotem było stwierdzenie uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r., narusza prawo w istotnym stopniu w zakresie w jakim objęto nim miesiące marzec i kwiecień 2020r. W sprawie nie budzi wątpliwości, iż za te miesiące Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonał zwolnienia skarżącego z powyższego obowiązku zgodnie z jego wnioskiem, o czym poinformował stronę pismami z dnia 9.06.2020 r. Przedmiotem złożonego przez stronę wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, była natomiast, co wprost wynika z jego treści, decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...], nr [...], którą to umorzono na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. postępowanie w przedmiocie zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za miesiąc maj 2020 r., gdyż według organu z uwagi na nie przesłanie do organu do dnia 30.06.2020 r. dokumentów rozliczeniowych - deklaracji rozliczeniowej - za miesiąc maj 2020 r., stało się ono bezprzedmiotowe. W tym miejscu istotne jest zwrócenie uwagi, że decyzja ta zawierała w swoim pouczeniu szczegółową informację o dwóch sposobach jej zaskarżenia, a mianowicie o możliwości złożenia w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia wniosku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o ponowne rozpatrzenie sprawy, a w przypadku gdy strona nie chce skorzystać z tego prawa o możliwości jej bezpośredniego zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu w terminie 30 dni od dnia jej doręczenia. Zgodnie z art. 31zq ust. 7 ustawy o COVID odmowa zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, następuje w drodze decyzji. Przepis art. 31zq ust. 8 ustawy o COVID określa zaś, że od decyzji o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o której mowa w ust. 7, płatnikowi składek przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego dotyczące odwołań od decyzji oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wybór sposobu zaskarżenia decyzji, w sytuacji gdy strona nie zgadzała się z zawartym w niej rozstrzygnięciem został pozostawiony samej stronie, a jak wynika w niniejszej sprawie - co jest bezsporne - skarżący skorzystał z możliwości złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez sam organ. W tej sytuacji obowiązany był on do zachowania 14 dniowego terminu przewidzianego dla wybranej przez siebie metody zaskarżenia negatywnego dla siebie rozstrzygnięcia organu I instancji. Z kolei Zakład Ubezpieczeń Społecznych przystępując do rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, przed zajęciem jakiegokolwiek merytorycznego stanowiska co do zasadności bądź niezasadności złożonego wniosku, był zobligowany w pierwszej kolejności dokonać badania terminowości jego złożenia. Tak też uczynił to organ w zaskarżonej obecnie decyzji z dnia [...], stwierdzając uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek należnych w części dotyczącej miesiąca maja 2020 r. Mając na uwadze, że do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją ZUS o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. zważyć należy, iż w myśl art. 127 § 3 zdanie drugie k.p.a. do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Zgodnie z art. 129 § 1 k.p.a. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Stosownie zaś do art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Samo doręczenie jest czynnością procesową organu administracji publicznej, wywołującą skutki prawne przewidziane w przepisach k.p.a., a od jego daty rozpoczynają bieg terminy do dokonania czynności procesowych, w tym jak ma to miejsce w niniejszej sprawie złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenia sprawy. Dlatego też istotnym na gruncie rozpoznawanej obecnie sprawy jest odniesienie się w pierwszym rzędzie do podniesionego w skardze zarzutu wadliwości samego doręczenia decyzji organu z dnia [...], nr [...] którą to umorzono na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. postępowanie w przedmiocie zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za miesiąc maj 2020 r., od której następnie skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jak wynika z akt sprawy, co nie jest kwestionowane, skarżący poprzez Platformę Usług Elektronicznych w dniu 15.05.2020 r. złożył wniosek RDZ (wskazując adres e-mail do korespondencji) o zwolnienie go z obowiązku opłacania składek za miesiące marzec 2020 r., kwiecień 2020 r. oraz maj 2020 r. w oparciu o pomoc udzielaną przedsiębiorcom na podstawie ustawy o COVID. Również za pośrednictwem tej samej platformy, w formie elektronicznej została mu przesłana decyzji organu z dnia [...], uznana następnie za doręczoną zgodnie z art. 39- 46 k.p.a. w dniu 3.08. 2020 r. Zasady i tryb doręczania za pomocą środków komunikacji elektronicznej został uregulowany w art. 391 k.p.a., w myśl którego doręczenie pism następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną, następuje jeżeli strona lub inny uczestnik postępowania spełni jeden z następujących warunków: 1) złoży podanie w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu administracji publicznej; 2) wystąpi do organu administracji publicznej o takie doręczenie i wskaże organowi administracji publicznej adres elektroniczny; 3) wyrazi zgodę na doręczanie pism w postępowaniu za pomocą tych środków i wskaże organowi administracji publicznej adres elektroniczny. Posłużenie się zatem przez ustawodawcę w tej regulacji sformułowaniem "następuje" prowadzi do wniosku, iż spełnienie warunku z art. 391 § 1 pkt 1 k.p.a. obliguje do uruchomienia doręczenia elektronicznego, zaś doręczenie w trybie tradycyjnym nie może wówczas mieć miejsca. Zatem złożenie podania do elektronicznej skrzynki podawczej automatycznie powoduje, że wszelkie doręczenia będą dokonywane w formie elektronicznej. Ustawodawca nie wymaga w tym zakresie żadnych dodatkowych oświadczeń strony, w szczególności jej wyraźnej zgody. Jest ona objęta domniemaniem wynikającym z samego faktu złożenia podania w ten sposób, przy czym ta domniemana zgoda na doręczenie elektroniczne może być w każdym czasie cofnięta. Jednocześnie, na gruncie regulacji zawartej w § 1d omawianego przepisu, zgodnie z którą, jeżeli strona lub inny uczestnik postępowania zrezygnuje z doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, organ administracji publicznej doręcza pismo w sposób określony dla pisma w formie innej niż forma dokumentu elektronicznego. Cofnięcie (odwołanie) wyrażonej uprzednio zgody lub odmowa zgody na doręczanie musi być wyraźne, bowiem braku zgody nie można domniemywać. Stronie takiej będzie można doręczać pismo w formie "tradycyjnej" dopiero wtedy, gdy zrezygnuje ona z doręczania jej pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Mając powyższe na uwadze w ocenie Sądu wysyłanie przez skarżącego wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za miesiące marzec 2020 r., kwiecień 2020 r. oraz maj 2020 r. w oparciu o pomoc udzielaną przedsiębiorcom na podstawie ustawy o COVID, stanowi pismo w rozumieniu art. 39 oraz art. 391 k.p.a., a tym samym w świetle powyższych uwag, rację należy przyznać organowi, że wobec skarżącego nastąpiły przesłanki do doręczania mu pism elektronicznie. W sprawie nie budzi też wątpliwości, iż skarżący zapoznał się z treścią samej decyzji, powołując się na nią we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Inną kwestią jest sama terminowość złożenia tego wniosku. Przechodząc zatem w dalszej kolejności do terminowości złożenia przez skarżącego wniosku o ponowne rozpoznanie, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala na przyjęcie stanowiska organu, że skoro decyzja organu z dnia [...], uznana została prawidłowo za doręczoną zgodnie z art. 39 - 46 k.p.a. w dniu 3.08. 2020 r., to tym samym czternastodniowy ustawowy termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie zwolnienia z opłacania składek upłynął w dniu 17.08. 2020 r. Zatem strona składając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, sporządzony w dniu 20.08 2020 r., a nadany w urzędzie pocztowym w dniu 4.09.2020 r. uczyniła to z uchybieniem ustawowego terminu. Tym samym organ zobowiązany był do wydania orzeczenia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy bez możliwości dokonania merytorycznej oceny podnoszonych w nim zarzutów. Organ odwoławczy, w razie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, a ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 k.p.a. Uchybienie terminu jest bowiem okolicznością obiektywną, niezależną od uznania organu odwoławczego i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż stwierdzenie uchybienia terminu przewidzianego w art. 134 k.p.a. Tym samym stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Ponieważ nie ma ono charakteru merytorycznego, lecz jest jedynie formalnym stwierdzeniem, że odwołanie nie może zostać rozpoznane, w sytuacji jego zaskarżenia do sądu administracyjnego, przedmiot badania sądu ogranicza się zatem jedynie do skontrolowania legalności orzeczenia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, natomiast nie obejmuje oceny, co do podniesionych w skardze innych zarzutów dotyczących już merytorycznej strony zasadności samego umorzenia postępowania w przedmiocie zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za miesiąc maj 2020 r. Ocena taka mogłaby być dokonana w sytuacji, gdyby doszło do rozpoznania przez organ II instancji wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i wydanie w tym zakresie decyzji ostatecznej, na którą to wówczas przysługiwałoby stronie prawo do wniesienia skargi do tut. sądu, lub też skorzystanie przez nią z przewidzianej prawem możliwości zaskarżenia do sądu samej decyzji organu z dnia [...], zamiast wybranego przez siebie środka w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jednocześnie Sąd jedynie informacyjnie wskazuje że w razie uchybienia terminu- jak ma to miejsce w niniejszej sprawie termin ten może zostać przywrócony na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy ( art. 58 k.p.a.) Prośbę taką należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, jednocześnie dopełniając czynności, dla której określony był ten uchybiony termin. W orzecznictwie sądów administracyjnych, zwraca się jednocześnie uwagę, że otrzymując postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu, strona może zaakceptować stanowisko organu i złożyć wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia albo próbować podważyć to stanowisko skargą do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Wybranie tej drugiej możliwości nie może jednakże wpłynąć negatywnie na sytuację procesową strony w kontekście treści art. 58 § 2 k.p.a. Skoro strona wybrała skargę, to nie można uznać, że utraciła prawo do wniesienia z wniosku o przywrócenie terminu. W tym stanie rzeczy Sąd dokonując kontroli zaskarżonej decyzji, o ile w odniesieniu do zawarcia w niej rozstrzygnięcia stwierdzającego uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek należnych za miesiące marzec i kwiecień 2020 r., stwierdził naruszenie prawa uzasadniającej uchylenie w tej części zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit " c" p.p.s.a., to w odniesieniu do tożsamego stwierdzenia uchybienia w odniesieniu do miesiąca maja 2020 r., z uwagi na prawidłowość stanowiska organu, skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Pomimo częściowego uwzględnienia skargi, Sąd nie orzekał o kosztach postępowania, albowiem z uwagi na przysługujące skarżącemu zwolnienie, w niniejszej sprawie nie poniesiono żadnych kosztów postępowania (wpisu od skargi).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło