I SA/Op 481/11
WyrokWSA w Opolu2012-01-25
Skład orzekający: Anna Wójcik, Gerard Czech, Marzena Łozowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wierzytelność wynikająca z prawomocnych wyroków ustalających obowiązek ubezpieczenia społecznego pracowników lub wyroku uchylającego decyzję organu podatkowego w przedmiocie opłaty skarbowej może zostać potrącona z zaległością podatkową na podstawie art. 64 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wierzytelności wynikające z wyroków ustalających obowiązek ubezpieczenia społecznego pracowników lub wyroków uchylających decyzje organów podatkowych w przedmiocie opłaty skarbowej nie mieszczą się w zamkniętym katalogu wierzytelności, które mogą być potrącone z zaległościami podatkowymi na podstawie art. 64 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Przepis ten odnosi się wyłącznie do wierzytelności wynikających z prawomocnych wyroków sądowych wydanych na podstawie art. 417 lub 417(2) Kodeksu cywilnego, dotyczących odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa.Stan faktyczny
Spółka A zwróciła się do organów podatkowych z wnioskiem o potrącenie zaległości podatkowej w podatku od gier wraz z odsetkami z wierzytelnością wobec Skarbu Państwa, nabytą w drodze cesji. Jako podstawę wniosku wskazała art. 64 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, dołączając wyroki ustalające obowiązek ubezpieczenia społecznego pracowników oraz wyrok NSA uchylający decyzję w sprawie opłaty skarbowej. Organy odmówiły potrącenia, uznając, że wskazane wyroki nie dotyczą odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa na podstawie art. 417 lub 417(2) K.c. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie szeregu przepisów, w tym dotyczących ustawy o grach hazardowych, przepisów UE i Konstytucji RP.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wójcik Sędziowie Sędzia NSA Gerard Czech (spr.) Sędzia WSA Marzena Łozowska Protokolant Starszy inspektor sądowy Iwona Dąbrowska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi A Spółka z o. o. w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 29 sierpnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy potrącenia wzajemnych wierzytelności i zaległości podatkowych oddala skargę.
Decyzją z dnia 29 sierpnia 2011r., Nr [...], Dyrektor Izby Celnej w Opolu działając w oparciu o przepisy art. 64 § 1 pkt 1 i § 6 oraz art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.) – /dalej jako O.p./, utrzymał w mocy zaskarżoną przez A Spółkę z o.o. z siedzibą w [...] – powoływaną dalej jako Spółka lub strona skarżąca – decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w Opolu z dnia 30 września 2010 r. odmawiającą dokonania potrącenia wierzytelności wobec Skarbu Państwa z zaległością podatkową Spółki w podatku od gier za styczeń 2010 r.
Z okoliczności faktycznych sprawy wynikało, iż Spółka zwróciła się do organu podatkowego z wnioskiem o potrącenie zaległości podatkowej w podatku od gier w kwocie 88.000 zł za styczeń 2010 r. wraz z odsetkami z wymagalną wobec Skarbu Państwa wierzytelnością nabytą w drodze cesji od niemieckiej Spółki "B". Jako podstawę prawną żądania Spółka wskazała przepis art. 64 § 1 pkt 1 O.p. i do przedmiotowego wniosku dołączyła odpisy prawomocnych wyroków ustalających istnienie obowiązku ubezpieczenia emerytalnego, rentowego, chorobowego i wypadkowego z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy we wskazanej wyżej Spółce "B" oraz odpis wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu z dnia 28 listopada 2000 r. o sygn. akt I SA/Wr 1772/99, uchylającego decyzje organów podatkowych w przedmiocie wymiaru opłaty skarbowej.
W tych okolicznościach Naczelnik Urzędu Celnego w Opolu odmówił dokonania potrącenia wierzytelności wobec Skarbu Państwa z zaległością podatkową Spółki stwierdzając, że przedstawione przez nią wyroki nie są orzeczeniami wydanymi na podstawie art. 417 lub art. 4172 Kodeksu cywilnego, gdyż nie dotyczą odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa i jako takie nie mogą być podstawą dokonania żądanego potrącenia.
Nie godząc się z wydaną decyzją Spółka wniosła odwołanie, w którym zarzuciła skarżonej decyzji naruszenie szeregu przepisów O.p., w tym m.in.: art. 120, 121, 122, 124, 187 § 1, 210 § 4, 215 § 1.
Dyrektor Izby Celnej w Opolu wskazując na treść art. 64 § 1 O.p. stwierdził, iż zobowiązania i zaległości podatkowe wraz z odsetkami podlegają na wniosek podatnika potrąceniu z wzajemnej, bezspornej i wymagalnej wierzytelności podatnika wobec Skarbu Państwa m. in. z tytułu prawomocnego wyroku sądowego wydanego na podstawie art. 417 lub art. 4172 K.c. Zatem instytucja potrącenia, o której mowa w tym przepisie, ma zastosowanie, gdy spełnione zostaną warunki w nim określone. Wierzytelność jest wzajemna, gdy podatnik jest dłużnikiem organu podatkowego z tytułu ciążących na nim podatków, a organ jest jednocześnie dłużnikiem podatnika z tytułów ściśle w przepisie tym wskazanych. Bezsporne są wierzytelności, których istnienie, wysokość i termin płatności nie są kwestionowane, a do takich należą wierzytelności wynikające z prawomocnych orzeczeń sądowych, ugód i ostatecznych decyzji administracyjnych. Za wymagalne uznaje się zaś wierzytelności, których termin płatności upłynął i mogą być dochodzone na drodze prawnej. W niniejszej sprawie wniosek o potrącenie wierzytelności z zaległością podatkową Spółka oparła o treść art. 64 § 1 pkt 1 O.p. i wskazała wyroki Sądów Okręgowych i Apelacyjnych Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu i w Łodzi oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu. Z treści przedłożonych wyroków wynika natomiast, że dotyczą one ustalenia obowiązku ubezpieczenia emerytalnego, rentowego, chorobowego i wypadkowego z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy w Spółce "B", natomiast wyrok sądu administracyjnego dotyczy uchylenia ostatecznej decyzji organu podatkowego w sprawie wymiaru opłaty skarbowej od sprzedaży udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. W tych okolicznościach – w ocenie organu odwoławczego – przedłożone wyroki nie zostały wydane w oparciu o przepisy art. 417 lub 4172 K.c., orzekające o odpowiedzialności Skarbu Państwa za wyrządzone szkody i dlatego nie sposób było uznać, że wskazane przez Spółkę wierzytelności do potrącenia z zaległością podatkową mieszczą się w kręgu sytuacji określonych w art. 64 § 1 O.p. Tym samym przy wydaniu orzeczenie przez organ I instancji – zdaniem Dyrektora Izby Celnej – nie doszło do naruszenia wskazanych w odwołaniu przepisów.
W skardze do sądu administracyjnego skarżąca Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji lub o stwierdzenie jej nieważności i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, zarzucając naruszenie:
- art. 139 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540) poprzez jego bezzasadne zastosowanie, w sytuacji, gdy do wymiaru zryczałtowanego podatku od gier winien mieć zastosowanie art. 45a ust. 1 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych, co doprowadziło do konieczności uiszczenia jego zwiększonej kwoty:
- art. 8 pkt 1 i art. 9 Dyrektywy 98/34/WE transponowanej do prawa krajowego przez przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. Nr 239, poz. 2039), przez naruszenie obowiązku notyfikowania Komisji Europejskiej projektów zawierających przepisy techniczne;
- przepisów Konstytucji RP, w tym jej art. 2, art. 21 i art. 64 ust. 1 przez niezawarcie we wprowadzanej ustawie o grach hazardowych przepisów przejściowych i naruszenie zasady lojalności państwa wobec adresata tych norm oraz braku poszanowania interesów podatnika;
- art. 509, art. 510 i następnych K.c. przez ich zastosowanie i przyjęcie, iż zawarta przez Spółkę umowa cesji nie była skuteczna;
- art. 389 – 413 BGB (niemieckiego Kodeksu cywilnego) przez ich pominięcie, w sytuacji, gdy stosowanie zawartej umowy cesji, winno być oceniane w oparciu o te unormowania;
- art. 64 O.p. przez odmowę dokonania potrącenia zaległości podatkowej z wierzytelnościami nabytymi na podstawie umowy cesji oraz niewydanie w tej sprawie decyzji w terminie 7 dni;
- art. 121 § 1 O.p. przez naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, zobowiązując stronę do przedkładania wyroków sądów administracyjnych wraz z uzasadnieniami oraz złożenia zawartej umowy cesji;
- art. 122 O.p. przez zaniechanie działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i zebrania wszystkich dowodów, w tym zaniechania wystąpienia do sądu powszechnego celem ustalenia istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego (umowy cesji) i niewystarczające odniesienie się do przedłożonych przez stronę wyroków;
- art. 124 O.p. przez błędne lub niewystarczające wyjaśnienie przesłanek, którymi kierowano się przy wydawaniu decyzji;
- art. 125 § 1 O.p. przez dopuszczenie do przewlekłości postępowania, a przez to do narażenia strony skarżącej na wymierną szkodę;
- art. 233 § 2 O.p. przez zaniechanie uchylenia decyzji organu I instancji.
Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Celnej w Opolu wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko oraz argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się zaś do wskazanych w skardze zarzutów stwierdził, iż nie znajdują one odzwierciedlenia w prowadzonym przez organy postępowaniu oraz w wydanej decyzji, a dotyczą stwierdzeń i czynności, które w tej sprawie nie zaistniały, bądź nie były podejmowane.
W dodatkowym piśmie procesowym z dnia 19 stycznia 2012 r. pełnomocnik skarżącej, podtrzymując dotychczasową argumentację skargi, złożył wniosek o skierowanie do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) pytania prejudycjalnego o treści: "czy przepisy ustawy o grach hazardowych, a w szczególności jej:
a) art. 129 ust. 2 w zw. z art. 3 poprzez wyłączenie gier na automatach o niskich wygranych oraz gier na automatach w salonach gier w katalogu gier, których urządzanie na terenie Rzeczpospolitej Polskiej jest prawnie dopuszczalne, przy jednoczesnym nakazie umarzania postępowań w sprawach nowych zezwoleń na urządzania tych gier, stanowią nakaz urządzania gier na automatach poza kasynami,
b) art. 135 ust. 1 i 2 poprzez zakazanie zmiany lokalizacji automatów do gier, z wyjątkiem ich zmniejszenia,
c) art. 138 ust. 1 poprzez zakazanie przedłużania zezwoleń i wydawania nowych zezwoleń,
d) art. 139 ust. 1 poprzez zdecydowane podwyższenie wysokości opodatkowania, który wprawdzie nie podlega harmonizacji w ramach Unii Europejskiej, to nie służy jednak celom fiskalnym, lecz regulacyjnym i reglamentacyjnym,
naruszają postanowienia Traktatu Wspólnoty Europejskiej w zakresie:
- art. 14 tj. swobodnego przepływu towarów, osób i kapitału,
- art. 34 tj. poprzez likwidację lub zdecydowane ograniczenie rynku,
- art. 49 tj. zakazu ograniczeń w swobodnym świadczeniu usług,
- art. 56 tj. zakazu ograniczeń w przepływie kapitału,
a tym samym stanowią przepisy techniczne w rozumieniu art. 1 pkt 11 Dyrektywy 98/34/WE".
Jednocześnie pełnomocnik wniósł o zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania pytań prejudycjalnych skierowanych do TSUE przez WSA w Gdańsku.
Na rozprawie przeprowadzonej w dniu 25 stycznia 2012 r. Sąd oba wnioski oddalił.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważy, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c tej ustawy).
Mając to na względzie stwierdzić trzeba, że skarga w rozpatrywanym przypadku nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
W przedmiotowej sprawie Spółka wystąpiła z wnioskiem do Naczelnika Urzędu Celnego w Opolu o skompensowanie wzajemnych zobowiązań, a konkretnie zaległości w podatku od gier za styczeń 2010 r. określonej w deklaracji POG-4 w kwocie 88.000 zł wraz z odsetkami z jej wymagalną wierzytelnością wobec Skarbu Państwa nabytą w drodze umowy cesji od Spółki "B". Występując z takim żądaniem Spółka, jako jego podstawę wskazała przepis art. 64 § 1 pkt 1 O.p. i do przedmiotowego wniosku dołączyła odpisy prawomocnych wyroków ustalających istnienie obowiązku ubezpieczenia emerytalnego, rentowego, chorobowego i wypadkowego z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy we wskazanej wyżej Spółce "B" oraz odpis wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu uchylającego decyzje organów podatkowych w przedmiocie wymiaru opłaty skarbowej.
Przystępując do rozważenia zarzutów skargi Sąd w pierwszej kolejności odniósł się do zarzutów dotyczących naruszenia przez organy podatkowe przepisów postępowania, albowiem właściwie ustalony stan faktyczny w oparciu o prawidłowo przeprowadzone i rozpatrzone w zgodzie z wymogami formalnymi dowody, może dopiero być podstawą do oceny prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego.
Zgodnie z przepisami zawartymi w dziale IV Ordynacji podatkowej organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy (art. 122 O.p.), postępowanie powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 O.p.), a także przestrzegać innych zasad wskazanych m.in. w art. 124 i 125 O.p. W ramach realizacji obowiązku wynikającego m.in. z art. 122 O.p., organy podatkowe są zobowiązane w myśl art. 187 § 1 O.p. w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie zgodnie z art. 191 O.p. dokonać oceny, na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Organ jako dowód może dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i nie jest sprzeczne z prawem (art. 180 § 1 O.p.).
Mając na uwadze powyższe reguły Sąd doszedł do przekonania, że stan faktyczny sprawy ustalony przez organy nie budzi wątpliwości i ustalono go z poszanowaniem obowiązujących reguł, a sprawa została wyjaśniona w sposób umożliwiający wydanie prawidłowej decyzji. Podniesione w skardze zarzuty dotyczące naruszenia art. 121 § 1 , art. 122 , art. 124 , art. 125 § 1 i art. 233 § 2 O.p. nie zasługują na uwzględnienie. I tak zarzucane w skardze bezzasadne – w ocenie strony - zobowiązanie jej do przedłożenia wyroków sądów wraz z uzasadnieniami jak też umowy cesji nie może być uznane jako naruszenie art. 121 § 1 O.p., skoro to strona składająca wniosek o potrącenie jej zaległości z opisywaną we wniosku wierzytelnością winna wykazać spełnienie wszystkich przesłanek, które pozwalają na zastosowanie instytucji potrącenia, a więc nade wszystko istnienie wierzytelności spełniającej wszystkie warunki określone w art. 64 § 1 pkt 1 O.p. Skoro strona na te wyroki powoływała się we wniosku, obowiązana była przedłożyć je organom. Bezzasadny jest też zarzut niewystarczającego odniesienia się do przedłożonych przez stronę wyroków mającego skutkować naruszeniem art. 122 O.p. Wszystkie przedłożone wyroki sądów powszechnych wskazywały na obowiązek objęcia ubezpieczeniem społecznym (emerytalnym, rentowym, chorobowym, wypadkowym) różnych osób fizycznych – pracowników Spółki "B", dlatego nie było potrzeby ich szczegółowego odrębnego omawiania w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Jako tzw. wyroki ustalające wszystkie one rozstrzygały o istnieniu tego samego stosunku prawnego lub prawa, jako powodowie występowały w nich osoby fizyczne, organem przeciwnym był Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a uczestnikiem – spółka "B". Tym samym nie było konieczne odrębne analizowanie każdego z tych wyroków w zakresie skutków prawnych, jakie mogły one wywrzeć na wynik kontrolowanej sprawy administracyjnej. Łączne odniesienie się do ich treści nie jest więc wadą mogącą mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Jako prawidłowe Sąd ocenia również stanowisko organu odwoławczego o niecelowości wystąpienia, na podstawie art. 199a § 3 O.p., do sądu powszechnego z powództwem o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego (umowy cesji), co strona objęła swym zarzutem wskazując na naruszenie art. 122 i 124 O.p. Organy słusznie uznały za zbędną ocenę skuteczności tej umowy wskazując, iż dla rozstrzygnięcia zasadności zgłoszonego wniosku wystarczająca była ocena wierzytelności wskazywanej przez stronę jako nadającej się do potrącenia, a zatem wierzytelności wywodzonej przez nią z brzmienia powołanych wyżej wyroków sądów pracy i ubezpieczeń społecznych oraz jednego wyroku NSA. To stanowisko organu należy uznać za prawidłowe, gdyż sama umowa cesji nie kreuje nowej – pod względem przedmiotowym- umowy; wskutek jej zawarcia zmienia się jedynie osoba wierzyciela lub dłużnika, natomiast wierzytelność (o ile istnieje) pozostaje ta sama. Podkreślić więc należy, że organy rozstrzygające w niniejszej sprawie nie oceniały skuteczności cesji wierzytelności dokonanej przez spółkę niemiecką i faktu nabycia tą drogą przez skarżącą wierzytelności od tej spółki. Dokonały jedynie kwalifikacji zgłoszonych do potrącenia wierzytelności w kontekście treści art. 64 § 1 pkt 1 O.p. i doszły do słusznych wniosków, że określone we wniosku wierzytelności nie mieszczą się w katalogu wierzytelności wymienionych w art. 64 O.p. Tym samym zasadnie uznały, iż brak było podstaw do wystąpienia do sądu powszechnego o ustalenie istnienia lub nieistnienia tej umowy.
Z kolei zarzut przewlekłego prowadzenia postępowania był badany przez organ odwoławczy w odrębnym postępowaniu i organ odniósł się do niego w postanowieniu z dnia 17.09.2010 r . Uwzględnienie zarzutu przewlekłości postępowania nie ma jednak wpływu na merytoryczną ocenę trafności zaskarżonej decyzji.
W dalszej kolejności wskazać należy, iż instytucja potrącenia (kompensaty) stanowi jedną z form wygasania zobowiązań i wykorzystywana jest także w określonym zakresie w prawie podatkowym, stanowiąc szczególny sposób zapłaty podatku. Z potrąceniem mamy do czynienia wówczas, gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami. Każdy z wierzycieli zostaje zwolniony ze swojego zobowiązania do wysokości wartości mniejszej, natomiast reszta należności podlega uiszczeniu. Jednak w prawie podatkowym potrącenie może być dokonane jedynie przy spełnieniu warunków m. in. określonych w art. 64 Ordynacji podatkowej. Stosownie bowiem do art. 64 § 1 O.p. bieżące zobowiązania podatkowe oraz zaległości podatkowe w podatkach wraz z odsetkami stanowiących dochód budżetu państwa podlegają, na wniosek podatnika, potrącaniu z wzajemnej, bezspornej i wymagalnej wierzytelności podatnika wobec Skarbu Państwa z tytułu:
1) prawomocnego wyroku sądowego wydanego na podstawie art. 417 lub art. 4172 Kodeksu cywilnego;
2) prawomocnej ugody sądowej zawartej w związku z zaistnieniem okoliczności przewidzianych w art. 417 lub art. 4172 Kodeksu cywilnego;
3) nabycia przez Skarb Państwa nieruchomości na cele uzasadniające jej wywłaszczenie lub wywłaszczenia nieruchomości na podstawie przepisów o gospodarce nieruchomościami;
4) odszkodowania za niesłuszne skazanie, tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie, uzyskanego na podstawie przepisów Kodeksu postępowania karnego;
5) odszkodowania uzyskanego na podstawie przepisów o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz bytu Państwa Polskiego;
6) odszkodowania orzeczonego w decyzji organu administracji rządowej.
Redakcja przytoczonego przepisu bezsprzecznie wskazuje, że zawiera on zamknięty katalog wierzytelności, które mogą podlegać potrąceniu. Są one taksatywnie wymienione w jego 6 punktach. A zatem warunkiem koniecznym kompensaty jest, aby wierzytelność dotyczyła Skarbu Państwa i obejmowała tytuły ściśle określone przez prawo tj. wskazane w art. 64 § 1 O.p. (por. wyrok NSA z dnia 31.01.2002 r., sygn. akt I SA/Wr 2300/99, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 6.03.2009 r., sygn. akt III SA/GL 688/08 – opubl. w Systemie Informacji Prawnej Lex).
Rozstrzygnięcie zaistniałego w sprawie sporu wymaga zatem rozważenia, czy zachodzą w niniejszej sprawie przesłanki prawne zastosowania zapłaty podatku w drodze potrącenia. Między stronami na etapie prowadzonego postępowania nie ma rozbieżności co do tego, iż na stronie skarżącej ciążyła zaległość podatkowa i wystąpiła ona z wnioskiem o dokonanie potrącenia z wierzytelnością jaką posiada ona wobec Skarbu Państwa. Natomiast rozbieżność dotyczy tego, czy przedmiotowa wierzytelność może być zaliczona do ustanowionego w art. 64 § 1 O.p. katalogu wierzytelności mogących podlegać potrąceniu, a w szczególności, czy wierzytelność ta wynika z prawomocnego wyroku sądowego wydanego na podstawie art. 417 lub 4172 Kodeksu cywilnego (pkt 1 art. 64 § 1 O.p.). Powołany przepis art. 417 K.c. przewiduje odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną przez niezgodnie z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej. Zaś art. 4172 K.c. określa zakres odpowiedzialności odszkodowawczej za wyrządzoną szkodę na osobie, powstałej w związku z wykonywaniem władczych działań władzy publicznej, nawet gdy działania te nie naruszają prawa. Jak już wyżej wskazano, wierzytelności przedstawione przez skarżącą Spółkę wynikały z prawomocnych wyroków ustalających okresy obejmowania pracowników Spółki "B" ubezpieczeniem społecznym: emerytalnym, rentowym, chorobowym i wypadkowym, a także z wyroku sądu administracyjnego uchylającego decyzje organów podatkowych w przedmiocie wymiaru opłaty skarbowej.
Zatem, przedstawione do potrącenia wierzytelności Spółki wobec Skarbu Państwa nie wynikały z prawomocnych wyroków wydanych na podstawie powołanych przepisów Kodeksu cywilnego, formułujących odpowiedzialność odszkodowawczą, w związku z wykonywaniem władzy publicznej, tj. nie wynikały z art. 417 lub 4172 K.c.
Należy podzielić przy tym pogląd organu odwoławczego, że zgodnie z art. 64 § 1 O.p. bieżące zobowiązania podatkowe oraz zaległości podatkowe w podatkach stanowiących dochód budżetu państwa podlegają, na wniosek podatnika potrąceniu z wzajemnej, bezspornej i wymagalnej wierzytelności podatnika wobec Skarbu Państwa wyłącznie ze wskazanych w tym przepisie tytułów, wśród których nie ma świadczeń wynikających z prawomocnych wyroków ustalających okresy podlegania pracownika ubezpieczeniu społecznemu. Skoro przytoczony przepis zawiera zamknięty katalog wierzytelności podatników, które mogą na jego wniosek podlegać potrąceniu z bieżącymi zobowiązaniami podatkowymi podatnika lub jego zaległościami podatkowymi, to tym samym potrącenie z innymi wierzytelnościami podatnika - w świetle Ordynacji podatkowej - nie jest możliwe. Z brzmienia art. 64 § 1 O.p. wynika jednoznacznie, że wierzytelność, o której mowa we wniosku skarżącej Spółki, nie mogła być potrącona zgodnie z jej żądaniem.
Ustosunkowując się do wskazanych w skardze zarzutów, zgodzić należy się z organem odwoławczym, że w niniejszej sprawie, której przedmiotem było wydanie rozstrzygnięcia w kwestii potrącenia wierzytelności podatnika wobec Skarbu Państwa z jego zaległością podatkową nie stosowano wymienionych przez skarżącą Spółkę przepisów prawa materialnego, gdyż przepisy te nie dotyczą analizowanego zagadnienia, a tym samym nie mogło dojść do ich naruszenia (chodzi o przepisy ustawy o grach hazardowych, Dyrektywy 98/34/WE, Konstytucji RP, Kodeksu cywilnego czy też niemieckiego Kodeksu cywilnego (BGB).
Zarzuty te w zasadzie zmierzają do wykazania nieprawidłowości przy uchwalaniu ustawy o grach hazardowych i jej niezgodności z przepisami unijnymi oraz Konstytucją R.P., a Spółka podnosząc je dąży do wykazania, że obciążające ją zobowiązania podatkowe nie powinny powstać, gdyż są bezprawne. Charakter tych zarzutów i wskazane naruszenia przepisów jednoznacznie wskazują, że dotyczą one kwestii związanych z wymiarem podatku, co nie było przedmiotem niniejszego postępowania. Świadczą też o niekonsekwencji Spółki, która składając wniosek o potrącenie zobowiązania podatkowego domagała się potrącenia zaległości podatkowej z wierzytelnością, zatem akceptowała istnienie zaległości podatkowej.
Reasumując, tak postawione zarzuty nie dotyczą przedmiotu sprawy i nie mogą być rozpatrywane przy rozpoznawaniu wniosku o potrącenie zobowiązania podatkowego (zaległości podatkowej) z wierzytelnością Spółki wobec Skarbu Państwa.
Wobec powyższego za bezzasadny należy także uznać wniosek skarżącej o skierowanie do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej pytań prejudycjalnych sformułowanych w piśmie z dnia 19 stycznia 2012 r. oraz ewentualnie o zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie do czasu rozpoznania przez ten Trybunał pytania przedstawionego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, gdyż przedmiotem niniejszej sprawy nie jest badanie zgodności z prawem decyzji o wymiarze podatku od gier hazardowych.
Zatem, wbrew twierdzeniom strony skarżącej organy podatkowe wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły wskazanych w skardze przepisów, wobec czego brak było podstaw do jej uchylenia.
Z przedstawionych zatem powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny działając w oparciu o przepis art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło