I SA/Op 482/13

Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak, po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "A" Spółki z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z 17 kwietnia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2008 r. i stwierdzenie nadpłaty w tym podatku, postanawia zwolnić stronę skarżącą od wpisu od skargi w kwocie powyżej 1.500 zł (słownie: tysiąc pięćset). Przedmiotem skargi "A" Spółki z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z 17 kwietnia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2008 r. i stwierdzenie nadpłaty w tym podatku. Wartość przedmiotu sporu opiewa na kwotę 2.473.457 zł. W związku z tym strona skarżąca na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązana jest - zgodnie z postanowieniami § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, 2193) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 24.735 zł. Na dalsze koszty jakie mogą zaistnieć w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 12.368 zł (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W dniu 30 kwietnia 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wpłynął wniosek strony skarżącej - sporządzony na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz. U. z 2012 r., poz.270) –zwanej dalej p.p.s.a. - w którym zwrócono się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu wniosku strona skarżąca oświadczyła, że w kwietniu 2013 r. ponosząc koszty w wysokości 6.330,78 zł nie uzyskała żadnych przychodów, co dużej mierze związane jest z podejmowanymi wobec jej majątku czynnościami egzekucyjnymi. Jednocześnie wskazała, że w 2012 r. uzyskała przychody w wysokości 50.000 zł przy ponoszonych kosztach w wysokości 86.548,98 zł. Natomiast w części wniosku dotyczącej oświadczenia o majątku i dochodach strona skarżąca wykazała wysokość kapitału zakładowego w kwocie 1.530.000 zł, brak środków trwałych, stratę za ostatni rok obrotowy w wysokości 36.548,98 zł oraz stan konta bankowego na dzień 30 kwietnia 2013 r. opiewający na kwotę 1.504,38 zł. Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył, co następuje: Stosownie do art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków (art. 211 p.p.s.a.). Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna (art. 212 § 1 p.p.s.a.). Zatem wniosek strony skarżącej dotyczący częściowego prawa pomocy należy rozpatrywać w kontekście przesłanki zawartej w art. 246 § 2, pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Treść powołanego wyżej przepisu art. 246 § 2, pkt 2 p.p.s.a. wskazuje, iż prawo pomocy stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych, przy jednoczesnym uwzględnieniu, z jednej strony wysokości obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowych. Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z tego, iż generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się więc z wydatkami na ten cel i gromadzić środki finansowe na pokrycie koniecznych kosztów. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z kolei w innym postanowieniu NSA (postanowienie z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8) stwierdził, iż ,, udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ". Przy czym wymaga podkreślenia, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania. Rozstrzygniecie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia kosztów procesu (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Dlatego też jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 p.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana, na mocy art. 255 p.p.s.a., złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego lub dochodów. Referendarz sądowy w wyniku analizy informacji przedstawionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy (druk PPPr) uznał, iż były niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej strony skarżącej. W związku z czym pismem z 27 czerwca 2013 r. pełnomocnik strony skarżącej został wezwany do przekazania w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania wezwania: - kserokopii deklaracji podatkowych dla celów opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych ( CIT ) za ostatni rok podatkowy, tj. 2012 r., - kserokopii deklaracji podatkowych dla celów opodatkowania podatkiem od towarów i usług ( VAT-7 ) za miesiące luty, marzec, kwiecień i maj 2013 r., - wyciągów i odpisów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych za ostatnie trzy miesiące, - odpisu aktualnych bilansów, - dokumentów potwierdzających dokonanie obciążenia z tytułu prowadzonej egzekucji pieniężnej. W odpowiedzi na wezwanie przedłożono kserokopie deklaracji podatkowej CIT-8 za 2012 r. i deklaracji VAT-7K za I i II kwartał 2013 r., wyciągi z rachunku bankowego prowadzonego przez Bank BPH S.A. za okres od 1 kwietnia do 30 czerwca 2013 r., odpisy aktualnych sprawozdań finansowych sporządzonych na dzień 31 grudnia 2012 r. (bilans, rachunek zysków i strat, informacja dodatkowa za rok obrotowy 2012 r.) oraz dokumenty potwierdzające dokonanie obciążenia z tytułu egzekucji pieniężnej (karty od 38 do 71). W ocenie referendarza informacje i dane zwarte zarówno w formularzu PPPr jak i w przedłożonych dodatkowo dokumentach wskazują, iż zapłata przez stronę skarżącą wpisu od skargi w kwocie powyżej 1.500 zł przekracza jej możliwości finansowe. Referendarz sądowy uznał bowiem, iż strona skarżąca (a co wynika z deklaracji VAT-7K), nie dokonując w okresie pierwszych dwóch kwartałów 2013 r. sprzedaży towarów i usług, nie jest zdolna jednocześnie pozyskać środki finansowe umożliwiające w całości pokrycie kosztów sądowych. Jednocześnie ustalono, iż strona skarżąca dysponowała w ostatnim okresie, tj. od końca kwietnia 2013 r. (a więc kiedy strona skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, winna mieć na względzie, iż w związku z wydaniem 17 kwietnia 2013 r. przez organ odwoławczy niekorzystnej dla niej decyzji i następnie przeniesieniem sporu na drogę sądową zobowiązana będzie do poniesienia kosztów postępowania sądowego) środkami finansowymi, które pozwalały na uiszczenie kosztów sądowych w części. Otóż z rachunku bankowego prowadzonego w Bank BPH S.A. wynika, iż w okresie od 30 kwietnia do 30 czerwca 2013 r. na koncie strony skarżącej znajdowały się środki pieniężne w kwocie około 1.500 zł. Z kolei na podstawie deklaracji VAT-7K ustalono, że okresie pierwszych dwóch kwartałów 2013 r. strona skarżąca dokonała zakupów towarów na kwotę 4.989 zł. W tym względzie należy stwierdzić, iż strona skarżąca dysponując środkami pieniężnymi i mając świadomość wymagalności kosztów sądowych winna pierwszej kolejności uwzględnić konieczność ich zapłaty a dopiero w dalszej kolejności regulować zobowiązania cywilno prawne. W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji.