I SA/Op 489/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak, po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi H. Z. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 19 października 2012 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy, p o s t a n a w i a przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Przedmiotem skargi H. Z. jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 19 października 2012 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy. Skarżący, na sporządzonym w dniu 29 grudnia 2012 r. (data wpływu do tut. Sądu 2 stycznia 2013 r.) urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz. U. z 2012 r., poz.270) - zwanej dalej p.p.s.a., zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego oraz zwolnienia od kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, iż środki finansowe, które po potrąceniach z emerytury pozostają w jego dyspozycji, ledwie wystarczają na leki i zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Ponadto wskazał, że nie posiada żadnego majątku, a ze względu na zły stan zdrowia i podeszły wiek (70 lat) nie ma szans na podjęcie dodatkowej pracy w celach zarobkowych. Skarżący oświadczył również, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe przy posiadanych dochodach brutto z tytułu emerytury w wysokości 3.296,90 zł. Jednocześnie do wniosku skarżący załączył przekaz pocztowy (karta 29) poświadczający pobranie emerytury za grudzień 2012 r. w kwocie 808,18 zł. W związku z wezwaniem tut. Sądu z 16 stycznia 2013 r. (k. 32) skarżący przedłożył dodatkowo kserokopie i oryginały: kart informacyjnych leczenia szpitalnego, zaświadczenia lekarskiego, orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, orzeczenia komisji lekarskiej, faktur dotyczących zakupu gazu, leków, aparatu słuchowego z oprzyrządowaniem, a także kserokopie rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy za rok podatkowy 2011 i zaświadczenia o wysokości wypłacanej emerytury (k.36÷60). W piśmie przesłanym wraz z opisanymi wyżej dokumentami skarżący oświadczył, iż koszty związane z utrzymaniem lokalu mieszkalnego, w którym zamieszkuje, wynoszą 650 zł w skali miesiąca i ponoszone są przez jego córkę i jej męża, właścicieli tego lokalu. Zgodnie z oświadczeniem ponosi on jedynie koszty związane z dostawą gazu; w okresie letnim w wysokości 120 zł miesięcznie, zaś w okresie grzewczym 300 zł miesięcznie. Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył , co następuje: Przepisy ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyróżniają dwa rodzaje zwolnień od kosztów sądowych (zgodnie art. 211 – 213 p.p.s.a. opłat sądowych – wpisu i opłaty kancelaryjnej oraz zwrotu wydatków) – zwolnienie z mocy ustawy i zwolnienie przyznane przez sąd. W art. 239 ustawodawca wprowadził podmiotowe i przedmiotowe zwolnienia od kosztów sądowych. Wśród zwolnień przedmiotowych w art. 239 pkt 1 lit. e) ustawy znajdują się sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych, do których należą m.in. szeroko rozumiane sprawy związane z płatnością składek na ubezpieczenie społeczne. Zatem skarżący na mocy powyższego przepisu został już zwolniony od kosztów sądowych, jako że przedmiotem niniejszej sprawy sądowoadministracyjnej jest skarga na decyzję w sprawie płatności składek na ubezpieczenie społeczne W związku z tym należy w kontekście przesłanek zawartych w art. 246 § 1 p.p.s.a. rozpoznać wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy ale ograniczony do zakresu ustanowienia radcy prawnego. Stosownie do art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 1 ustawy, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 2 p.p.s.a., następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem wniosek skarżącego, który w niniejszej sprawie winien być traktowany jako przedmiotowy, należy rozpatrywać w kontekście przesłanki zawartej w art. 246 § 1, pkt 2 p.p.s.a. Treść powołanego wyżej przepisu art. 246 § 1, pkt 2 p.p.s.a. wskazuje, iż prawo pomocy w tym zakresie stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych. Do takich sytuacji zliczyć należy przypadek osób charakteryzujących się ubóstwem w takim stopniu, że zapłata kosztów sądowych w określonej wysokości mogłaby spowodować utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencji tych osób oraz ich rodzin. Oznacza to, że przy rozpatrywaniu wniosku o prawo pomocy winno się uwzględniać, z jednej strony wysokość obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowe. Jak bowiem zostało stwierdzone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. (GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8) "udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ". Referendarz sądowy, mając na względzie informacje odnośnie sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej skarżącego zawarte w formularzu PPF jak też wynikające z załączonych dokumentów, uznał, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów związanych z ustanowieniem zawodowego pełnomocnika. Z przedłożonych dokumentów wynika bowiem, iż na skutek potrąceń alimentacyjnych dokonywanych w oparciu o wyrok Sądu Okręgowego w Opolu I Wydz. Cywilny z dnia 28 stycznia 2010 r. [..] oraz protokół Sądu Rejonowego w Poznań Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu Wydz. IV Rodzinny i Nieletnich z 3 sierpnia 2010 r. [...] wypłatę skarżącemu świadczenia emerytalnego ograniczono do kwoty około 800 zł. W związku z czym uznano, że skarżący przy tak niewielkich środkach finansowych pozostających w jego dyspozycji z racji uzyskiwanej emerytury nie posiada żadnego potencjału umożliwiającego mu ponoszenie kosztów postępowania sądowego, nawet gdy uwzględni się to, iż koszty związane z utrzymaniem lokalu mieszkalnego, w którym przebywa, ponosi jego córka wraz z mężem. Ponadto przy rozpatrywaniu wniosku wzięto pod uwagę opisany w dokumentacji stan zdrowia skarżącego, jako czynnik wpływający zarówno na ponoszenie przez niego dodatkowych kosztów jak i na ograniczenie możliwości zarobkowych. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.