I SA/Op 49/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Gocki po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 11 grudnia 2009 r. Nr PU/44070-0022/09/ZPJ w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia odwołania, jako wniesionego z uchybieniem terminu, od decyzji odmawiającej umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług na skutek wniosku skarżącego o przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata postanawia: przyznać prawo pomocy w całości. W postępowaniu wszczętym ze skargi W. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 11 grudnia 2009 r. Nr PU/44070-0022/09/ZPJ wydane w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia odwołania od decyzji odmawiającej umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług, jako wniesionego z uchybieniem terminu, skarżący zwrócił się o zwolnienie go w całości od kosztów sądowych . W związku z powyższym wnioskiem o prawo pomocy, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 22 lutego 2010r. wezwano stronę o uzupełnienie wniosku poprzez złożenie go na urzędowym druku PPF w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Ponieważ w powyższym terminie skarżący nie usunął braku formalnego wniosku, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 30 marca 2010r., na podstawie art. 258 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / D.z.U. nr 153, poz.1270 z zm./- dalej p.p.s.a, pozostawiono wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych bez rozpoznania. Zarządzenie to zostało zaskarżone sprzeciwem wniesionym w trybie art. 259 §1 p.p.s.a., w ramach którego skarżący zwrócił się ponownie o przyznanie mu zwolnienia od kosztów sądowych, wskazując na swoja trudną sytuacje życiową. Równocześnie na wezwanie Sądu, złożony został na druku PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W ramach wniosku, skarżący wskazał, że w grudniu ubiegłego roku opuścił Zakład karny i dopiero od 15 maja br. podejmie zatrudnienie. Jednakże w pierwszej kolejności z uzyskanego wynagrodzenia będzie zmuszony do rozliczenia się z zaległości w funduszu Alimentacyjnym wynoszących około 5.500 zł, oraz uregulowania bieżących alimentów w kwocie 600 zł. Wskazał też, iż nie posiada żadnego majątku oraz oszczędności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje Wniosek zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 259 § 1 i art. 260 cyt. wyżej ustawy postanowienie, skutecznie zaskarżone sprzeciwem, traci moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skutkiem prawidłowo wniesionego sprzeciwu jest utrata mocy wiążącej orzeczenia referendarskiego z mocy samej ustawy i przejście sprawy będącej jej przedmiotem do właściwości Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 23 grudnia 2004 r. sygn. akt FZ 375/04 – FZ 377/04). Zatem po wniesieniu sprzeciwu sąd nie ocenia poprawności rozstrzygnięcia wydanego przez referendarza sądowego, lecz rozstrzyga wniosek od nowa, korzystając z całości dowodów zgromadzonych we wcześniejszym postępowaniu. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i następuje wtedy, gdy osoba ubiegająca się o pomoc wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W świetle unormowania zawartego w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, winna być rozpatrywana w aspekcie możliwości finansowych strony odniesionych do wysokości tych obciążeń, które w związku z postępowaniem sądowym jest ona obowiązana ponieść. Na obecnym etapie sprawy chodzi zatem o kwotę 500 zł, z tytułu należnego od skargi wpisu sądowego. Na dalsze koszty jakie mogą mieć miejsce w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz ewentualny wpis od skargi kasacyjnej. Podnieść należy, iż co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Oceniając sytuację materialną skarżącego, Sąd uznał, iż w obecnej sytuacji osobistej i finansowej skarżącego zarówno uiszczenie kosztów sądowych związanych z zawisłym postępowaniem sądowym w sprawie, jaki i poniesienie kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika procesowego ,stanowi dla skarżącego nadmierne obciążenie, bowiem strona wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Skarżący niewątpliwie znajduje się obecnie w trudnej sytuacji finansowej i osobistej. Dlatego też mając na względzie wskazane wyżej informację odnośnie sytuacji rodzinnej i finansowej skarżącego należało stwierdzić, że zapłata kosztów sądowych wymaganych w przedmiotowej sprawie zarówno na etapie skargi do WSA w Opolu jak i mogące mieć miejsce na kolejnych etapach postępowania sądowego przekracza jego możliwości finansowe, a tym samym zaistniały przesłanki do przyznania skarżącemu na podstawie art. 245 §1 i 2 w zw. z art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a prawa pomocy w dochodzonym we wniosku zakresie zwolnienia w całości od kosztów sądowych