I SA/Op 49/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Wojciechowska Sędziowie Sędzia NSA Joanna Kuczyńska Sędzia WSA Grzegorz Gocki (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Zamojska - Jaszczyk po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi W. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 11 grudnia 2009r., nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia odwołania jako wniesionego z uchybieniem terminu od decyzji odmawiającej umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług I. oddala skargę, II. przyznaje pełnomocnikowi skarżącego adwokatowi L. S. od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną świadczoną z urzędu kwotę brutto 292,80 złotych (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote 80/100) w tym podatek VAT 52,80 złote (pięćdziesiąt dwa złote 80/100). Decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] nr [...] odmówiono W. K. umorzenia zalęgłości podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące od VII-XII 2002r.,I-XII 2003r. i I-XII 2004r w łącznej kwocie 8.037.7723,10zł, wraz z należnymi odsetkami za zwlokę w łącznej kwocie 4.160.837 zł. Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie, które zostało pozostawione bez rozpoznania, ze względu na stwierdzenie przez Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu postanowieniem z dnia [...] nr [...], wniesienia go z uchybieniem terminu. Jak wskazywał organ odwoławczy, decyzja organu I instancji została doręczona stronie za zwrotnym potwierdzeniem jej odbioru w dniu 14 września 2009r, a zatem ustawowy 14-dniowy termin do jej zaskarżenia upływał z dniem 28 września 2009r. Decyzja ta zawierała także szczegółowe pouczenie strony o sposobie i terminie jej zaskarżenia. Jak wynikało dalej z ustaleń organu odwoławczego, wniesione przez stronę odwołanie zostało nadane przesyłką poleconą w Urzędzie Pocztowym w Opolu w dniu 29 września 2009r, co potwierdzała data stempla pocztowego nadania przesyłki. Ponieważ w spornym okresie W. K. odbywał karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w O., organ odwoławczy, mając na uwadze uregulowanie art. 12 § 6 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) - zwanej dalej O.p.- poczynił dodatkowe ustalenia, z których wynikało, że odwołanie nie zostało wysłane za pośrednictwem administracji zakładu karnego. Jednocześnie z informacji zakładu karnego wynikało, że skarżący odbywał karę w systemie jednostki penitencjarnej typu otwartego i miał możliwość wysyłania korespondencji osobiści w trakcie pobytu poza zakładem. W tej sytuacji, Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu, po przeanalizowaniu akt sprawy, uznał, że powyższe odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 223 § 2 pkt 1 O.p i w konsekwencji pozostawił je bez rozpatrzenia, jako wniesione z uchybieniem terminu. W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skarżący wskazując na okoliczność pozostawienia postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia [...], jego odwołania bez rozpoznania z przyczyn formalnych, zawarł prośbę o przywrócenie przez Sąd terminu do wniesienia odwołania. Jak dalej wskazywał, odwołanie złożone zostało w dniu 25 września 2009r, jednakże z uwagi fakt odbywania w tym czasie kary pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w O. i obowiązujące tam przepisy, nie miał możliwości jego złożenia w wymaganym przepisami terminie. Dodatkowo zwrócił się też o wzięcie pod uwagę przy rozpoznaniu sprawy okoliczności dotyczących wysokości sumy zadłużenia, okresu korespondencji między nim a Urzędem, złożenie odwołania w najbliższym z możliwych terminów, oraz potrzebę konsultacji sprawy z adwokatem jak i konieczność zapoznania się z obowiązującymi przepisami prawa. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał w całości swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu, wraz z przedstawioną w nim argumentacją faktyczną i prawną. W ocenie organu sam fakt złożenia odwołania z uchybieniem terminu nie budzi wątpliwości. Natomiast odnosząc się do żądania skarżącego w zakresie przywrócenia mu \terminu do wniesienia odwołania zauważono, że stosownie do art. 162 O.p. wniosek o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie dni siedmiu od ustania przyczyny uchybienia terminu, jednocześnie dopełniając czynności, dla której termin był uchybiony. W ocenie organu odwoławczego nawet gdyby przyjąć, że z przyczyn przez siebie niezawinionych skarżący miał możliwość nadania przesyłki z odwołaniem dopiero w dniu 29 września 2009r, co zostało w tej dacie uczynione, to stosowny wniosek o przywrócenie terminu winien być wniesiony najpóźniej do dnia 5 października 2009r. Na rozprawie, ustanowiony w ramach przyznanego skarżącemu prawa pomocy pełnomocnik podnosił, iż treść pisma skarżącego uprawdopodabnia brak jego winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Dopełniono także obowiązkowi dokonania uchybionej czynności , poprzez uprzednie złożenie stosownego odwołania. Dlatego też w ocenie pełnomocnika, organy mogły potraktować skargę jako wniosek o przywrócenie terminu do dokonania uchybionej czynności, czego ostatecznie nie uczyniły, przekazując sprawę do Sądu. Takie działanie organu według pełnomocnika, może wskazywać także na bezczynność organu w załatwieniu kwestii przywrócenia terminu, a tym samym, obecnie rozpoznawana przez Sąd skarga mogła by dotyczyć bezczynności organu. Jednocześnie pełnomocnik zwrócił uwagę na to, że to sam skarżący jest dysponentem swoich uprawnień i niewątpliwie zwracając się do Sądu o rozpoznanie sprawy, wyraził swoje niezadowolenie z treści postanowienia wydanego przez Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu, jednocześnie formułując także prośbę o przywrócenie terminu. Złożono także wniosek zasądzenie n nieuiszczonego wynagrodzenia za świadczoną z urzędu pomoc prawną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone postanowienie jako kończące postępowanie w sprawie podlegało kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na podstawie dyspozycji art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwana dalej u.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej poprzez orzekanie w sprawach skarg m.in. na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, albo kończące postępowanie, a także, na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Zakreślenie ram kognicji Sądu, jest o tyle istotne w rozpoznawanej sprawie, gdyż skarżący w ramach wywiedzionej skargi w sposób nieprecyzyjny wyartykułował zakres przedmiotowy zgłoszonego w skardze żądania, zaś ustanowiony w ramach przyznanego mu prawa pomocy pełnomocnik ,też nie był w stanie sprecyzować jaki charakter ma wywiedziona do Sądu skarga. Na rozprawie zwrócił jedynie uwagę, że na to ,że to sam skarżący jest dysponentem swoich uprawnień i niewątpliwie zwracając się do Sądu o rozpoznanie sprawy, wyraził swoje niezadowolenie z treści postanowienia wydanego przez Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu, jednocześnie formułując także prośbę o przywrócenie terminu. Dartego też w pierwszej kolejności niezbędne było poczynienie przez Sąd oceny, czy wywiedziona skarga stanowi zaskarżenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia [...] nr [...] stwierdzającego wniesienie odwołania od decyzji organu I instancji z uchybieniem terminu, czy też jest wyłącznie wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia odwołania lub też, jak zasugerował na rozprawie pełnomocnik skarżącego jest to ewentualna skarga na bezczynność organu. Dokonując analizy powyższego zagadnienia Sąd wziął pod uwagę zarówno elementy formalne samego pisma procesowego skarżącego z dnia 4.01.2010r. oraz kolejnego z dnia 17.02.2010r., jak i analizę ich merytorycznej treści. Niewątpliwie na co zwrócił już uwagę Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu, skarżący zwracając się do Sądu pismem z dnia 4.01.2010r. nazwanym początkowo "wnioskiem -prośbą", a następnie w piśmie z dnia 17.02.2010r. już skargą, zachował w pełni termin i tryb przewidziany w pouczeniu zawartym w postanowieniu z dnia [...], a dotyczący realizacji prawa do skargi do sądu administracyjnego. O wiele bardzie istotną jednakże kwestią jest to, iż skarżący zwracając się do Sądu i odnosząc się do postanowienia organu o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, wskazywał jak datę złożenia odwołania dzień 25 września 2009r. , a zatem datę która mieściła się jeszcze w rama 14-dniowego terminu przewidzianego dla dokonania tej czynności. W świetle poczynionych bowiem ustaleń organu, nie budzących w ocenie Sądu wątpliwości, skoro decyzja organu I instancji została doręczona stronie za zwrotnym potwierdzeniem jej odbioru w dniu 14 września 2009r, to ustawowy 14-dniowy termin do jej zaskarżenia upływał z dniem 28 września 2009r. Organ zaś w wydanym w sprawie postanowieniu za datę złożenia odwołania przyjął dzień 29 września 2009r, co spowodowało ostatecznie stwierdzenie uchybienia terminu. Niewątpliwie zatem, sam skarżący wskazując inną datę odwołania niż przyjął to organ odwoławczy, zakwestionował jego ustalenia. Ocena zaś tej kwestii, jako ocena legalności postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia [...]. należy już do kognicji Sądu Odnoszą się zatem do poczynionych w tym zakresie ustaleń organu odwoławczego, co do daty wniesienia spornego odwołania, zebrany w sprawie materiał dowodowy w pełni potwierdził stanowisko organu, iż do nadania przesyłki zawierającej środek zaskarżenia, a zatem do jego wniesienia do organu, doszło dopiero w dniu 29 września 2009r, co poświadcza data stempla placówki nadawczej - Urzędu Pocztowego w Opolu. Poczynione przez organ odwoławczy z urzędu także dodatkowe ustalenia faktyczne, nie potwierdziły, aby do nadania odwołania doszło w trybie art. art. 12 § 6 pkt 4 O.p za pośrednictwem administracji zakładu karnego w którym skarżący odbywał karę w systemie jednostki penitencjarnej typu otwartego. Wprawdzie faktycznie na samym odwołaniu skarżący wskazał na datę jego sporządzenia dzień 25 września 2009r., jednakże dla oceny zachowania terminu do dokonania danej czynności, ustawodawca zastrzegł w art. 12 § 6 pkt 1 O.p moment nadania pisma w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego. To zaś nastąpiło dopiero w dniu 29 września 2009r., już po upływie terminu przewidzianego dla tej czynności. Z tego też względu, przeprowadzona przez Sąd ocena legalności rozstrzygnięcia organu odwoławczego wydanego w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie dała podstaw do uwzględnienia skargi, co skutkować musiało jej oddaleniem na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z zm.- zwanej dalej p.p.s.a). Końcowo jeszcze należy odnieść się do dwóch pozostałych zagadnień, a mianowicie ewentualnego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz skargi na bezczynność organu, co zasugerował na rozprawie pełnomocnik skarżącego. Jeżeli chodzi o pierwsze z zagadnień, trzeba zauważyć, iż stosownie do przepisu art.163 § 1O.p, o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia rozstrzyga wyłącznie organ właściwy do rozpatrzenia środka zaskarżenia, w stosunku do którego nastąpiło uchybienie terminu. Wydawane w tym zakresie postanowienia, jako ostateczne zamykają postępowanie w sprawie i dopiero wówczas mogą podlegać zaskarżeniu w ramach skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego (art.3 § 2 pkt 2 p.p.s.a). Zarówno kodeks postępowania administracyjnego jak i ordynacja podatkowa expressis verbis regulują właściwości wyłączną organów odwoławczych w sprawach o przywrócenie terminów do wniesienia odwołania lub zażalenia. Brak jest zatem właściwości sądów administracyjnych do rozstrzygania w przedmiocie terminów procesowych, wiążących strony postępowania wyłącznie na etapie postępowania przed organami administracyjnymi. Właściwość sądu w kwestii oceny przywrócenia terminu do wniesienia środka zaskarżenia wystąpi dopiero, w momencie zaskarżenia przez stronę wydanego w tym przedmiocie postanowienia właściwego organu odwoławczego. Wprawdzie w ramach Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi również uregulowane zostały kwestie dotyczące przywracania przez sądy administracyjne ustawowych terminów, ale dotyczy to wyłącznie uchybień terminów w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w zakresie czynności podejmowanych przez stronę w tym postępowaniu. Sąd nie jest natomiast właściwy do przywracania terminów uchybionych w postępowaniach administracyjnych toczących się przed innymi organami. O ile zatem, skarżący domaga się przywrócenia mu uchybionego terminu w postępowaniu administracyjnym, wniosek w tym przedmiocie winien być skierowany do organu właściwego dla rozpoznania środka zaskarżenia (odwołania). Zwrócić trzeba przy tym uwagę, iż rozstrzyganie kwestii przywrócenia terminów, następuje w przewidzianej prawem formie postanowienia. Czynione zatem w tym względzie oceny przez Dyrektora Izby Skarbowej w ramach udzielonej odpowiedzi na skargę są nieuprawnione i nie wywołują żadnych skutków prawnych. Odpowiedź na skargę i wyrażone w niej stanowisko organu odwoławczego, w żadnej mierze nie może zastępować indywidualnego rozstrzygnięcia w formie przewidzianej prawem w sytuacji gdy dojdzie do ewentualnego złożenia i rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu. Dlatego też zajęte przez organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę stanowisko co do upływu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, pozostaje bez wpływu na treść przyszłego rozstrzygnięcia. Odnośnie natomiast drugiej z ewentualności na która wskazał pełnomocnik skarżącego, a dotyczącej skargi na bezczynność organu, to aby w ogóle można było mówić o takie bezczynności, musi być wpierw zainicjowane przed organem postępowanie dotyczące przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, a nadto, aby możliwe było wywiedzenie do Sądu skargę na bezczynności, musiałoby by w pierwszej kolejności dojść do wyczerpania środków zaskarżenia. W tym wypadku ponaglenia skierowanego w trybie art. 141 O.p. W oby zatem wyżej sytuacjach, a mianowicie ewentualnego uznania skargi jako wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania czy też jako skargi na bezczynność organu , musiałoby dojść do jej odrzucenia. W zakresie kosztów zastępstwa procesowego strony reprezentowanej z urzędu przez pełnomocnika będącego adwokatem orzeczono stosownie do §18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej (Dz. U. Nr 163 poz. 1348 ze zm.).