I SA/Op 507/21
WyrokWSA w Opolu2022-06-08
Skład orzekający: Grzegorz Gocki, Aleksandra Sędkowska, Tomasz Judecki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja uchylająca pierwotną decyzję o przyznaniu płatności rolnych i przyznająca płatności w niższej wysokości, wydana w trybie wznowienia postępowania z powodu ujawnienia nowych okoliczności faktycznych, jest zgodna z prawem?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy prawidłowo wznowiły postępowanie administracyjne na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., ponieważ ujawniono nowe okoliczności faktyczne (nieprawidłowości w deklarowanych powierzchniach działek rolnych) istniejące w dniu wydania pierwotnej decyzji, a nieznane organowi. Ustalenia kontroli na miejscu, potwierdzone danymi LPIS/GIS, wykazały mniejszy areał faktycznie użytkowany rolniczo niż zadeklarowany, co uzasadniało uchylenie pierwotnej decyzji i wydanie nowej z niższymi płatnościami. Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego ani postępowania.Stan faktyczny
Skarżący K.G. wniósł o przyznanie płatności rolnych na rok 2017. Pierwotna decyzja z 12.03.2018 r. przyznała płatności do areału 132,85 ha. Kontrola na miejscu przeprowadzona w latach 2017-2018 wykazała nieprawidłowości w deklarowanych powierzchniach działek rolnych. W wyniku wznowienia postępowania, decyzją z 10.05.2021 r. uchylono pierwotną decyzję i przyznano płatności do niższego areału 122,79 ha. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora OR ARiMR z 12.08.2021 r. Skarżący zarzucił błędne ustalenie stanu faktycznego i naruszenie przepisów dotyczących zawyżenia obszaru.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Gocki Sędziowie: Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska Sędzia WSA Tomasz Judecki (spr.) Protokolant: Referent stażysta Dagmara Jugo po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 12 sierpnia 2021 r., nr 135/2021 w przedmiocie uchylenia w całości decyzji dotyczącej przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017, oddala skargę.
Przedmiotem skargi wniesionej przez K. G. (dalej określany jako: strona, skarżący) jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu (dalej w skrócie: Dyrektor OR ARiMR) Nr 135/2021 z 12.08.2021 r., utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Namysłowie Nr 0161-2021-001237 z 10.05.2021 r., którą uchylono w całości decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Namysłowie Nr 0161-2018-001306 z 12.03.2018 r. przyznającą K. G. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017 r. i przyznano K. G. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017.
Zaskarżoną decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 31.05.2017 r. strona zwróciła się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Namysłowie o przyznanie: jednolitej płatności obszarowej, płatności za zielenienie, płatności dodatkowej oraz płatności dla młodych rolników. Deklaracja obejmowała działki rolne o łącznym areale 133,35 ha.
Po przeprowadzeniu kontroli administracyjnej Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Namysłowie decyzją Nr 0161-2018-001306 z 12.03.2018 r. przyznał stronie płatności na rok 2017: JPO – 60 527,85 zł; płatność za zazielenienie – 40 623,35 zł; płatność redystrybucyjna – 4 718,03 zł; płatność dla młodych rolników – 10 602,78 zł. Ponadto dokonano zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 1 445,51 zł. W uzasadnieniu wskazano, że płatność naliczono do areału 132,85 ha.
W okresie od 14.07.2017 r. do 01.03.2018 r. w gospodarstwie strony, inspektorzy opolskiego Biura Kontroli na Miejscu w ARiMR w Opolu, wykonali kontrolę na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni. Jej ustalenia utrwalono w Raporcie z kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni Nr [...] (dalej jako: "Raport"). W ramach czynności sprawdzających ustalono między innymi, że powierzchnia niektórych działek rolnych deklarowanych we wniosku strony, różni się od powierzchni stwierdzonej podczas kontroli na miejscu (stwierdzono nieprawidłowości oznaczone kodami pokontrolnymi: DR13+, DR13- oraz DR50).
Do Raportu strona wniosła zastrzeżenia (pismo z 21.05.2018 r.), w których wskazała, że według jej oceny dokonano błędnych pomiarów działek rolnych KA, KB, PG, PJ, PM, PO, PS, SA, SB i DF.
W odpowiedzi na zastrzeżenia Kierownika Biura Kontroli na Miejscu w ARiMR w Opolu wyjaśnił stronie, że szczegółowa odpowiedź na jej zastrzeżenia jest zawarta w notatce sporządzonej przez inspektorów realizujących czynności kontrolne. Z notatki tej wynika m. in., że sporne działki mierzone były w okresie od 18.07.2017 r. do 21.08.2017 r. i po granicach upraw jakie w dniu kontroli stwierdzili inspektorzy.
Postanowieniem z 26.11.2019 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Namysłowie wznowił postępowanie zakończone decyzją Nr 0161-2018-001306 z 12.03.2018 r. Jako przyczynę wznowienia wskazano wyjście na jaw nowych okoliczności, istniejących w dniu wydania decyzji, które nie były znane organowi. Były to nieprawidłowości w deklarowanych powierzchniach działek rolnych zgłoszonych do płatności na rok 2017 r., a ujawnionych w trakcie kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie strony od 14.07.2017 r. do 01.03.2018 r.
Po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Namysłowie wydał decyzję z 20.03.2020 r. mocą której uchylił decyzję własna Nr 0161-2018-001306 z 12.03.2018 r. w całości oraz przyznał stronie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017.
Na podstawie decyzji z 20.03.2020 r. przyznano skarżącemu płatności w nowej wysokości. Ponadto dokonano zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 1 445,51 zł.
Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie, które zostało przez Dyrektora OR ARiMR uznane za spóźnione. Skutkowało to wydaniem przez niego postanowienia z 14.07.2020 r. o stwierdzeniu uchybienia do wniesienia odwołania. Wyrokiem z 13.11.2020 r. sygn. akt I SA/Op 262/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uchylił ww. postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania.
W dniu 02.03.2021 r., Dyrektor OR ARiMR wydał decyzję o uchyleniu decyzji organu I instancji z 20.03.2020 r. w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Po ponownym przeprowadzeniu postępowania administracyjnego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Namysłowie wydał decyzję Nr 0161-2021-001237 z 10.05.2021 r. którą uchylił w całości decyzję własna Nr 0161-2018-001306 z 12.03.2018 r. oraz przyznał K. G. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017. Przyznał stronie płatności w kwotach: JPO – 55 948,93 zł; płatność za zazielenienie – 38 726,78 zł; płatność redystrybucyjna – 4 718,32 zł; płatność dla młodych rolników – 10 603,42 zł. Ponadto dokonano zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 1 358,73 zł. W uzasadnieniu decyzji Nr 0161-2021-001237 z 10.05.2021 r. wskazano, że płatność naliczono do areału 122,79 ha.
Wyjaśniono, że skoro kontrolę w zakresie kwalifikowalności powierzchni przeprowadzono w 2017 r. (od 14.07.2017 r. do 01.03.2018 r.) oraz, że oznaczenia działek zadeklarowanych do płatności i powierzchnie pokrywają się z wnioskiem strony o przyznanie płatności na rok 2017, to wyniki kontroli uwzględniono w sprawie na rok 2017. Szczegółowo opisano wykluczone powierzchnie poszczególnych działek rolnych, co poparto danymi z Raportu, wykonanymi szkicami z pomiarów oraz dokumentacją fotograficzną.
Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie. Zarzuciła organowi I instancji błędne ustalenie stanu faktycznego poprzez przyjęcie powierzchni stwierdzonych działek rolnych na podstawie protokołu z czynności kontrolnych przeprowadzonych przed upływem terminu wykoszenia łąk oraz brakiem analizy wpływu obszarów niekoszonych w roku 2016 na wyniki kontroli na miejscu.
W wyniku rozpatrzenia odwołania Dyrektor OR ARiMR wydał opisaną na wstępie decyzję Nr 135/2021 z 12.08.2021 r., utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Namysłowie Nr 0161-2021-001237 z 10.05.2021 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy zrelacjonował przebieg postępowania administracyjnego oraz przywołał treść przepisów mających zastosowanie w sprawie.
Przytoczył regulacje: art. 1, art. 3 ust. 1-3, art. 7 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 19 ust. 1, art. 37 ust. 1–8 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. 2020 r., poz. 1341 z poźn. zm. – dalej jako: "ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego"); art. 5 ust. 1 i ust. 2, art. 18 ust. 6 akapit pierwszy, art. 19a ust. 1-2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE. L. z 2014 r. poz. 48, dalej jako: "rozporządzenie Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014"); art. 70 ust. 1, art. 74, art. 75 ust. 1, art. 77 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE. L. z 2013 r. Nr 347 poz. 549 z późn. zm., dalej jako: "rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r."); art. 4, art. 14 ust. 1 litera d, art. 28 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE. L. z 2014 r. Nr 227 poz. 69 z późn. zm., dalej jako: "rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r."); art. 145 § 1 pkt 5 i art. 151 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 - dalej jako: "K.p.a.").
Kolejno stwierdził, że w sprawie wystąpiły podstawy do wznowienia postępowania, a następnie wydania decyzji uchylającej decyzję z 12.03.2018 r. dotyczącą przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017, a to z uwagi na wystąpienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., bowiem wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Konkretnie chodziło o fakty wynikające z kontroli na miejscu, w zakresie kwalifikowalności powierzchni działek rolnych, przeprowadzonej od 14.07.2017 r. do 01.03.2018 r.
Dyrektor OR ARiMR podzielił stanowisko organu I instancji, że okolicznością nieznaną organowi, istniejącą w dniu wydania pierwotnej decyzji, która wyszła na jaw po jej wydaniu (data wydania 12.03.2018 r.), było stwierdzenie faktu użytkowania niektórych działek rolnych na areale mniejszym niż ustalono w decyzji pierwotnej. Okoliczność ta wynikała z Raportu, który wpłynął do Biura Powiatowego ARiMR w Namysłowie już po wydaniu decyzji (data wpływu raportu do Biura Powiatowego - 11.05.2018 r.). Organ I instancji wydając decyzję oparł się na wynikach kontroli na miejscu, czego konsekwencją było pomniejszenie przyznanej pierwotnie płatności.
Dyrektor OR ARiMR nie znalazł przy tym podstaw do uwzględnienia zarzutu błędnego ustalenia stanu faktycznego poprzez ustalenie powierzchni stwierdzonych działek rolnych na podstawie protokołu z czynności kontrolnych przeprowadzonych przed upływem terminu wykoszenia łąk, w związku z realizowanym programem rolnośrodowiskowym oraz brakiem analizy wpływu obszarów niekoszonych w roku 2016 na wyniki kontroli na miejscu. Strona odwołała się od protokołu z czynności kontrolnych, a konkretnie od jego zdaniem, błędnych pomiarów działek rolnych: KA, KB, PG, PJ, PM, PO, PS, SA, SB i DF. W odpowiedzi na powyższe Biuro Kontroli na Miejscu w ARiMR w Opolu wskazało, że sporne działki mierzone były w okresie od 18.07.2017 r. do 21.08.2017 r. i po granicach upraw jakie w dniu kontroli stwierdzili inspektorzy.
Strona w roku 2017 uczestniczyła w programie rolnośrodowiskowym w pakiecie: 4. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000 i 5. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, w wariancie 4.1 oraz 5.1.
Jak wynika z rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 361 z poźn. zm.), jednym z wymogów dla tych pakietów i ich wariantów jest między innymi, koszenie w terminie od dnia 1 sierpnia do dnia 30 września oraz pozostawienie 5-10% powierzchni działki rolnej nieskoszonej, a w przypadku występowania wodniczki Acrocephalus pałudicola - 30-50%, przy czym w dwóch kolejnych latach należy pozostawić jako nieskoszone inne części tej działki.
Organ odwoławczy dokonał analizy ustaleń zawartych w protokole z kontroli na miejscu mając na uwadze opisane powyżej okoliczności uczestnictwa strony w realizacji programu rolnośrodowiskowego i wynikające z tego konsekwencje (w zakresie terminów koszenia łąk oraz konieczności pozostawiania obszarów niekoszonych).
Przechodząc do weryfikacji ustaleń Raportu pod kątem zasadności ich uwzględnienia w sprawie za rok 2017 w pierwszej kolejności zauważył, że występują w nim trzy grupy błędów (nieprawidłowości), które mają wpływ na ustalenie powierzchni kwalifikowanej do płatności.
Po pierwsze są to działki rolne: DB, Ł, M, N, PL i X dla których to w Raporcie przypisano kod pokontrolny DR50. Kod ten oznaczał, że część areału owych działek usytuowana jest na działkach ewidencyjnych niezadeklarowanych przez stronę we wniosku o przyznanie płatności. W związku z tym, w odniesieniu do opisanych działek rolnych, uwzględniono do płatności jedynie te części, które położone były na działkach ewidencyjnych ujętych we wniosku. W wyniku weryfikacji Raportu, jako kluczowego dowodu w sprawie, dokonano pomniejszeń kwoty płatności, ze względu na stwierdzone podczas czynności kontrolnych nieprawidłowości. Pomiarów powierzchniowych działek rolnych dokonano w odniesieniu do obszaru użytkowanego rolniczo przez producenta rolnego w granicach deklarowanych działek ewidencyjnych. Kluczową kwestią w przedmiotowej sprawie jest stwierdzenie przez inspektorów wykonujących czynności kontrolne faktu użytkowania przez stronę części działek rolnych DB, Ł, M, N, PL i X na powierzchni wykraczającej poza granice działek zadeklarowanych.
Konieczność uwzględnienia danych LPIS/GIS przy ustaleniu powierzchni działek rolnych, którym w kontroli na miejscu przypisano kod błędu DR50, wynika wprost z charakteru tego błędu. Kod DR50 oznacza, iż granice zmierzonej uprawy (konkretnej działki rolnej) wykraczają poza granice działki ewidencyjnej, na której została ona zadeklarowana we wniosku. Innymi słowy, błąd ten informuje organy Agencji, iż powierzchnia zmierzona działki rolnej obejmuje areał działki ewidencyjnej, który nie został wykazany przez rolnika w jego wniosku o przyznanie płatności i wykracza poza granice odniesienia działki zgłoszonej we wniosku (maksymalny obszar kwalifikowany do płatności wskazany w bazie LPIS). Stwierdzenie takiej nieprawidłowości może skutkować dodatkowym zmniejszeniem powierzchni działki rolnej (ponad to, co ustaliła kontrola na miejscu). W celu określenia powierzchni działki rolnej, użytkowanej w ramach granic odniesienia (powierzchni MKO) zadeklarowanej we wniosku działki ewidencyjnej, koniecznym jest odniesienie wyników kontroli na miejscu do danych zawartych w bazie LPIS/GIS. W wyniku nałożenia (porównania) tychże wyników możliwym jest określenie, jaka część kontrolowanej działki rolnej znajduje się w granicach zgłoszonej we wniosku działki referencyjnej.
W Raporcie znajdowały się jeszcze inne działki z przypisanymi kodami DR50. Jednakże w ich przypadku, przeprowadzona analiza porównawcza pokazała, że nie miał on wpływu na pomniejszenie płatności (m. in. działki: W, U, AH i AG).
Natomiast uczestnictwo strony w programie rolnośrodowiskowym nie miało żadnego wpływu na stwierdzone w kontroli nieprawidłowości, gdyż dotyczyły one niewłaściwej deklaracji działek we wniosku (nieuwzględnienie we wniosku niektórych działek ewidencyjnych, na których położone były działki rolne).
W konsekwencji organ II instancji dokonał tabelarycznego zestawienia działek (DB, Ł, M, N, PL, X) dla których zastosowano zmniejszenia powierzchni z uwagi na przypisanie do nich kodu DR50 (zob. str. 10 - 13 uzasadnienia zaskarżonej decyzji).
Drugą grupą działek rolnych dla których dokonano pomniejszenia powierzchni kwalifikowanej są działki rolne: KA, KB, KC, PG, PJ, PM, PO, PS, SB i DF dla których to w kontroli na miejscu stwierdzono błąd oznaczony kodem DR13+. Kod ten oznacza, że powierzchnia stwierdzona jest mniejsza od powierzchni deklarowanej we wniosku. To w kontekście tych działek koniecznym jest weryfikacja ustaleń Raportu z uwzględnieniem uczestnictwa strony w realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego. Organ II instancji powołał się na ustalenia organu I instancji, który dla każdej z tych działek dokonał szczegółowej analizy przyczyn pomniejszenia płatności, weryfikując szkice graficzne i zdjęcia wykonane w trakcie kontroli na miejscu i porównując je z obszarami objętymi zobowiązaniem rolnośrodowiskowym. W ocenie organu odwoławczego ustalenia organu I instancji w tym zakresie są prawidłowe i wyczerpujące oraz uwzględniające zalecenia organu odwoławczego zawarte we wcześniejszej decyzji kasacyjnej Nr 032/2021 z 02.03.2021 r. Sporne działki rolne były mierzone w okresie od 18.07.2017 r. do 21.08.2017 r. Co istotne, pomiaru dokonano po granicach upraw jakie w dniu kontroli stwierdzili inspektorzy. Zatem przeprowadzona kontrola nie uwzględniała wykluczeń z tytułu niewykoszenia przedmiotowych działek, a jedynie powierzchnie, które nie były użytkowane rolniczo. Płatności przyznawane są bowiem do faktycznie użytkowanego areału działek rolnych, w związku z czym wyłączone są z płatności wszystkie obszary niekwalifikujące się do płatności takie jak zabudowania, drogi, rowy, zakrzaczenia oraz zadrzewienia.
Organ odwoławczy, po przeanalizowaniu raportu z kontroli na miejscu oraz wykonanych szkiców oraz zdjęć, wskazał, że na działce rolnej DF stwierdzono grunt orny, na powierzchni 0,10 ha.
Powierzchnia działki rolnej KA została pomniejszona o 0,34 ha z powierzchni deklarowanej 6,00 ha do 5,66 ha, z uwagi na fakt stwierdzenia we wschodniej oraz południowo-zachodniej części działki zadrzewień.
Działka rolna KB została pomniejszona o 0,48 ha z powierzchni deklarowanej 9,46 ha do 8,98 ha, z uwagi na fakt stwierdzenia w zachodniej części działki zadrzewień i zakrzaczeń.
Działka rolna KC została pomniejszona o 0,33 ha z powierzchni deklarowanej 0,73 ha do 0,40 ha, z uwagi na fakt stwierdzenia w południowej oraz południowo-zachodniej części działki zadrzewień i zakrzaczeń.
Działka rolna PG została pomniejszona o 0,05 ha z powierzchni deklarowanej 0,24 ha do 0,19 ha, z uwagi na fakt stwierdzenia w zachodniej oraz północnej części działki zadrzewień i zakrzaczeń.
Działka rolna PJ została pomniejszona o 0,17 ha z powierzchni deklarowanej 1,68 ha do 1,51 ha, z uwagi na fakt stwierdzenia w północnej części działki zadrzewień i zakrzaczeń.
Działka rolna PM została pomniejszona o 1,04 ha z powierzchni deklarowanej 3,40 ha do 2,36 ha, z uwagi na fakt stwierdzenia w północnej oraz wschodniej części działki zadrzewień i zakrzaczeń.
Działka rolna PO została pomniejszona o 0,08 ha z powierzchni deklarowanej 0,38 ha do 0,30 ha, z uwagi na fakt stwierdzenia w zachodniej oraz północnej części działki zadrzewień i zakrzaczeń.
Działka rolna PS została pomniejszona o 5,49 ha z powierzchni deklarowanej 15,60 ha do 10,11 ha, z uwagi na fakt iż pomiar został przeprowadzony po granicy działki oraz po granicy zadrzewienia i zakrzaczenia, a kontrolerzy uwzględnili trwałe użytki zielone oraz obszary kwalifikujące się do płatności. Wykluczona powierzchnia działki stanowiła liczne samosiejki, zadrzewienia i zakrzaczenia.
Działka rolna SB została pomniejszona o 1,47 ha z powierzchni deklarowanej 9,65 ha do 8,18 ha, z uwagi na fakt, że pomiar został przeprowadzony po granicy działki oraz po granicy zadrzewienia i zakrzaczenia, a kontrolerzy uwzględnili trwałe użytki zielone oraz obszary kwalifikujące się do płatności. Dodatkowo, we wschodniej części działki, kontrolerzy stwierdzili trzęsawisko.
Trzecią grupą działek rolnych, których powierzchnia zmieniła się w wyniku zastosowania ustaleń Raportu są działki: BA, BB, BH, G, J, SA, Y, DC i U, dla których to w trakcie wizytacji terenowej przypisano kod błędu DR13-. Kod ten oznacza, że działki te mają powierzchnię stwierdzoną większą niż deklarowana we wniosku. Z uwagi na fakt, że w przypadku tych działek powierzchnia zmierzona (większa od deklarowanej) została uwzględniona do płatności, organ odwoławczy odstąpił od szczegółowego uzasadnienia tej kwestii uznając prawidłowość ustaleń organu I instancji w tym zakresie.
W podsumowaniu poczynionych ustaleń dokonano tabelarycznego zestawienia powierzchni stwierdzonej, po uwzględnieniu kodu DR50, która miała ostateczny wpływ na zmniejszenie powierzchni uprawnionej (zob. tabela – str. 15 uzasadnienia zaskarżonej decyzji).
Powyższe wartości zostały uwzględnione w ramach ustalenia ostatecznej powierzchni kwalifikującej się do płatności w odniesieniu do poszczególnych działek rolnych. Stąd areał wyrażony w skarżonej decyzji uległ zmniejszeniu w stosunku do danych wynikających z decyzji uchylonej w wyniku wznowienia postępowania.
W konsekwencji organ stwierdził, że różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną przez skarżącego (131,77 ha), a powierzchnią kwalifikowaną (126,64 ha) wyniosła 5,13 ha, a procent przedeklarowania wyniósł 4,05 % (zob. zestawienie str. 16 uzasadnienia zaskarżonej decyzji).
Organ odwoławczy podzielił też w pełni ustalenia przedstawione w zaskarżonej decyzji odnośnie wyliczenia ostatecznej kwoty płatności, z uwzględnieniem zmniejszenia wynikającego z konieczności stosowania zasad określonych w art. 19a ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014.
Analizując przesłanki umożliwiające odstąpienie od stosowania kar administracyjnych, zawarte w art. 77 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013, wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie może być mowy o wystąpieniu siły wyższej, niemożliwego do wykrycia błędu organu, a także usprawiedliwionego błędu producenta. Strona nie wykazała, że nie ponosi winy za przedeklarowanie powierzchni. Jak chodzi o przesłankę w postaci nieznacznej niezgodności, ustawodawca unijny określił zawyżenie powierzchni niepowodujące obowiązku naliczenia sankcji na poziomie 3% lub 2 ha, co wynika pośrednio z brzmienia art. 19a ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014. Z uwagi na to, że zawyżenie wynosiło 4,05%, zastosowano zmniejszenie płatności w oparciu o treść art. 19a ust. 2 przywołanego aktu prawnego.
W skardze na powyższą decyzję skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (a mianowicie przepisu art. 19a ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji UE nr 640/2014 uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności) poprzez błędne uznanie, że strona dokonała zawyżenia obszaru w ramach wsparcie bezpośredniego i tym samym utrzymanie w mocy decyzji Nr 0161-2021-001237 z 10.05.2021 r. o uchyleniu całości decyzji dotyczącej przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz przyznaniu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017.
Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor OR ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując całość argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest nieuzasadniona.
Kryteria sądowej kontroli zaskarżonych aktów organów administracji publicznej zostały wyznaczone przepisem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., dalej jako: "p.p.s.a."), zgodnie z którym decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2). Równocześnie, w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem niemającym tu zastosowania).
Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że rozstrzygnięcie to nie narusza prawa. Sąd nie stwierdził bowiem nieprawidłowości, zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego odpowiednich przepisów prawa. W ocenie Sądu postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone prawidłowo. Ustalenia organów nie pozostawiają wątpliwości, a ocena dokonana na podstawie przyjętych ustaleń znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym.
Z akt sprawy wynika, że 31.05.2017 r. skarżący zwrócił się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Namysłowie o przyznanie: jednolitej płatności obszarowej, płatności za zielenienie, płatności dodatkowej oraz płatności dla młodych rolników. Deklaracja obejmowała działki rolne o łącznym areale 133,35 ha.
Decyzją wydaną 12.03.2018 r. skarżącemu przyznano płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017 w kwotach: JPO – 60 527,85 zł; płatność za zazielenienie – 40 623,35 zł; płatność redystrybucyjna – 4 718,03 zł; płatność dla młodych rolników – 10 602,78 zł. Ponadto dokonano zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 1 445,51 zł. W uzasadnieniu wskazano, że płatności naliczono do areału 132,85 ha.
W wyniku przeprowadzonej od 14.07.2017 r. do 01.03.2018 r. kontroli w gospodarstwie skarżącego stwierdzono, że powierzchnia niektórych działek rolnych deklarowanych we wniosku, różni się od powierzchni stwierdzonej podczas kontroli na miejscu (stwierdzono wystąpienie kodów pokontrolnych: DR13+, DR13- oraz DR50).
Powyższe skutkowało wszczęciem postępowania wznowieniowego, w wyniku którego zapadła zaskarżona decyzja Dyrektora OR ARiMR Nr 135/2021 z 12.08.2021 r., utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Namysłowie Nr 0161-2021-001237 z 10.05.2021 r., którą uchylono w całości decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Namysłowie Nr 0161-2018-001306 z 12.03.2018 r. przyznającą K. G. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017 r. i przyznano K. G. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017 w wysokościach odmiennych niż w pierwotnej decyzji, bo: JPO – 55 948,93 zł; płatność za zazielenienie – 38 726,78 zł; płatność redystrybucyjna – 4 718,32 zł; płatność dla młodych rolników – 10 603,42 zł. Dokonano także zwrotu dyscypliny finansowej w innej wysokości 1 358,73 zł. Płatność naliczono do nowego niższego areału 122,79 ha.
Uzasadniając uchylenie decyzji z 12.03.2018 r., z uwagi na wystąpienie przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., organy oparły się na nowych okolicznościach faktycznych ujawnionych w wyniku przeprowadzonej w gospodarstwie strony kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni w dniach od 14.07.2017 r. do 01.03.2018 r. Ustalenia poczynione w toku kontroli zostały zawarte w Raporcie (k. 33-76 akt administracyjnych). Wytworzona została także stosowna dokumentacja zawierająca szkice i zdjęcia kontrolowanych działek, utrwalone bezpośrednio w treści zaskarżonej decyzji (k. 195–198, 203–205, 209–224, 228–230, 233–236, 243–252 akt administracyjnych).
Przed przystąpieniem do zasadniczej części rozważań wskazać należy, że nie budzi wątpliwości Sądu zaistnienie w przedmiotowej sprawie podstaw do wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną z 12.03.2018 r., na mocy której skarżącemu przyznano płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017 naliczoną do areału 132,85 ha.
Zgodnie z przepisem art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.
Stosownie do treści przepisu art. 150 K.p.a., organem właściwym do wszczęcia postępowania wznowieniowego (wydania postanowienia o wznowieniu postępowania) oraz do przeprowadzenia postępowania, co do przyczyn wznowienia (postępowanie merytoryczne mające na celu ustalenie, czy dana przesłanka wznowienia rzeczywiście miała miejsce i czy fakt ten ma wpływ na podjęte w sprawie rozstrzygnięcie) jest organ, który wydał decyzję w ostatniej instancji. W sprawie był nim Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Namysłowie.
Sąd w pełni podziela stanowisko organów, że okolicznością nieznaną organowi I instancji, istniejącą w dniu wydania pierwotnej decyzji, a która wyszła na jaw po jej wydaniu 12.03.2018 r., było stwierdzenie faktu użytkowania niektórych działek rolnych na areale mniejszym niż ustalono w decyzji pierwotnej. Okoliczność ta wynikała z Raportu, który wpłynął do Biura Powiatowego ARiMR w Namysłowie już po wydaniu decyzji pierwotnej (data wpływu Raportu do Biura Powiatowego - 11.05.2018 r.).
Wobec wystąpienia ww. okoliczności Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Namysłowie, jako organ, który wydał podlegającą wzruszeniu ostateczną decyzję z 12.03.2018 r., miał podstawy do wszczęcia i przeprowadzenia postępowania wznowieniowego.
W ocenie Sądu organy wykazały również, że po uchyleniu ostatecznej decyzji z 12.03.2018 r., płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017, mogły być przyznane w innej wysokości niż w pierwotnej decyzji, naliczając je do niższego areału 122,79 ha. W konsekwencji skarżącemu przyznano płatności w wysokościach odmiennych niż w pierwotnej decyzji, bo: JPO – 55 948,93 zł; płatność za zazielenienie – 38 726,78 zł; płatność redystrybucyjna – 4 718,32 zł; płatność dla młodych rolników – 10 603,42 zł i dokonano zwrotu dyscypliny finansowej w innej wysokości 1 358,73 zł. W efekcie nowa decyzja nie odpowiada w swej istocie decyzji dotychczasowej (por. art. 146 § 2 K.p.a). Nie wystąpiła przy tym negatywna przesłanka uchylenia decyzji w trybie wznowieniowym z art. 146 § 1 K.p.a. Nie upłynęło bowiem 5 lat od dnia doręczenia skarżącemu decyzji z 12.03.2018 r.
Przechodząc do oceny prawidłowości poczynionych przez organy ustaleń odnośnie użytkowania przez skarżącego niektórych działek rolnych na areale mniejszym niż ustalono w decyzji z 12.03.2018 r. w pierwszej kolejności omówić należy specyfikę postępowania dowodowego dotyczącego płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Zgodnie z przepisem art. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej (ust. 1). W postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się (ust. 2). Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (ust. 3).
Z treści powołanego przepisu w orzecznictwie (por. wyrok NSA z 7.07.2021 r., sygn. akt I GSK 1950/18, dostępny, podobnie jak pozostałe orzeczenia powołane w dalszej części uzasadnienia, na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl) wywodzi się, że regulacja ta - odmiennie od treści art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. - zasadniczo ogranicza obowiązek działania organów z urzędu. Tak więc sytuacja procesowa stron w postępowaniach dotyczących przyznania płatności bezpośrednich w zakresie dowodzenia zasadności składanych wniosków została w sposób istotny zmodyfikowana. Odstąpiono bowiem od modelu przyjętego w Kodeksie postępowania administracyjnego, według którego obowiązek przeprowadzenia całego postępowania, co do wszystkich istotnych okoliczności spoczywa na organie (por. np. wyroki NSA: z 28 października 2015 r., sygn. akt II GSK 1884/14 i z 26 października 2017 r., sygn. akt II GSK 195/16). Oznacza to, że obowiązek udowodnienia spełniania warunków do przyznania płatności spoczywa na stronie występującej o ich przyznanie.
W myśl art. 37 ustawy płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego czynności kontrolne w ramach kontroli na miejscu określonej w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, przeprowadzanej przez Agencję, są wykonywane przez osoby posiadające imienne upoważnienie wydane przez Prezesa Agencji (ust. 1). Upoważnienie, o którym mowa w ust. 1, zawiera wskazanie osoby upoważnionej do wykonywania czynności kontrolnych, miejsce i zakres oraz podstawę prawną do ich wykonywania (ust. 2). Przed przystąpieniem do czynności kontrolnych osoba upoważniona do ich wykonywania jest obowiązana okazać imienne upoważnienie rolnikowi, jeżeli jest on obecny podczas kontroli (ust. 3). Czynności kontrolne mogą być wykonywane podczas nieobecności rolnika także wówczas, gdy rolnik został zawiadomiony o kontroli zgodnie z art. 25 rozporządzenia nr 809/2014 (ust. 4). Osoby upoważnione do wykonywania czynności kontrolnych mają prawo do: 1) wstępu na teren gospodarstwa rolnego; 2) dostępu do zwierząt; 3) żądania pisemnych lub ustnych informacji związanych z przedmiotem kontroli; 4) wglądu do dokumentów związanych z przedmiotem kontroli sporządzania z nich odpisów, wyciągów lub kopii oraz zabezpieczania tych dokumentów; 5) pobierania próbek do badań; 6) żądania okazywania i udostępniania danych informatycznych (ust. 5). Rolnik jest obowiązany zapewnić niezbędną pomoc przy wykonywaniu czynności kontrolnych (ust. 5a). Z czynności kontrolnych sporządza się sprawozdanie, o którym mowa w art. 59 ust. 3 rozporządzenia nr 1306/2013, zwane dalej "raportem", zgodnie z art. 41, art. 43 i art. 72 ust. 1 i 4 rozporządzenia nr 809/2014, który w przypadku stwierdzenia drobnej niezgodności zawiera również informację, o której mowa w art. 72 ust. 3 akapit drugi rozporządzenia nr 809/2014, oraz termin usunięcia tej niezgodności, ustalony zgodnie z art. 39 ust. 3 rozporządzenia nr 640/2014 (ust. 6). W przypadku gdy rolnik nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w raporcie, może zgłosić umotywowane zastrzeżenia na piśmie co do ustaleń w nim zawartych dyrektorowi oddziału regionalnego Agencji, w terminie 14 dni od dnia doręczenia raportu, chyba że bezpośrednio po zakończeniu kontroli rolnik, który był obecny podczas kontroli, zgłosił umotywowane zastrzeżenia co do ustaleń zawartych w raporcie osobie, która go sporządziła (ust. 7). W przypadku, o którym mowa w art. 72 ust. 4 akapit trzeci rozporządzenia nr 809/2014, raportu nie przesyła się rolnikowi (ust. 8).
W zaskarżonej decyzji trafnie odwołano się do wyroku NSA z 4.04.2008 r., sygn. akt II GSK 492/07, w którym stwierdzono, że w postępowaniu z wniosku producenta o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, mający istotne znaczenie dla sprawy fakt rzeczywistego areału gruntów, których wniosek dotyczy, wykazywany może być protokołem z czynności kontrolnych.
Dowodom z protokołu kontroli - z racji przeprowadzania kontroli przez podmioty wyspecjalizowane (dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowanymi i technicznymi) i bezstronne - co do zasady przypisać należy przymiot wiarygodności. W tym stanie rzeczy, szczególnie przy braku inicjatywy dowodowej kontrolowanego producenta, jeżeli protokół kontroli nie budzi uzasadnionych wątpliwości nie można organowi postawić skutecznego zarzutu, że ograniczenie postępowania dowodowego do przeprowadzenia dowodu z protokołu kontroli stanowi o naruszeniu obowiązku podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.
Powołany wyrok NSA z 4.04.2008 r., sygn. akt II GSK 492/07 zapadł wprawdzie na tle nieobowiązującej już ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r., poz. 40), jednakże w ocenie Sądu powyższe rozważania w nim zawarte pozostają aktualne również w obowiązującym stanie prawnym, w którym ustawodawca, w przepisie art. 37 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, podobnie jak w nieobowiązującej już ustawie, przewidział możliwość przeprowadzenia kontroli na miejscu celem weryfikacji spełnienia przez stronę warunków przyznania płatności, z których sporządza się raport.
Powyższe ma o tyle istotne znacznie, że skarżący nie zgadzając się z zaskarżoną decyzją podnosi, iż wyniki kontroli są nieprawidłowe, nie przedstawiając jednakże żadnych konkretnych dowodów na poparcie swojego stanowiska.
Przewidziany w ustawie o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ciężar dowodzenia faktów mających przemawiać przeciwko ustaleniom organów obciąża skarżącego.
Ponadto, wbrew twierdzeniom podnoszonym w skardze, w sprawie nie miała znaczenia okoliczność, że kontrola w gospodarstwie skarżącego przeprowadzona była przed upływem końca terminu koszenia, który bezspornie upływał z końcem września, a nadto, że na większości działek rolnych należało co roku pozostawić obszary nieskoszone.
Przeprowadzona kontrola wykluczyła jedynie powierzchnie działek rolnych, które nie były użytkowane rolniczo, zgodnie z realizowanymi pakietami. Nie wykluczyła zatem powierzchni użytkowanych rolniczo, które zgodnie z realizowanymi pakietami, były niewykoszone.
Istotne dla wyniku tej sprawy ustalenia, poczynione w toku przedmiotowej kontroli, nie dotyczyły bowiem kwestii wykoszenia łąk przewidzianego w wytycznych do pakietów rolnośrodowiskowych, tylko faktu użytkowania przez skarżącego, niektórych działek rolnych, na areale mniejszym niż ustalono w decyzji z 12.03.2018 r. Tych ustaleń skarżący skutecznie nie podważył w toku postępowania przed organami jak i obecnie w skardze.
Analiza akt administracyjnych potwierdza, że organy w zaskarżonej decyzji prawidłowo ustaliły, że w sprawie wystąpiły trzy grupy błędów (nieprawidłowości), które mają wpływ na ustalenie powierzchni kwalifikowanej do płatności.
Pierwsza grupa błędów dotyczyła działek rolnych DB, Ł, M, N, PL i X. W Raporcie przypisano im kod pokontrolny DR50. W związku z tym, w odniesieniu do opisanych działek rolnych, uwzględniono do płatności jedynie te części, które położone były na działkach ewidencyjnych ujętych we wniosku. W wyniku weryfikacji Raportu, jako kluczowego dowodu w sprawie, organy dokonały zatem pomniejszeń kwoty płatności, ze względu na stwierdzone podczas czynności kontrolnych nieprawidłowości. Pomiarów powierzchniowych działek rolnych dokonano w odniesieniu do obszaru użytkowanego rolniczo przez producenta rolnego w granicach deklarowanych działek ewidencyjnych. Kluczową kwestią jest tu stwierdzenie, przez inspektorów wykonujących czynności kontrolne, faktu użytkowania przez skarżącego, części działek rolnych DB, Ł, M, N, PL i X, na powierzchni wykraczającej poza granice działek zadeklarowanych.
Powyższe zatem oznacza, że skarżący we wniosku o przyznanie płatności nie zadeklarował części działek ewidencyjnych, na których jego działki rolne są położone – co skutkuje wyłączeniem tych niezadeklarowanych obszarów z płatności. Argumentacja przedstawiona przez skarżącego nie może podważać ustaleń w powyższym zakresie.
Jak już wskazano, uczestnictwo skarżącego w programie rolnośrodowiskowym nie miało żadnego wpływu na stwierdzone w kontroli nieprawidłowości, gdyż dotyczyły one niewłaściwej deklaracji działek we wniosku (nieuwzględnienie we wniosku niektórych działek ewidencyjnych, na których położone były działki rolne).
Ponadto ustalenia powyższe nie wynikały jedynie z czynności sprawdzających przeprowadzonych przez inspektorów Biura Kontroli na Miejscu ARiMR w Opolu (które według skarżącego nie zostały przeprowadzone prawidłowo), ale zostały one skonfrontowane z danymi LPIS/GIS.
Organy w wyczerpujący i jasny sposób wyjaśniły również konieczność uwzględnienia danych LPIS/GIS przy ustaleniu powierzchni działek rolnych, którym w kontroli na miejscu przypisano kod błędu DR50. Wskazały, że w celu określenia powierzchni działki rolnej, użytkowanej w ramach granic odniesienia (powierzchni MKO) zadeklarowanej we wniosku działki ewidencyjnej, koniecznym jest odniesienie wyników kontroli na miejscu do danych zawartych w bazie LPIS/GIS. W wyniku nałożenia (porównania) tychże wyników możliwym było określenie, jaka część kontrolowanej działki rolnej znajduje się w granicach zgłoszonej we wniosku działki referencyjnej. Wskazywały, że przeprowadzona analiza porównawcza potwierdziła wystąpienie błędu DR50 w odniesieniu do działek: DB, Ł, M, N, PL i X. Jednocześnie, w zakresie działek W, U, AH, AG (do których przypisano w raporcie błąd DR50) analiza wykazała, że błąd ten nie miał wpływu na pomniejszenie płatności.
W konsekwencji w zaskarżonej decyzji dokonano tabelarycznego zestawienia działek (DB, Ł, M, N, PL, X) dla których zastosowano zmniejszenia powierzchni z uwagi na przypisanie do nich kodu DR50. Zaprezentowane tam dane są czytelne i uwzględniają wielkość powierzchni stwierdzonej w granicy deklarowanych i niezadeklarowanych działek ewidencyjnych.
W konsekwencji organy wykazały, w odniesieniu do działek DB, Ł, M, N, PL i X, powierzchnię stwierdzoną na zadeklarowanej przez skarżącego działce ewidencyjnej oraz powierzchnię wykluczoną z płatności z uwagi na jej niezadeklarowanie przez rolnika.
Druga grupa błędów dotyczyła działek rolnych: KA, KB, KC, PG, PJ, PM, PO, PS, SB i DF. W ich przypadku dokonano pomniejszenia powierzchni kwalifikowanej. W Raporcie przypisano im błąd oznaczony kodem DR13+. Oznacza on, że powierzchnia stwierdzona jest mniejsza od powierzchni deklarowanej we wniosku. W kontekście tych działek koniecznym była weryfikacja ustaleń Raportu z uwzględnieniem uczestnictwa strony w realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego.
Sąd podziela ustalenia zawarte w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, w której co do każdej z tych działek dokonano szczegółowej analizy przyczyn pomniejszenia płatności - weryfikując szkice graficzne i zdjęcia wykonane w trakcie kontroli na miejscu i porównując je z obszarami objętymi zobowiązaniem rolnośrodowiskowym.
Działki rolne KA, KB, KC, PG, PJ, PM, PO, PS, SB i DF, co do których dokonano pomniejszeń, objęte były zobowiązaniem rolnośrodowiskowym. Były też mierzone w okresie od 18.07.2017 r. do dnia 21.08.2017 r. ale, co jest istotne, pomiaru dokonano po granicach upraw jakie w dniu kontroli stwierdzili inspektorzy. Zatem przeprowadzona kontrola nie uwzględniała wykluczeń z tytułu niewykoszenia przedmiotowych działek, a jedynie powierzchnie które nie były użytkowane rolniczo zgodnie z zobowiązaniem rolnośrodowiskowym.
W tym zakresie organy w zaskarżonej decyzji, powołując się na ustalenia Raportu oraz wykonane szkice i zdjęcia wskazały: o ile powierzchnia działek KA, KB, KC, PG, PJ, PM, PO, PS, SB i DF podlega pomniejszeniu oraz przyczyny tego pomniejszenia (były nimi: na DF grunt orny; na KA zadrzewienia; na KB, KC, PG, PJ, PM, PO i PS zadrzewienia i zakrzaczenia; na SB zadrzewienia i zakrzaczenia oraz trzęsawisko).
Podnieść należy, że skarżący w żaden sposób nie podważył powyższych ustaleń, ograniczając się jedynie do gołosłownych twierdzeń, co do błędów jakich mieli dopuścić się kontrolujący badając zakwestionowane powierzchnie działek, czy też powołując się na kwestie niemające znaczenia, tj., że kontrola przeprowadzona była przed upływem końca terminu koszenia, który upływał z końcem września, a nadto, że na większości działek rolnych należało co roku pozostawić obszary nieskoszone. Podkreślić jeszcze raz należy za organami, że płatności przyznawane są do faktycznie użytkowanego areału działek rolnych, w związku z czym wyłączone są z płatności wszystkie obszary niekwalifikujące się do płatności.
Z kolei trzecia grupa działek, ze stwierdzonym przez organy błędem (DR13-), skutkowała korzystnym dla skarżącego zwiększeniem powierzchni działek w stosunku do deklarowanej przez stronę we wniosku. Prawidłowe ustalenia (szczegółowo opisane w decyzji I instancji) w tym zakresie nie budzą wątpliwości Sądu jak i nie są kwestionowane przez skarżącego.
Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdza, że organy w zaskarżonej decyzji wykazały, że areał do którego należało naliczyć płatności na rok 2017, prawidłowo zweryfikowany w ramach kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni przeprowadzonej 14.07.2017 r. do 01.03.2018 r., wyniósł 122,79 ha (po uwzględnieniu sankcji z tytułu przedeklarowania), a nie 131,77 ha jak przyjęto w pierwotnie decyzji z 12.03.2018 r., co miało wpływ na wysokość poszczególnych płatności.
Szczegółowe wyliczenia w tym zakresie zawarto na str. 15-16 uzasadnienia zaskarżonej decyzji i nie budzą one wątpliwości Sądu. Wyliczenia te zostały szeroko i wyczerpująco omówione w decyzji i nie budziły też zastrzeżeń skarżącego.
Powyższe oznacza, że w sprawie wystąpiła nowa okoliczność istniejąca w dacie wydania pierwotnej decyzji z 12.03.2018 r., ujawniona po jej wydaniu.
Tym samym uzasadnione było wydanie zaskarżonej do Sądu decyzji uchylającej decyzję ostateczną z 12.03.2018 r. i przyznanie skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017 w odmiennych wysokościach z uwagi na wystąpienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.
Wskazać również należy, że w ocenie Sądu organy przytoczyły poprawnie przepisy materialnoprawne stanowiące podstawę wydania zaskarżonej decyzji, w tym regulujące warunki przyznania skarżącemu przedmiotowych płatności na rok 2017.
Zaznaczyć należy, że przytoczone w zaskarżonej decyzji przepisy kładą szczególny nacisk na kwestię pewnego identyfikowania działek rolnych, co ma zagwarantować możliwość zlokalizowania, pomiaru i weryfikacji każdej działki zadeklarowanej do wsparcia.
Na akceptację zasługuje również stanowisko organów, że w rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do odstąpienia od stosowania kar administracyjnych.
Reasumując Sąd stwierdził, że organy dokonały wystarczających dla podjęcia rozstrzygnięcia ustaleń co do stanu faktycznego oraz w sposób prawidłowy oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy.
Dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego pod powołane w decyzji przepisy i ustaliły skarżącemu prawidłową wysokość płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017.
Stosownie zaś do wymogów art. 107 § 3 K.p.a. wskazały podstawy faktyczne i prawne podjętego rozstrzygnięcia. Wyjaśniając jego motywy prawidłowo odniosły się do, zgłaszanych już w toku postępowania administracyjnego, zarzutów skarżącego.
W tym stanie rzeczy Sąd skargę oddalił, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
-----------------------
1
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło