I SA/Op 512/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak po rozpoznaniu 21 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi R. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z 15 września 2009 r. Nr PP-II/44070-202/08/IM w przedmiocie ustalenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiące luty-kwiecień, lipiec-sierpień oraz październik-listopad 2006 r., p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Wyrokiem z 27 stycznia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę R.L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z 15 września 2009 r. Nr PP-II/44070-202/08/IM w przedmiocie ustalenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiące luty-kwiecień, lipiec-sierpień oraz październik-listopad 2006 r., gdzie wartość przedmiotu sporu stanowiła kwotę 389 zł. Skarżący na złożonym na urzędowym formularzu ( data wpływu do tut. Sądu 19 marca 2010 r. ), o którym mowa w art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 ) - zwanej dalej ustawą, zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie adwokata, na które składają się wpis skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu - zgodnie z postanowieniami § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 221, 2193 ) – w wysokości 100 zł, opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych ( Dz. U. Nr 221, poz. 2192 ) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej również w kwocie 100 zł ( § 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ). Jednocześnie z akt sprawy wynika, iż 30 listopada 2009 r. został uiszczony należny wpis od skargi w kwocie 100 zł, zaś 17 lutego 2010 r. nastąpiła zapłata opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku w wysokości 100 zł. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, iż ze względu na niskie dochody ze sprzedaży towarów i usług wynoszące około 1.000 zł miesięcznie nie stać go na wynajęcie mieszkania i w związku z tym zmuszony jest mieszkać w domu rodzinnym. Jednocześnie wskazał, że obecnie ponosi koszty utrzymania, żywności i środków czystości, a wcześniej poniósł już koszty wynagrodzenia adwokata w wysokości 2.000. Natomiast w części wniosku dotyczącego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wykazał, iż sam prowadzi gospodarstwo domowe i uzyskuje dochody z działalności gospodarczej w wysokości 1.000 zł miesięczne i obciążony należnymi zaległościami wobec Poczty Polskiej w wysokości 2.438,25 zł. Wraz z wnioskiem skarżący przedłożył kserokopie zlecenia zastępstwa procesowego oraz wezwania do zapłaty. Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 ustawy wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył , co następuje: Stosownie bowiem do art. 245 ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków ( art. 211 ustawy ). Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna ( art. 212 § 1 ustawy ). Zatem wniosek skarżącego dotyczący prawa pomocy w całości należy rozpatrywać w kontekście przesłanki zawartej w art. 246 § 1, pkt 1 i 2 ustawy. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 1 ustawy, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 2 ustawy, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Treść powołanych wyżej przepisów wskazuje, iż prawo pomocy w tym zakresie stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym ( art. 246 § 1, pkt 1 ustawy ) winno być bowiem stosowane do osób żyjących w skrajnym ubóstwie ( przykładowo do osób zaliczanych do bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osób ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia ). Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym ( art. 246 § 1, pkt 2 ustawy ) dotyczyć będzie osób charakteryzujących się ubóstwem w takim stopniu, że zapłata kosztów sądowych w określonej wysokości mogłaby spowodować utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencji tych osób oraz ich rodzin. Oznacza to w tym przypadku, że przy rozpatrywaniu wniosku o prawo pomocy winno się uwzględniać, z jednej strony wysokość obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowe. Jak bowiem zostało stwierdzone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. ( GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8 ) ,, udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ". Z kolei zgodnie z art. 255 ustawy jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W ocenie referendarza informacje przedstawione przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające do oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej, w związku z czym, działając na podstawie art. 255 ustawy, pismem z 1 kwietnia 2010 r. wezwano go do przekazania w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania wezwania szczegółowej informacji na temat stanu rodzinnego ( tj. czy skarżący sam znajduje się w gospodarstwie domowym czy też wspólnie z rodziną ), ponoszonych przez niego i ewentualnie rodzinę kosztów na bieżące utrzymanie, łącznie z kosztami utrzymania budynku mieszkalnego ( tj. wyodrębniając te koszty na poszczególne pozycje ), dochodów osób, z którymi wspólnie zamieszkuje, a także do przekazania w tym terminie deklaracji podatkowych dla celów opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych ( PIT ) i podatkiem od towarów i usług ( VAT-7 ) za miesiące listopad, grudzień 2009 r., styczeń, luty i ewentualnie marzec 2010 r. oraz wyciągów i odpisów z kont i lokat bankowych skarżącego za ostatnie trzy miesiące bieżącego roku. W odpowiedzi skarżący przedłożył pismo z 12 kwietnia 2010 r., w którym złożył oświadczenie odnośnie kosztów utrzymania jego i osób prowadzących z nim wspólnie gospodarstwo domowe oraz dochodów tych osób, a także załączone do pisma elektroniczne zestawienie operacji bankowych prowadzonych w mBanku za okres od 1 stycznia do 13 kwietnia 2010 r., historie rachunku prowadzonego w PKO Bank Polski oraz kserokopie podsumowania przychodów i rozchodów za miesiące grudzień 2009 r. i styczeń 2010 r., zeznania o wysokości osiągniętego przychodu w roku podatkowym 2009 ( PIT-36 ), deklaracji podatkowych VAT-7 za okres listopad-grudzień 2009 r. i styczeń-luty 2010 r. W oparciu o oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz o przekazane, wskutek powyższego wezwania, informacje i dokumenty ustalono, że w ramach prowadzonego wspólnie z rodzicami gospodarstwa domowego skarżący posiada zarówno środki na poniesienie wymaganych kosztów postępowania (wynoszących na etapie skargi kasacyjnej 100 zł ) oraz kosztów ustanowienia adwokata zawierających się w kwocie nieznacznie przekraczającej kwotę 300 zł (zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu /Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm./) jak i znaczny potencjał ich pozyskania. Na powyższej ocenie zaważyło kilka elementów. Po pierwsze: wielkość dochodów uzyskiwanych miesięcznie w gospodarstwie domowym, prowadzonym wspólnie z rodzicami, opiewająca na kwotę 5.636 zł ( rodziców 4.636 zł netto, skarżącego 1.000 brutto ), w stosunku do skali kosztów możliwych do przyjęcia jako koszty bieżącego utrzymania, a zawierającej się w kwocie około 3.828,32 zł ( energia elektryczna, ogrzewanie, woda – 280 zł, żywność – 2.650 zł, środki higieny i czystości - 210 zł, wydatki na edukację siostry skarżącego – 110 zł, abonament telefoniczny, TV, Internet – 240 zł, miesięczne opłaty komunalne – 14,16 zł, opał w skali miesiąca 266,66 zł i podatek od nieruchomości płacony miesięcznie – 57,5 zł ). W ocenie referendarza dochody te pozwalają na wygenerowanie dodatkowych środków pieniężnych w celu pokrycia wskazanych wyżej kosztów sądowych, nie zagrażając jednocześnie egzystencji jego i rodziny. Po drugie: dysponowanie przez skarżącego w ostatnim okresie, tj. od 29 marca 2010 r. ( a więc już po sporządzeniu wniosku o przyznanie prawa pomocy ), znacznymi środkami finansowymi. Otóż z przedłożonego wyciągu z rachunku bankowego prowadzonego w mBanku wynika, iż na konto skarżącego w dniach 29 marca, 6 i 9 kwietnia 2010 r. dokonano przelewu na łączną kwotę 8.300 zł, zaś na podstawie rachunku bankowego prowadzonego w PKO BP ustalono, że 29 marca 2010 r. na konto skarżącego dokonano wpłaty 10.000 zł. Zatem skarżący dysponując tak znacznymi środkami pieniężnymi i mając świadomość wymagalności kosztów sądowych winien uwzględnić konieczność ich zapłaty a następnie regulować zobowiązania cywilno prawne. Po trzecie: posiadany przez skarżącego znaczny potencjał do gromadzenia środków finansowych w sposób ciągły. Otóż na podstawie deklaracji VAT-7 ustalono, że skarżący w okresie od 1.11.2009 r. do 28.02.2010 r., prowadząc działalność gospodarczą uzyskał ze sprzedaży towarów i usług przychody w wysokości 215.859 zł ( z czego w ostatnim badanym okresie tj. w lutym 2010 r. wyniosła 68.046 zł ) przy obowiązku zapłaty podatku w wysokości 14.912 zł. Oznacza to, iż koszty jakie zobligowany jest ponieść w niniejszej sprawie i innej zawisłej przed tut. Sądem o sygn. I SA/Op 513/09 ( koszty skargi kasacyjnej w tej sprawie również wynoszą 100 zł ) stanowią znikomą część środków pieniężnych, którymi obraca. Po czwarte: również dokonanie przez skarżącego zapłaty wpisu od skargi oraz opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku jest potwierdzeniem jego możliwości co do pokrycia kosztów sądowych. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 w/w ustawy, orzeczono jak w sentencji.