I SA/Op 529/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak po rozpoznaniu w dniu 2 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w części w sprawie ze skargi "A" Spółki z o. o. w T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 8 maja 2013 r. Nr [...] w przedmiocie odroczenia zapłaty zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za październik 2012 r. wraz z należnymi odsetkami, postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Przedmiotem skargi "A" Spółki z o. o. w T. (dalej skarżąca Spółka) jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 8 maja 2013 r. Nr [...] w przedmiocie odroczenia zapłaty zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za październik 2012 r. wraz z należnymi odsetkami. W związku z tym skarżąca Spółka na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązana jest - zgodnie z postanowieniami § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł. Na dalsze koszty jakie mogą zaistnieć w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 250 zł (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Z akt sprawy (karta 22) wynika, iż skarżąca Spółka w dniu 24 lipca 2013 r. uiściła wpis od skargi w wysokości 100 zł, a więc jedynie w części regulując wymaganą kwotę wpisu. W dniu 12 sierpnia 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wpłynął wniosek skarżącej Spółki o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w części (wniosek sporządzony na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [t.j. Dz. U. z 2012 r., poz.270]– zwanej dalej p.p.s.a). W treści wniosku skarżąca Spółka wykazała środki trwałe o wartości 78.889,76 zł, stan kont bankowych w wysokości 60,49 zł, zysk za poprzedni rok obrotowy w wysokości 117.568,51 zł, wielkość kapitału zakładowego opiewającego na kwotę 50.000 zł. Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył, co następuje: Stosownie do art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków (art. 211 p.p.s.a.). Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna ( art. 212 § 1 p.p.s.a. ). Zatem wniosek skarżącej Spółki dotyczący częściowego prawa pomocy należy rozpatrywać w kontekście przesłanki zawartej w art. 246 § 2, pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Powyższe oznacza, że przy rozpatrywaniu wniosku o prawo pomocy winno się uwzględniać, z jednej strony wysokość obciążeń finansowych jakie wnioskodawca jest zobowiązany ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony jego możliwości finansowe. Zatem instytucja prawa pomocy może być zastosowana jedynie w sytuacjach szczególnych. Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z tego, iż generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się więc z wydatkami na ten cel i gromadzić środki finansowe na pokrycie koniecznych kosztów. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z kolei w innym postanowieniu NSA (postanowienie z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8) stwierdził, iż ,, udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ". Przy czym wymaga podkreślenia, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Rozstrzygniecie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia kosztów procesu. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Dlatego też jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 p.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana, na mocy art. 255 p.p.s.a., złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego lub dochodów. Referendarz sądowy, analizując informacje przedstawione we wniosku o przyznanie prawa pomocy (druk PPPr), uznał, iż były niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej skarżącej Spółki. W związku z czym pismem z 5 września 2013 r. skarżąca Spółka została wezwana do przekazania w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania wezwania: - kserokopii deklaracji podatkowych dla celów opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych ( CIT ) za ostatni rok podatkowy oraz opodatkowania podatkiem od towarów i usług ( VAT-7 ) za miesiące maj, czerwiec, lipiec i sierpień 2013 r., - wyciągów i odpisów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych za ostatnie dwa miesiące, - odpisów aktualnych bilansów. W odpowiedzi na wezwanie przedłożono kserokopie: deklaracji podatkowej CIT-8 za 2012 r., deklaracji VAT-7 za II kwartał 2012 r., wyciągów bankowych, bilansu oraz rachunku zysków i strat za 2012 r. W ocenie referendarza, mającego na względzie informacje zawarte we wniosku o prawo pomocy oraz wynikające z przedłożonych dokumentów, zapłata przez skarżącą Spółkę kosztów sądowych wymaganych zarówno na etapie skargi wniesionej do WSA w Opolu jak i mogące mieć miejsce na kolejnych etapach postępowania sądowego nie przekracza jej możliwości finansowych. Tym samym jej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych referendarz uznał za nieuzasadniony. W oparciu o przekazane dokumenty ustalono, iż skarżąca Spółka posiada znaczny potencjał do gromadzenia środków finansowych w sposób ciągły, przejawiający się w postaci uzyskiwanych przychodów. Dla oceny zasadności wniosku ta okoliczność posiada większe znaczenie niż dochody czy też szeroko pojęta płynność finansowa firmy bądź jej rentowność. O potencjale do gromadzenia środków finansowych osób prowadzących działalność gospodarczą, a tym samym o dostępności środków finansowych pozwalających na pokrycie kosztów sądowych, decydują przede wszystkim uzyskiwane przychody z tytułu świadczonych usług bądź sprzedawanych towarów, a nie dochody (bądź strata) będące wynikiem różnicy pomiędzy przychodami a kosztami działalności, która z kolei jest skutkiem decyzji gospodarczych podejmowanych przez prowadzącego działalność gospodarczą. Otóż z zeznania podatkowego (CIT-8) wynika, iż przychody z prowadzonej przez skarżącą Spółkę działalności gospodarczej w 2012 r. wyniosły 1.761.951,02 zł. Z zeznania tego wynika również, że skarżąca Spółka w 2012 r. osiągnęła dochód w wysokości 138.505,10 zł. Z kolei w deklaracji podatkowej VAT-7K za II kwartał 2013 r. skarżąca Spółka wykazała sprzedaż towarów i usług za ten okres w kwocie 147.401 zł, przy obciążeniu podatkiem należnym w wysokości 27.201 zł. Powyższe oznacza, iż wpis od skargi w kwocie 500 zł jak też wymienione na wstępie uzasadnienia pozostałe koszty mogące zaistnieć w przedmiotowej sprawie łącznie stanowią około 0,57% kwoty sprzedanych towarów i usług w podanym wyżej II kwartale 2013 r. oraz około 0,048% przychodów uzyskanych w 2012 r. Zatem nie sposób przyjąć, iż skarżąca Spółka nie jest w stanie dokonać zapłaty wymaganych kosztów sądowych, stanowiących tak nieznaczną część środków pieniężnych, którymi obraca. W związku z powyższym, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 w/w ustawy, orzeczono o odmowie przyznaniu prawa pomocy.