I SA/Op 534/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi K. M. wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu w sprawie odmowy umorzenia zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów ewidencjonowanych – sygn. akt I SA/Op 9/09 p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. W dniu 24 listopada 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wpłynęło pismo K. M. w którym zawarł skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu w sprawie odmowy umorzenia zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów ewidencjonowanych – sygn. akt I SA/Op 9/09. W związku z tym skarżący – zgodnie z postanowieniami § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 221, 2193 ) - zobowiązany jest do uiszczenia wpisu od skargi o wznowienie postępowania w wysokości 250 zł. Następnie skarżący na urzędowym formularzu ( data wpływu do tut. Sądu 26 stycznia 2010 r. ), o którym mowa w art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 ) - zwanej dalej ustawą, zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienia adwokata. Uzasadniając wniosek skarżący powołał się na okoliczność bycia osobą bezrobotną i związaną z tym trudną sytuację materialną . Natomiast w części wniosku dotyczącego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący oświadczył, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z żoną i 3 niepełnoletnich dzieci, że posiada majątek w postaci działki budowlanej o powierzchni 6,5 ara i domu mieszkalnego w budowie, oraz że miesięczne dochody prowadzonego wraz z żoną gospodarstwa domowego stanowią kwotę 2.850,35 zł. Ponadto wykazał we wniosku, że miesięcznie ponosi następujące koszty: - spłata raty kredytu ( kredyt zaciągnięty na kwotę 23.000 CHF ) ok.537, - opłata za dostawę energii elektrycznej 360 zł, - opłata za dostawę usług telekomunikacyjnych, w tym Internetu 300 zł, - czynsz za wynajem pomieszczenia od wspólnoty mieszkaniowej 27,17 zł, - dojazd dzieci do szkoły 59 zł oraz opłata za naukę trojga dzieci jęz. angielskiego. Z kolei z akt sprawy wynika, iż 1 czerwca 2009 r. został uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 zł w sprawie odmowy umorzenia zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów ewidencjonowanych, zakończonej wskazanym na wstępie prawomocnym wyrokiem – sygn. akt I SA/Op 9/09. Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 ustawy wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył , co następuje: Stosownie bowiem do art. 245 ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków ( art. 211 ustawy ). Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna ( art. 212 § 1 ustawy ). Zatem wniosek skarżącego dotyczący prawa pomocy w całości należy rozpatrywać w kontekście przesłanki zawartej w art. 246 § 1, pkt 1 i 2 ustawy. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 1 ustawy, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 2 ustawy, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Treść powołanych wyżej przepisów wskazuje, iż prawo pomocy w tym zakresie stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych. Do takich sytuacji zliczyć należy przypadek osób charakteryzujących się ubóstwem w takim stopniu, że zapłata kosztów sądowych w określonej wysokości mogłaby spowodować utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencji tych osób oraz ich rodzin. Oznacza to, że przy rozpatrywaniu wniosku o prawo pomocy winno się uwzględniać, z jednej strony wysokość obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowe. Jak bowiem zostało stwierdzone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. ( GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8 ) ,, udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ". Zgodnie z art. 255 ustawy jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W ocenie referendarza informacje przedstawione przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające do oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej, w związku z czym, działając na podstawie art. 255 ustawy, pismem z 28 stycznia 2010 r. ( doręczonym 4 lutego 2010 r. ) wezwano go do przekazania: - dokumentów potwierdzających fakt i wysokość kosztów opisanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy a dotyczących zobowiązań kredytowych, opłat za dostawę energii elektrycznej, usług telekomunikacyjnych ( telefon, Internet ), dojazdu dzieci do szkoły i nauki języka angielskiego, - szczegółowej informacji na temat ponoszonych przez niego i rodzinę kosztów na utrzymanie mieszkania ( tj. z wyodrębnieniem na poszczególne pozycje ) wraz dokumentami potwierdzającymi fakt i wysokość ich poniesienia, - wyjaśnienia czy, jakie i z jakim skutkiem podejmowane są przez wnioskodawcę działania w celu uzyskania pracy czy też pomocy finansowej z instytucji zajmującej się pomocą społeczną wraz z dowodami, że takie działania były bądź są przez nich podejmowane, - stosownych zaświadczeń z urzędu pracy odnośnie aktualnego statusu bezrobotnego wnioskodawcy, - wyciągów i odpisów z kont i lokat bankowych wnioskodawcy i jego żony za ostatnie trzy miesiące. W oparciu o oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz o przekazane, wskutek powyższego wezwania, informacje i dokumenty ustalono, że w ramach prowadzonego wspólnie z żoną gospodarstwa domowego skarżący posiada środki na poniesienie wymaganych kosztów postępowania (wynoszących na etapie skargi o wznowienie postępowania 250 zł ) oraz kosztów ustanowienia adwokata zawierających się w kwocie nieznacznie przekraczającej kwotę 300 zł ( zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu /Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm./). W ocenie referendarza dochody uzyskiwane w gospodarstwie domowym, prowadzonym przez skarżącego wspólnie z żoną, w wysokości 2.850,35 zł ( netto ), pomniejszone o koszty czynszu za lokal mieszkalny w kwocie 27,17 zł, dojazdu dzieci do szkoły w kwocie 126,75 zł, dostawy energii elektrycznej w kwocie 131,17 zł ( wykazana na przekazanej fakturze kwota zapłaty za energię elektryczną w wysokości 524,69 zł dotyczy 4 miesięcy ), usług telekomunikacyjnych w kwocie 219,99 zł oraz o inne wydatki, które należało uznać za konieczne do bieżącego utrzymania ( tj. koszty zakupu żywności i środków czystości ), pozwalają na wygenerowanie dodatkowych środków pieniężnych w celu pokrycia wskazanych wyżej kosztów sądowych, nie zagrażając jednocześnie egzystencji jego i rodziny. Jednocześnie w kwestii wykazanych przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wydatków na pokrycie kosztów związanych z pobieraniem prywatnych lekcji jęz. angielskiego oraz regulowaniem zobowiązań wobec instytucji bankowej należało stwierdzić, iż nie sposób przypisać im statusu kosztów niezbędnych do utrzymania jego i rodziny art. 246 § 1, pkt 2 ustawy. Przede wszystkim za takowe nie można uznać koszty związane z regulowaniem zobowiązań wobec innych podmiotów funkcjonujących w obiegu gospodarczym w postaci zaciągniętego kredytu, albowiem w strukturze wydatków nie sposób uznać za niezbędne i mające priorytet przed kosztami sądowymi koszty związane z uregulowaniem zobowiązań cywilno-prawnych. W tej sytuacji należy bowiem stwierdzić, iż niedopuszczalnym jest by skarżący w ramach posiadanych środków finansowych preferencyjnie traktował zobowiązania cywilno-prawne, uznając że koszty sądowe powinien kredytować Skarb Państwa. W tej sytuacji mając świadomość wymagalności kosztów sądowych skarżący winien uwzględnić konieczność ich zapłaty a następnie regulować zobowiązania cywilno prawne. Także korzystanie z prywatnych lekcji jęz. angielskiego czy jakichkolwiek innych prywatnych usług edukacyjnych wykraczających poza wymogi edukacji publicznej nie może się odbywać kosztem Skarbu Państwa. Ponadto należy wskazać, iż dokonanie przez skarżącego zapłaty wpisu od skargi w kwocie 100 zł podważa po części zasadność wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w całości i twierdzenia o niemożności uiszczenia jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Również fakt posiadania majątku w postaci działki budowlanej wraz z domem mieszkalnym w budowie wskazuje, iż nie ma podstaw do przypisania skarżącemu instytucji przeznaczonej dla ludzi ubogich jakim jest instytucja prawa pomocy. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 w/w ustawy, orzeczono jak w sentencji.