I SA/Op 542/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego w sprawie ze skargi PHT "A" C. S., spółka jawna w B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 10 października 2012 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym za wrzesień 2009 r., postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Wyrokiem z 13 marca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę PHT "A" C. S. spółka jawna w B. (zwana dalej skarżącą Spółką) na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 10 października 2012 r. Nr [...] w sprawie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym za wrzesień 2009 r. w kwocie 5.612 zł. Wcześniej, tj. 7 stycznia 2013 r., skarżąca Spółka uiściła wpis od skargi w kwocie 225 zł, wymagany na mocy § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, 2193). Z kolei po wyroku oddalającym skargę, tj. 8 kwietnia 2013 r. uiściła opłatę kancelaryjną w kwocie 100 zł, stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192). Po uiszczonym wpisie oraz zapłaconej opłacie kancelaryjnej koszty sądowe w przedmiotowej sprawie obejmują wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 113 zł (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W dniu 17 kwietnia 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wpłynął wniosek skarżącej Spółki o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienia doradcy podatkowego, sporządzony na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz.270)– zwanej dalej p.p.s.a. W uzasadnieniu wniosku skarżąca Spółka podniosła, iż wskutek spłaty w ratach zobowiązania podatkowego (miesięcznie 3.700 zł) i ustaleń zobowiązania w podatku akcyzowym na łączną kwotę 521.625 zł nie jest wstanie opłacić zawodowego pełnomocnika jak i uiścić wpisu od skargi kasacyjnej. Natomiast w części wniosku dotyczącej oświadczenia o majątku i dochodach wykazała wielkość kapitału zakładowego opiewającego na kwotę 701.165,84 zł, środki trwałe (według bilansu za ostatni rok) o wartości 256.121,56 zł, zysk za poprzedni rok obrotowy w wysokości 173.005,95 zł, ujemny stan konta bankowego w wysokości 93.421,09 zł, stan konta w kredycie obrotowym 200.000 zł. Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył, co następuje: Stosownie do art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków (art. 211 p.p.s.a.). Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna ( art. 212 § 1 p.p.s.a. ). Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej bądź jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 2, pkt 1 p.p.s.a., następuje gdy wykażą, że nie mają żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 2, pkt 2 p.p.s.a., następuje gdy podmioty te wykażą, że nie mają dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Treść powołanych wyżej przepisu art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a. wskazuje, iż prawo pomocy w tym zakresie stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych, przy jednoczesnym uwzględnieniu, z jednej strony wysokości obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowych. Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z tego, iż generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się więc z wydatkami na ten cel i gromadzić środki finansowe na pokrycie koniecznych kosztów. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z kolei w innym postanowieniu NSA (postanowienie z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8) stwierdził, iż ,, udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ". Przy czym wymaga podkreślenia, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Rozstrzygniecie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia kosztów procesu. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Dlatego też jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 p.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana, na mocy art. 255 p.p.s.a., złożyć, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego lub dochodów. Rozpoznając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy w przedmiotowej sprawie uznano, iż informacje w nim przedstawione były niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej skarżącej Spółki. W związku z czym pismem z 23 kwietnia 2013 r. wezwano ją do przekazania w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania wezwania: - kserokopii deklaracji podatkowych dla celów opodatkowania podatkiem od towarów i usług (VAT-7) miesiące styczeń, luty i marzec 2013 r., - wyciągów bankowych z rachunków należących do Spółki oraz wspólników za okres ostatnich trzech miesięcy, - wyciągu z księgi rachunkowej Spółki zawierającej zestawienie przychodów, kosztów uzyskania przychodów, dochodów (straty) oraz ewidencje stanu środków pieniężnych (stan środków pieniężnych w kasie) za ostatnie trzy miesiące prowadzonej działalności gospodarczej, - odpisu aktualnych bilansów i rachunku zysków i strat, - zeznania wspólników Spółki o wysokości osiągniętego dochodu w 2012 r. W odpowiedzi na wezwanie przedłożono odpis z bilansu na dzień 31.032013 r., pisemną informację o stanie środków pieniężnych na dzień: 31.01.2013 r., 28.02.2013 r., 31.03.2013 r., zestawienie sald i obrotów za okres sprawozdawczy od 1.01.2013 r. do 31.03.2013 r. kserokopie deklaracji podatkowej PIT-36L i PIT-37 za 2012 r. wspólników skarżącej Spółki, kserokopie deklaracji VAT-7 za styczeń, luty i marzec 2013 r. oraz wyciągi bankowe za okres od 2.01.2013 r. do 29.03.2013 r. W ocenie referendarza, mającego na względzie informacje zawarte we wniosku o prawo pomocy oraz wynikające z przedłożonych dokumentów, zapłata przez skarżącą Spółkę kosztów sądowych wymaganych zarówno na etapie skargi wniesionej do WSA w Opolu jak i skargi kasacyjnej, w tym kosztów ustanowienia zawodowego pełnomocnika, nie przekracza jej możliwości finansowych. Tym samym w świetle przesłanek zawartych w przepisach art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a. wniosek skarżącej Spółki należało uznać za nieuzasadniony. Za powyższą oceną przemawiają następujące okoliczności: 1. Dysponowanie przez skarżącą Spółkę w ostatnim okresie, tj. od 14 marca 2013 r. (a więc kiedy skarżąca Spółka winna mieć na względzie, iż w związku z wydaniem 13 marca 2013 r. niekorzystnego wyroku sądu I instancji zobowiązana będzie do poniesienia kosztów postępowania przed sądem II instancji), znacznymi środkami finansowymi. Otóż wyniku analizy danych pochodzących z rachunku bankowego prowadzonego w PKO BP S.A. ustalono, iż w okresie od 14.03.2013 r. do 29.03.2013 r. na rachunek bieżący skarżącej Spółki wpłynęły środki pieniężne w wysokości 605.279,30 zł. Natomiast stan środków pieniężnych w kasie skarżącej Spółki na 31.03.2013 r. - zgodnie z oświadczeniem - opiewał na kwotę 23.301,42 zł. Zatem skarżąca Spółka dysponując tak znacznymi środkami pieniężnymi i mając świadomość wymagalności kosztów sądowych winna uwzględnić konieczność ich zapłaty a dopiero w dalszej kolejności regulować zobowiązania cywilno prawne. 2. Uzyskiwane przez skarżącą Spółkę dochody oraz posiadanie znacznych należności krótkoterminowych (do 12 miesięcy). Według informacji zawartych w zeznaniu podatkowym PIT-36L skarżąca Spółka w 2012 r. uzyskała dochody w wysokości 171.119,34 zł, zaś zgodnie z danymi z bilansu skarżąca Spółka na dzień 31.03.2013 r. posiadała należności krótkoterminowe w kwocie 1.053.470,52 zł. 3. Posiadanie przez skarżącą Spółkę ogromnego potencjału do gromadzenia środków finansowych w sposób ciągły przejawiający się w postaci uzyskiwanych przychodów. Dla oceny zasadności wniosku ta okoliczność posiada większe znaczenie niż dochody czy też szeroko pojęta płynność finansowa firmy bądź jej rentowność. O potencjale do gromadzenia środków finansowych osób prowadzących działalność gospodarczą, a tym samym o dostępności środków finansowych pozwalających na pokrycie kosztów sądowych, decydują przede wszystkim uzyskiwane przychody z tytułu świadczonych usług bądź sprzedawanych towarów, a nie dochody (bądź strata) będące wynikiem różnicy pomiędzy przychodami a kosztami działalności, która z kolei jest skutkiem decyzji gospodarczych podejmowanych przez prowadzącego działalność gospodarczą. Z zeznań podatkowych PIT-36L wynika, iż przychody z prowadzonej przez skarżącą Spółkę działalności gospodarczej w 2012 r. wyniosły 21.909.763,32 zł. Natomiast na podstawie deklaracji podatkowych VAT-7 ustalono, że sprzedaż towarów i usług za styczeń, luty i marzec 2013 r. stanowiła wartość 2.058.119 zł, przy obciążeniu podatkiem podlegającym wpłacie do urzędu skarbowego w wysokości 9.530 zł. Powyższe oznacza, iż wymienione na wstępie uzasadnienia koszty związane z wpisem od skargi kasacyjnej stanowią około 0,005% kwoty sprzedanych towarów i usług w podanym wyżej trzymiesięcznym okresie rozliczeniowym 2013 r. oraz około 0,0005% przychodów uzyskanych w 2012 r. Zatem nie sposób przyjąć, iż skarżąca Spółka nie jest w stanie dokonać zapłaty wymaganych kosztów sądowych (w tym również opłacenie zawodowego pełnomocnika), stanowiących tak znikomą część środków pieniężnych, którymi obraca. W świetle powyższego nawet wykazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy obciążenia powstałe na skutek decyzji organów celnych określających zobowiązania w podatku akcyzowym w żaden sposób nie pozbawią skarżącej Spółki możliwości regulowania wymaganych kosztów postępowania sądowego, o czym pośrednio również świadczy fakt, że dotychczas uiściła koszty sądowe w wyższej kwocie od wymaganych na obecnym etapie, oraz że od początku postępowania sądowoadministracyjnego jest reprezentowana przez doradcę podatkowego. Mając na względzie opisane wyżej okoliczności uznano, że zapłata kosztów sądowych przez skarżącą Spółkę również w innych sprawach zawisłych przed tut. Sądem nie przekracza jej możliwości finansowych. W związku z powyższym, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 w/w ustawy, orzeczono o odmowie przyznaniu prawa pomocy.