I SA/Op 548/12

Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu: - Krzysztof Błasiak, po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego, w sprawie ze skargi H. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 15 listopada 2012 r. Nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, postanawia przyznać prawo pomocy poprzez zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie radcy prawnego. Przedmiotem skargi H. Z. jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 15 listopada 2012 r. Nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W związku z tym skarżący na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązany jest - zgodnie z postanowieniami § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, 2193) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł. Na dalsze koszty jakie mogą mieć miejsce w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej również w kwocie 100 zł (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Skarżący, na sporządzonym w dniu 9 stycznia 2013 r. (data wpływu do tut. Sądu 11 stycznia 2013 r.) urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz. U. z 2012 r., poz.270) - zwanej dalej p.p.s.a., zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego oraz zwolnienia od kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, iż środki finansowe, które po potrąceniach z emerytury pozostają w jego dyspozycji, ledwie wystarczają na leki i zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Ponadto wskazał, że nie posiada żadnego majątku, a ze względu na zły stan zdrowia i podeszły wiek (70 lat) nie ma szans na podjęcie dodatkowej pracy w celach zarobkowych. Skarżący oświadczył również, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe przy posiadanych dochodach brutto z tytułu emerytury w wysokości 3.296,90 zł. Jednocześnie do wniosku skarżący załączył przekaz pocztowy (karta 29) poświadczający pobranie emerytury za grudzień 2012 r. w kwocie 808,18 zł. W związku z wezwaniem tut. Sądu z 16 stycznia 2013 r. (k. 19) skarżący przedłożył dodatkowo kserokopie i oryginały: kart informacyjnych leczenia szpitalnego, zaświadczenia lekarskiego, orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, orzeczenia komisji lekarskiej, faktur dotyczących zakupu gazu, leków, aparatu słuchowego z oprzyrządowaniem, a także kserokopie rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy za rok podatkowy 2011 i zaświadczenia o wysokości wypłacanej emerytury (k.23÷46). W piśmie przesłanym wraz z opisanymi wyżej dokumentami skarżący oświadczył, iż koszty związane z utrzymaniem lokalu mieszkalnego, w którym zamieszkuje, wynoszą 650 zł w skali miesiąca i ponoszone są przez jego córkę i jej męża, właścicieli tego lokalu. Zgodnie z oświadczeniem ponosi on jedynie koszty związane z dostawą gazu; w okresie letnim w wysokości 120 zł miesięcznie, zaś w okresie grzewczym 300 zł miesięcznie. Rozpatrując, na podstawie art. 258 § 2 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył , co następuje: Stosownie bowiem do art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków (art. 211 p.p.s.a.). Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna (art. 212 § 1 p.p.s.a.). Zatem wniosek skarżącego dotyczący prawa pomocy w całości należy rozpatrywać w kontekście przesłanek zawartych w art. 246 § 1, pkt 1 i 2 p.p.s.a.. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 1 p.p.s.a., następuje gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 2 p.p.s.a., następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Treść powołanych wyżej przepisów wskazuje, iż prawo pomocy w tym zakresie stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych. Dotyczyć to będzie m.in. osoby charakteryzujące się ubóstwem w takim stopniu, że zapłata kosztów sądowych w jakiejkolwiek wysokości mogłaby spowodować utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencji tych osób oraz ich rodzin. Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z tego, iż generalną zasadą postępowania sądowego jest podnoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się więc z wydatkami na ten cel i gromadzić środki finansowe na pokrycie koniecznych kosztów. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z kolei w innym postanowieniu NSA (postanowienie z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8) stwierdził, iż ,, udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ". W wyniku analizy danych zawartych przez skarżącego w formularzu PPF oraz danych wynikających z przedłożonych dodatkowo dokumentów referendarz uznał, iż w przypadku skarżącego zachodzi ustawowa przesłanka uzasadniająca przyznanie wnioskowanego prawa pomocy w zakresie z zwolnienia z kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Z przedłożonych dokumentów wynika bowiem, iż na skutek potrąceń alimentacyjnych dokonywanych w oparciu o wyrok Sądu Okręgowego w Opolu I Wydz. Cywilny z dnia 28 stycznia 2010 r. (sygn. akt IRC 1108/09) oraz protokół Sądu Rejonowego w Poznań Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu Wydz. IV Rodzinny i Nieletnich z 3 sierpnia 2010 r. (sygn. akt IV RC 701/10) wypłatę skarżącemu świadczenia emerytalnego ograniczono do kwoty około 800 zł. W związku z czym uznano, że skarżący przy tak niewielkich środkach finansowych pozostających w jego dyspozycji z racji uzyskiwanej emerytury nie posiada żadnego potencjału umożliwiającego mu poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego, nawet gdy uwzględni się to, iż koszty związane z utrzymaniem lokalu mieszkalnego, w którym przebywa, ponosi jego córka wraz z mężem. Poza tym przy rozpatrywaniu wniosku wzięto pod uwagę opisany w dokumentacji stan zdrowia skarżącego, jako czynnik wpływający zarówno na ponoszenie przez niego dodatkowych kosztów jak i na ograniczenie możliwości zarobkowych. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a., orzeczono o przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.