I SA/Op 554/24
WyrokWSA w Opolu2024-10-17
Skład orzekający: Beata Kozicka, Tomasz Judecki, Remigiusz Mazur
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarządzenie pokontrolne wydane przez Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, dotyczące gospodarowania odpadami, jest zgodne z prawem, w szczególności w zakresie nałożonych obowiązków dotyczących magazynowania odpadów, prowadzenia ewidencji, przekazywania odpadów uprawnionym odbiorcom oraz podawania informacji do publicznej wiadomości?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając zarządzenie pokontrolne za zgodne z prawem. Stwierdzono, że kontrola została przeprowadzona prawidłowo, a ustalenia zawarte w protokole kontroli znalazły odzwierciedlenie w zarządzeniu pokontrolnym. Zarządzenie to, w ocenie sądu, prawidłowo wskazywało na naruszenia przepisów prawa i warunków pozwolenia zintegrowanego, a nałożone obowiązki miały na celu eliminację tych naruszeń. Sąd podkreślił, że zarządzenie pokontrolne nie nakłada nowych obowiązków, lecz wskazuje na konieczność przestrzegania istniejących przepisów i decyzji.Stan faktyczny
Opolski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska przeprowadził kontrolę w N. Sp. z o.o. w P., stwierdzając naruszenia dotyczące gospodarowania odpadami, w tym przekroczenie dopuszczalnej masy magazynowanych odpadów, nierzetelne prowadzenie ewidencji, przekazywanie odpadów podmiotom nieposiadającym zezwoleń oraz niedopełnienie obowiązku podania informacji do publicznej wiadomości. Na tej podstawie wydano zarządzenie pokontrolne zobowiązujące spółkę do przestrzegania warunków pozwolenia zintegrowanego, prowadzenia ewidencji zgodnie ze stanem rzeczywistym, przekazywania odpadów uprawnionym odbiorcom oraz podania informacji do publicznej wiadomości. Spółka wniosła skargę, kwestionując ustalenia faktyczne i ocenę prawną organu, zarzucając m.in. nieuwzględnienie jej stanowiska i błędną interpretację przepisów. Sąd oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Judecki Asesor sądowy Remigiusz Mazur po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 października 2024 r. sprawy ze skargi R. P. - Prezesa Zarządu N. Sp. z o.o. w P. na zarządzenie pokontrolne Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Opolu z dnia 14 maja 2024 r., nr WI.7051.13.2023.MW w przedmiocie odpadów oddala skargę.
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez R. P. – Prezesa Zarządu N. Sp. z o.o. w P. (zwanego dalej skarżącymi) jest zarządzenie pokontrolne Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Opolu (zwanego dalej w skrócie: OWIOŚ lub organem) z dnia 14 maja 2024 r., nr WI.7051.13.2023.MW, dotyczące gospodarowania odpadami.
Skarga została wniesiona w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
W dniach od 28 listopada do 29 grudnia 2023 r. OWIOŚ przeprowadził kontrolę w N. Sp. z o.o. w P. (zwanej dalej Spółką), w zakresie przestrzegania wymagań ochrony środowiska. Wyniki kontroli zostały utrwalone w protokole z dnia 29 grudnia 2023 r., nr [...], który to nie został podpisany przez przedstawiciela kontrolowanej Spółki, a w którym wskazano naruszenia związane z prowadzoną działalnością, dotyczące gospodarowania odpadami polegające odpowiednio na:
1. niedopełnieniu obowiązku podania do publicznej wiadomości informacji, o których mowa w art. 261a ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2022 r., poz. 2556 ze zm.);
2. przekazaniu odpadów o kodzie 19 12 07 podmiotom nieposiadającym zezwolenia na zbieranie odpadów lub zezwolenia na przetwarzanie odpadów klasyfikowanych tym kodem, tj. podmiotom wskazanym w art. 27 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 o odpadach (Dz. U. z 2022 r., poz. 699 ze zm.) zwanej dalej u.o.;
3. nierzetelnym prowadzeniu ewidencji odpadów o kodzie 19 12 07 (drewno inne niż wymienione w 19 12 06) w roku 2023 r., tj. stosownie do obowiązków wynikających z art. 66 ust. 1 i art. 67 ust. 1 ustawy o odpadach;
4. przekroczeniu dopuszczalnej masy magazynowanych odpadów o kodzie 19 12 07 (drewno inne niż wymienione w 19 12 06) wytworzonych w wyniku przetworzenia, tj. stosownie do pkt II.4.4.1 decyzji Starosty O. z dnia 29 lutego 2016 r., znak [...] zmienionej decyzją Marszałka Województwa Opolskiego z dnia 10 listopada 2022 r., znak [...].
Następnie, działając na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2024 r. poz. 425) zwanej dalej ustawą oraz na podstawie ustaleń z ww. kontroli, OWIOŚ wydał zarządzenie pokontrolne z dnia 14 maja 2024 r., nr WI.7051.13.2023.MW, skierowane do skarżącego, w którym zarządził:
1.Przestrzeganie warunków określonych w decyzji Starosty O. z dnia 29 lutego 2016 r., znak [...], zmienionej decyzją Marszałka Województwa Opolskiego z dnia 10 listopada 2022 r., znak [...] udzielającej Spółce pozwolenia zintegrowanego dla instalacji do konserwacji drewna i produktów z drewna środkami chemicznymi o maksymalnej zdolności produkcyjnej 108 m3 na dobę, innymi niż przeznaczonymi wyłącznie do stosowania w przypadku sinizny oraz dla instalacji do odzysku odpadów niebezpiecznych o zdolności przetwarzania 108 Mg na dobę w procesie ciśnieniowym i 10,68 Mg na dobę w procesie kontenerowym z wykorzystaniem obróbki fizyko-chemicznej, zlokalizowanych w P. przy [...], a termin realizacji określił: niezwłocznie oraz na bieżąco;
2. Prowadzenie ewidencji odpadów zgodnie ze stanem rzeczywistym, na podstawie obowiązku określonego w art 66 ust. 1 i art. 67 ust. 1 u.o., w terminie na bieżąco;
3. Przekazywanie odpadów uprawnionym odbiorcom zgodnie z art. 27 ust, 2 pkt 1 u.o., w terminie na bieżąco;
4. Podanie do publicznej wiadomości informacji, o których mowa w art. 261a ust. 1 Prawa Ochrony Środowiska, w terminie niezwłocznym.
Jednocześnie organ wyznaczył na dzień 31 maja 2024 r. termin przesłania pisemnej informacji o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych w zarządzeniu naruszeń.
Uzasadniając zarządzenie organ wskazał na podjęte czynności kontrolne oraz dokonane w ich wyniku ustalenia w zakresie stwierdzonych naruszeń, które jak podał wykazały, że odpowiednio:
Ad. 1
Według stanu na dzień 18 grudnia 2023 r. kontrolowany podmiot przekroczył największą masę odpadów o kodzie 19 12 07 (drewno inne niż wymienione w 19 12 06*), która może być magazynowana w tym samym czasie w magazynie odpadów po przetworzeniu o 7752,9634 Mg.
Ad. 2
Analiza systemu BDO wykazała, że kontrolowany podmiot będący wytwórcą odpadów o kodzie 19 12 07, nie odnotował w karcie ewidencji odpadów faktu przekazania osobom fizycznym lub jednostkom organizacyjnym niebędącym przedsiębiorcami odpadów o kodzie 19 12 07 w ilości 6,75 Mg.
Ad. 3
Spółka przekazała odpady o kodzie 19 12 07 wytworzone na terenie zakładu w wyniku procesu odzysku odpadów w postaci zużytych podkładów kolejowych podmiotom, co do których w trakcie kontroli nie przedłożono dokumentacji potwierdzającej ich uprawnienia do gospodarowania takimi odpadami. Wskazane odpady zostały więc przekazane wbrew obowiązkowi określonemu w art. 27 ust. 2 u.o odbiorcom nie posiadającym stosownych zezwoleń na gospodarowanie odpadami.
Ad. 4
Na stronie internetowej zakładu ([...]) nie podano informacji, o których mowa w art. 261a ust. 1 Prawa Ochrony Środowiska.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skarżący zarzucił powyższemu zarządzeniu pokontrolnemu, że formułując zobowiązania do przestrzegania obowiązków wynikających z posiadanego pozwolenia zintegrowanego oraz przytoczonych przepisów prawa, w ogóle nie uwzględnia stanowiska wyrażonego w przedstawionym - w toku kontroli, oświadczeniu dotyczącym przetwarzania odpadów (załącznik nr 14 do protokołu kontroli) oraz w zastrzeżeniach do protokołu kontroli z dnia 4 stycznia 2024 r. W konsekwencji zarządzenie jest dokumentem nierzetelnym i nieprecyzyjnie określającym prawa i obowiązki, a skarżący nie może mieć pewności co do prawidłowości przypisywanych mu uchybień, obowiązku ich naprawy i poinformowania organu o podjętych działaniach. Na tej podstawie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania OWIOŚO, a także o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym i zasądzenie od organu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu odnosząc się do nałożonych obowiązków podniósł odpowiednio, że:
Ad. 1
W toku kontroli informował i składał stosowne oświadczenie stanowiące załącznik nr 14 do protokołu kontroli, z którego wprost wynika, że odpady powstałe po przetworzeniu odpadów kolejowych o kodzie 19 12 07 czasowo są magazynowane na terenie zakładu. Ilość przetworzonych odpadów została już zakontraktowana do odbioru przez kontrahentów lecz nie zostały one jeszcze odebrane. Koresponduje to z ustaleniami, że "Odpady magazynowane były w pryzmach, częściowo zapaczkowane na placu magazynowym oznaczone tabliczką "depozyt - materiały klienta". To zaś oznacza, że, oświadczenie skarżącego uwzględniono w protokole kontroli oraz w zarządzeniu pokontrolnym. W ogóle nie wzięto jednak pod uwagę i nie przeanalizowano twierdzeń oraz ewentualnych konsekwencji mogący z nich wynikać. W efekcie Skarżący nie ma żadnej wiedzy czyjego argumenty w zakresie składowania podkładów kolejowych ponad ilości wynikające z posiadanej decyzji w wyżej wskazanych okolicznościach są dopuszczalne i czy przedstawione okoliczności faktyczne mogą usprawiedliwiać magazynowanie przetworzonych podkładów kolejowych ponad wartości wynikające z decyzji. Ponadto w zastrzeżeniach do protokołu kontroli wyjaśniono, że w chwili opracowania wniosku oraz procedowania zmiany pozwolenia zintegrowanego określono ilości masy odpadów o kodzie 19 12 07 czysto szacunkowo, ponieważ w tamtym okresie nie dysponowano wiedzą w zakresie możliwości dookreślenia tych ilości, a także specyficznej sytuacji na rynku gospodarowania tego typu odpadami. Brak praktycznego odniesienia spowodował niedoszacowanie tych ilości. W chwili obecnej podjęto czynności umożliwiające zmianę pozwolenia zintegrowanego. Wskazane wyjaśnienia nie były jednak rozważane przez organ i nie wiadomo, czy okoliczność ta może mieć jakiekolwiek znaczenie dla sformułowanego obowiązku doprowadzenia do stanu magazynowania odpadów zgodnie z treścią posiadanej decyzji w sytuacji, gdy skarżący wystąpi z wnioskiem o zmianę decyzji w tym zakresie.
Ad. 2 i Ad. 3
Twierdzenia w zakresie pkt 2 organ oparł na analizie systemu BDO, z którego wynikało, że w ewidencji odpadów nie odnotowano faktu przekazania osobom fizycznym lub jednostkom organizacyjnym niebędącym przedsiębiorcami odpadu o kodzie 19 12 07. Taki sposób zagospodarowania odpadu zgodny jest jednak z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 11 maja 2015 r. w sprawie odzysku odpadów poza instalacjami i urządzeniami. Osoby fizyczne nie rejestrują się bowiem w systemie BDO oraz nie prowadzą ewidencji na podstawie art. 66 ust. 4 pkt. 2 w związku z art. 27 ust. 8, 9 i 10 u.o. Ustalenia dotyczące pkt 3 oparto z kolei o dane wynikające z przekazanych faktur sprzedażowych. W tej kwestii organ również nie wziął pod uwagę, że przedmiotem sprzedaży na podstawie dokumentów księgowych (faktur VAT) nie był odpad, a był nim towar/produkt w postaci małej architektury, desek, przekładek. Skarżący wskazał, że w zakresie obu zarządzeń wielokrotnie informował i podkreślał to co znajduje się w oświadczeniu stanowiącym załącznik nr 14 do protokołu kontroli oraz w zastrzeżeniach do protokołu kontroli. Organ jednak nie rozstrzygnął jednoznacznie formułowanych uwag. Poza tym, organ nie dopuszcza zapisów pozwolenia zintegrowanego dotyczących procesu odzysku R3, z którego materiałem wyjściowym nie jest odpad, gdyż traci ten status w procesie odzysku R3. Stwierdzając, że zapisy w zarządzeniach pokontrolnych jednoznacznie nadinterpretują stan faktyczny skarżący podniósł, że ustalenia w zakresie nierzetelnego prowadzenia ewidencji odpadów są zbyt daleko idące, podobnie jak zarzut o niemożliwości przekazania małej architektury osobom fizycznym oraz jednostkom organizacyjnym niebędącym przedsiębiorcami, wobec braku wykazania spełnienia przesłanek z art. 27 ust 2 u.o. W art. 27 ust. 8, 9 i 10 ustawodawca dokładnie bowiem określił warunki przyjmowania i zagospodarowywania odpadów przez osoby fizyczne niebędące przedsiębiorcami. Odpady stanowiące podkłady kolejowe odbierane na podstawie umowy zawartej z P. są wstępnie przygotowywane (wysegregowane) przez ich wytwórcę i stanowią głównie drewno. Oznacza to, że materiał ten jako wysegregowany o kodzie 17 02 04* odbierany jest na podstawie kart przekazania odpadów zapisanych w systemie BDO i przeznaczonych do przetworzenia. Przedmiotowe odpady przechodzą proces przetworzenia i po procesie odzysku R3 stanowią deski, przekładki, itp. Tracą status odpadu i mogą być sprzedane na podstawie dokumentów księgowych (faktur VAT) innym przedsiębiorcom jako towar a nie odpad. Tym samym, przekazanie nie odbywa się na podstawie karty przekazania odpadów, co ma odzwierciedlenie również w prowadzonej ewidencji w systemie BDO.
Ad. 4
Nie jest prawdziwe stwierdzenie organu, że na stronie internetowej nie podano wymaganych informacji albowiem zamieszono na niej pismo stanowiące zgłoszenie Zakładu Zwiększonego Ryzyka wydane przez Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w O., w którym można było odczytać przesłanki wymienione w art. 261a ust. 1 Prawa Ochrony Środowiska. Organ w ogóle nie wyjaśnił natomiast dlaczego treść tego pisma nie może być uznana jako spełniająca wymagania ze wskazanego przepisu.
Podkreślając, że organ w ogóle nie odniósł się do jego stanowiska, twierdzeń i argumentów skarżący zaznaczył, że dopóki w sposób jednoznaczny nie zostaną wyjaśnione wątpliwości co do obowiązków będących przedmiotem zarządzenia pokontrolnego zwłaszcza, w zakresie pkt 2 i pkt 3, to nie będzie wiadome czy zasadnie organ je nałożył. Uzasadnienie zarządzenia pokontrolnego musi zawierać wyjaśnienie stanu faktycznego oraz podstawy prawnej stosownie do art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572) zwanej dalej K.p.a.
W odpowiedzi na skargę OWIOŚ wniósł o oddalenie skargi wskazując, że zarządzeniem pokontrolnym nie nałożono żadnych dodatkowych obowiązków poza tymi, które powinny być realizowane z mocy prawa oraz posiadanych decyzji. Treść zarządzenia precyzyjnie określa obowiązki i nie pozostawia wątpliwości odnośnie sposobu ich realizacji. Ponadto, w piśmie z dnia 6 lutego 2024 r. odniesiono się do zastrzeżeń wniesionych pismem z dnia 4 stycznia 2024 r. podtrzymując treść zapisów i ustaleń zawartych w protokole, a podczas kontroli udzielono instruktażu o obowiązujących przepisach prawa w zakresie ochrony środowiska. Dalej ustosunkowując się do poszczególnych zarzutów skargi organ wyjaśnił, że w treści punktu II.4.4.1.pozwolenia zintegrowanego wskazano największą masę odpadów, która może być magazynowana w tym samym czasie w danym obiekcie magazynowania oraz całkowitą pojemność w danym obiekcie magazynowania dla magazynu odpadów do przetworzenia oraz magazynu odpadów po przetworzeniu. Z kolei oświadczenie przedstawiciela kontrolowanego podmiotu stanowiące załącznik nr 14 do protokołu kontroli stanowi odpowiedź w formie pisemnej na pytania organu postawione w trakcie kontroli, w celu ustalenia stanu faktycznego. Wyjaśnienia kontrolowanego zostały uwzględnione w protokole kontroli, jak również w zarządzeniu pokontrolnym. Ujawniony w wyniku kontroli sposób gospodarowania odpadami nie jest natomiast dopuszczalny, a przedstawione okoliczności faktyczne nie usprawiedliwiają magazynowania odpadów w ilościach przekraczających wartości dopuszczalne wynikające z posiadanej decyzji, w miejscach do tego nieprzeznaczonych. Wystąpienie z wnioskiem o zmianę pozwolenia zintegrowanego nie zwalnia z obowiązku przestrzegania warunków obowiązującej decyzji. Organ zaznaczył, że nie podziela stanowiska skarżącego w zakresie utraty statusu odpadów, co wielokrotnie poddawano obszernym wyjaśnieniom, zarówno w protokole kontroli, odpowiedzi na zastrzeżenia do ustaleń protokołu kontroli, jak również w samym zarządzeniu pokontrolnym. Wskazał, że utrata statusu odpadów nie następuje automatycznie z woli samego wytwórcy, ani też poprzez odznaczenie pola '"utrata statusu odpadów" w ewidencji odpadów prowadzonej za pośrednictwem systemu BDO, lecz wymaga określonych warunków. W wyniku procesów przetwarzania odpadów, powstawać mogą zarówno odpady, jak i przedmioty i/lub substancje, które odpadem już nie są. Określone rodzaje odpadów przestają być odpadami, dopiero wówczas, jeżeli na skutek poddania ich odzyskowi, w tym recyklingowi, spełniają łącznie warunki wskazane przez ustawodawcę w art. 14 u.o., przy czym zgodnie z art. 43 ust. 1 i 2 u.o., w zezwoleniu na zbieranie odpadów określa się rodzaje odpadów, które utracą status odpadów, w przypadku gdy utrata statusu odpadów jest przewidywana, oraz szczegółowe warunki utraty statusu odpadów, o których mowa w art. 14 ust. 1 pkt 2, jeżeli nie zostały określone w przepisach prawa Unii Europejskiej albo w przepisach wydanych na podstawie art. 14 ust. 1a. Podczas kontroli ustalono, że w obowiązującym pozwoleniu zintegrowanym nie określono rodzaju i ilości odpadów, jakie utracą status odpadów na skutek poddania ich recyklingowi lub innemu odzyskowi, jak również nie określono szczegółowych warunków utraty statusu odpadów wobec czego nie ma podstaw aby stwierdzić, że odpady niebezpieczne o kodzie 17 02 04* przyjęte na podstawie kart przekazania odpadów, które następnie poddano procesowi przetwarzania w R3, utraciły status odpadów. Warunki określone w pozwoleniu jednoznacznie wskazują, że w wyniku poddania zużytych podkładów kolejowych (klasyfikowanych jako odpad o kodzie 17 02 04*) procesowi odzysku R3 w instalacji do przetwarzania odpadów wytwarzany jest odpad w postaci drewna pozbawionego właściwości niebezpiecznych (klasyfikowany jako odpad o kodzie 1912 07), jednakże nie wskazano, aby na którymkolwiek z etapów prowadzonych procesów przetwarzania następowała utrata statusu odpadu. Ponadto, warunki prowadzenia działalności w zakresie przetwarzania odpadów wskazano w punkcie II.4.3. obowiązującego pozwolenia zintegrowanego, a zapis decyzji przytoczony przez skarżącego ze strony 14 pozwolenia znajduje się w punkcie I.2. Parametry instalacji istotne z punktu widzenia przeciwdziałania zanieczyszczeniom. Przywołany w skardze załącznik nr 14 stanowi z kolei potwierdzenie sprzedaży odpadu, co potwierdzono też w wyniku analizy kart ewidencji odpadów znajdujących się w systemie BDO oraz na podstawie faktur VAT. Zgodnie z posiadanym pozwoleniem odpady o kodzie 17 02 04* po procesie przetwarzania stanową odpady o kodzie 19 12 07, które zostały przekazane w 2023 r., w ilości 271,38 Mg odbiorcom nie posiadającym stosownych zezwoleń na gospodarowanie odpadami. Analiza systemu BDO wykazała też, że Spółka przekazując odpady ww. firmom nie prowadziła ewidencji odpadów za pośrednictwem kart przekazania odpadów. Jednocześnie, na podstawie treści oświadczenia stanowiącego załącznik nr 14 do protokołu kontroli ustalono, że Spółka sprzedała w 2023 r., na podstawie paragonów odpady o kodzie 19 12 07 w ilości 6,75 Mg. O ile zatem sam sposób zagospodarowania odpadu jest zgodny z obowiązującymi przepisami w tym zakresie, to naruszeniem art. 66 ust. 1 i art. 67 u.o. jest prowadzenie ewidencji odpadów w sposób nierzetelny, tj. bez odnotowania w karcie ewidencji odpadów prowadzonej w systemie BDO faktu przekazania osobom fizycznym lub jednostkom organizacyjnym niebędącym przedsiębiorcami odpadów o kodzie 19 12 07 w ilości 6,75 Mg. Końcowo organ również wskazał, że w protokole kontroli zawarto informację na temat znajdującego się na stronie internetowej pisma Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w O. z dnia 14 czerwca 2023 r., stanowiącego załącznik nr 12 do protokołu kontroli. Zawarte w nim informacje nie wyczerpują zakresu określonego w art. 261a ust. 1 Prawa ochrony środowiska (Dz. U. z 2024 r. poz. 54), a możliwość odczytania z tego pisma przesłanek wymienionych we wskazanym przepisie nie jest równoznaczna ze spełnieniem obowiązku.
W piśmie procesowym z dnia 2 października 2024 r., uzupełniając skargę stosownie do odpowiedzi organu skarżący podniósł, że stanowisko organu co do wystąpienia naruszeń wskazanych w zarządzeniu pokontrolnym zostało oparte na przepisach prawa nieznajdujących zastosowania w niniejszej sprawie, tj. art. 43 ust. 2 pkt 3a u.o. Powołując brzmienia art. 14 ust. 1 u.o. ustalone na mocy ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2151 z późn. zm., dalej: ustawa nowelizująca z 2021 r.), a także pkt 3a dodany na mocy tej ustawy do art. 43 ust. 2 u.o. oraz uzasadnieniu do projektu wskazanej ustawy nowelizującej skarżący wskazał, że warunki utraty statusu odpadów mogą zostać określone w decyzji z zakresu gospodarki odpadami, przy czym "szczegółowość" tych warunków nie oznacza, że wszystkie elementy wskazane w art. 14 ust. 1 pkt 1 u.o. muszą zostać precyzyjnie dookreślone w takiej decyzji. Z brzmienia przepisu art. 16 ust. 1 ustawy nowelizującej z 2021 r. wynika natomiast, że w sprawach dotyczących przetwarzania odpadów - czyli także w sprawach, w których posiadacz odpadów złożył wniosek o uzyskanie decyzji, w tym uwzględniający utratę statusu odpadów - wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ww. ustawy (tj. przed dniem 1 stycznia 2022 r.), stosuje się przepisy dotychczasowe. Tym samym, odpady mogą utracić status odpadów bez konieczności określenia w decyzji "szczegółowych warunków utraty statusu odpadów", jak to ma miejsce do spraw inicjowanych po 1 stycznia 2022 r. Stosownie do tego skarżący wyjaśnił, że wnioskiem z dnia 6 maja 2021 r. Spółka zwróciła się do Marszałka Województwa Opolskiego o zmianę decyzji Starosty O. z dnia 29 lutego 2016 r. udzielającej pozwolenia zintegrowanego, a postępowanie w tym przedmiocie zostało zakończone decyzją Marszałka Województwa Opolskiego z dnia 10 listopada 2022 r. W konsekwencji należy uznać, że odpady o kodzie 19 12 07, powstające w procesie odzysku R3 odpadów o kodzie 17 02 04*, tracą status odpadów, bez konieczności określenia w pozwoleniu zintegrowanym "szczegółowych warunków utraty statusu odpadów", która to okoliczność została całkowicie pominięta przez OWIOŚ. W świetle przywołanych przepisów, za wystarczający dla przyjęcia, że przedmioty powstające w ww. procesie tracą status odpadów, jest zapis w punkcie I.2.2. pozwolenia zintegrowanego, którego treść jednoznacznie rozróżnia: odpady o kodzie 19 12 07, mające postać wiórów, kawałków drewna lub trocin (pkt II.4.2. PZ), oraz produkt powstały po procesie przetwarzania w wyniku utraty statusu odpadów, tj. podkłady całe w postaci desek, przekładek, klinów i małej architektury, które są sprzedawane jako nadające się do powtórnego wykorzystania. Nie ulega zatem wątpliwości, że pozwolenie zawiera wystarczające warunki dla przyjęcia, że w odniesieniu do przedmiotów powstających w procesie odzysku R3 odpadów o kodzie 17 02 04* ma miejsce utrata statusu odpadów. Tym samym należy je traktować jako pełnowartościowy produkt (towar), niepodlegający już pod reżim ustawy o odpadach, w tym nieobjęty warunkami pozwolenia zintegrowanego w zakresie, w jakim dotyczą odpadów. Akcentując, że uprawnienia wynikające z pozwolenia zintegrowanego korzystają z ochrony w ramach tzw. zasady praw słusznie nabytych skarżący podniósł, że przedmioty w postaci całych podkładów kolejowych stanowiły produkt (towar) niepodpadający pod przepisy ustawy o odpadach i warunki pozwolenia zintegrowanego dotyczące odpadów, w tym warunek dot. odpadów o kodzie 19 12 07. OWIOŚ powinien był ocenić, jaka ilość produktów znajduje się na terenie zakładu Spółki oraz jaka ilość odpadów o kodzie 19 12 07 jest magazynowana przed przekazaniem kolejnym posiadaczom do dalszego zagospodarowania. Dopiero przeprowadzenie takiej analizy pozwoliłoby na ustalenie największej masy odpadów o kodzie 19 12 07, która jest magazynowana w tym samym czasie oraz miarodajną ocenę, czy w ogóle naruszono pozwolenie zintegrowane w tym zakresie. Stosownie do przedstawionych uwag skarżący zakwestionował stanowisko organu co do stwierdzenia prowadzenia ewidencji odpadów niezgodnie ze stanem rzeczywisty. Zaznaczył, że przepisy ustawy o odpadach nie zobowiązują do ewidencjonowania produktu przekazywanego podmiotom trzecim do dalszego wykorzystania i Spółka nie miała obowiązku prowadzenia kart przekazania odpadów dla takiego produktu, jak również odnotowania w karcie ewidencji odpadów faktu przekazania towaru osobom fizycznym. Nie zgodził się też z ustaleniem, że Spółka przekazywała odpady o kodzie 19 12 07 podmiotom nieuprawnionym, co jak wskazał stanowi rezultat nieuprawnionego w świetle przepisów prawa przyjęcia przez OWIOŚ, że produkty sprzedawane podmiotom trzecim stanowią odpady o kodzie 19 12 07.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), zwanej dalej P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi, normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., który w sprawie nie miał zastosowania.
Zgodnie z art. 119 pkt 2 oraz art. 120 p.p.s.a. sprawa może zostać rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Na tej właśnie podstawie Sąd rozpoznał niniejszą sprawę, a to wobec wniosku strony skarżącej o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym i braku żądania organu co do przeprowadzenia rozprawy. Dokonana ocena legalności wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie
Zaskarżone zarządzenie pokontrolne zostało wydane na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska
(Dz. U. z 2024 r. poz. 425), zwanej dalej ustawą. Przepis art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy stanowi, że na podstawie ustaleń kontroli wojewódzki inspektor ochrony środowiska może wydać zarządzenie pokontrolne do kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub osoby fizycznej. Zgodnie natomiast z art. 12 ust. 2 ustawy kierownik kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub kontrolowana osoba fizyczna, w terminie wyznaczonym w zarządzeniu pokontrolnym, mają obowiązek poinformowania wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych naruszeń.
W orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że zarządzenie pokontrolne jest innym aktem z zakresu administracji publicznej, dotyczącym uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. W przypadku zaskarżenia takiego aktu, podstawę uwzględnienia skargi stanowi art. 146 P.p.s.a., zgodnie z którym Sąd, uwzględniając skargę na akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 uchyla ten akt, a przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio. Sąd może też w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisów prawa. Jeśli jednak Sąd nie stwierdzi podstaw do uwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Co do charakteru zarządzenia pokontrolnego, wydanego na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy należy wyjaśnić, że akty lub czynności organu administracji publicznej, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., są działaniami administracji publicznej podejmowanymi w zakresie realizacji ich zadań wynikających z przepisów prawa. Mogą one mieć charakter władczy z tym, że nie są to rozstrzygnięcia władcze. Wówczas miałyby bowiem charakter decyzji administracyjnych, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a.
Na gruncie art. 12 ust. 1 ustawy forma działania w postaci zarządzenia pokontrolnego została wyraźnie odróżniona przez ustawodawcę od decyzji, wymienionej w pkt 2 tego przepisu. Niewątpliwie jednak, wydawanemu zarządzeniu pokontrolnemu nie można odmówić charakteru aktu administracji publicznej. Jest ono jedną z kilku możliwych form działań wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska, w związku ze sprawowaną kontrolą podmiotów korzystających ze środowiska (art. 2 ust. 1 ustawy). Ma ono bez wątpienia charakter władczy i rozstrzyga indywidualną sprawę konkretnego podmiotu. Jego władczy charakter przejawia się w obowiązku informacyjnym jego adresata wynikającym z art. 12 ust. 2 ustawy, którego zaniechanie lub nieprawidłowe wykonanie jest zagrożone odpowiedzialnością karną (art. 31a ustawy). Wydawane jest natomiast w przypadku, gdy w wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono naruszenie prawa.
Równocześnie należy zwrócić uwagę, że ów władczy charakter zarządzeń pokontrolnych jest ograniczony do wskazanych wyżej obowiązków informacyjnych wynikających z art. 12 ust. 2 ustawy. W szczególności zarządzenia te nie nakładają na ich adresata obowiązków administracyjnoprawnych, które mógłby być przedmiotem egzekucji administracyjnej. Obowiązek taki może ciążyć na nich na podstawie odrębnych przepisów i decyzji, ale jego samoistnym źródłem nie jest zarządzenie pokontrolne. Stąd też w orzecznictwie przyjmuje się, że zarządzenie pokontrolne jest aktem, który można określić jako akt o charakterze sygnalizacyjnym, określający ramowe kierunki postępowania względem osoby zarządzającej podmiotem korzystającym ze środowiska albo innej osoby fizycznej (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 grudnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 2272/19 i wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 30 września 2020 r., sygn. akt II SA/Go 383/20 oraz powołane tam orzecznictwo; wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu są dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wydanie zarządzenia pokontrolnego skutkuje powstaniem stosunku administracyjnoprawnego. Jeżeli kontrola dotyczyła działalności danej osoby fizycznej, ona sama jest adresatem zarządzenia pokontrolnego i podmiotem zawiązanym. Jeśli kontrolowana jednostka organizacyjna ma złożoną strukturę (np. wielozakładowe przedsiębiorstwo państwowe), należy uznać, że adresatem jest kierownik tej wyodrębnionej części jednostki, w której w toku kontroli stwierdzono uchybienia.
Istotą kontroli prowadzonej przez właściwy organ inspekcji ochrony środowiska - stanowiącej podstawę wydania zarządzenia pokontrolnego, jest po pierwsze - zbadanie zgodności stanu istniejącego (stanu faktycznego) ze stanem postulowanym, czyli stanem spełniającym wymogi zgodności działania z tymi przepisami i regułami, które w prawie uznane są za warunki jego poprawności, po drugie - ustalenie zakresu i przyczyn rozbieżności między tymi stanami, a wreszcie po trzecie - przekazanie wyników tego ustalenia, podmiotowi kontrolowanemu.
Wydanie zarządzenia pokontrolnego ma zatem na celu przeciwdziałanie i wyeliminowanie naruszeń stwierdzonych w wyniku przeprowadzonej kontroli poprzez zobowiązanie kierownika kontrolowanego podmiotu lub osoby fizycznej do zaprzestania naruszania prawa i poinformowania o działaniach, jakie kontrolowana jednostka podjęła, aby dalsza jej działalność nie naruszała prawa (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 31 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Op 497/18 i wyrok NSA z dnia 12 lipca 2022 r., sygn. akt III OSK 5434/21).
Podsumowując podkreślić trzeba, że zarządzenia pokontrolne nie nakładają na ich adresata obowiązków podlegających egzekucji administracyjnej ani innej sankcji administracyjnej, co również uzasadnia dopuszczalność formułowania ich w sposób ogólnikowy. Ich celem, oprócz sygnalizacji osobie fizycznej korzystającej ze środowiska lub osobie zarządzającej jednostką organizacyjną korzystającą ze środowiska, jest przede wszystkim dostarczenie kontrolującemu organowi informacji co do konieczności wszczęcia postępowań zmierzających np. do nałożenia kary lub zobowiązania do wykonania lub zaniechania określonych czynności. Stąd też w orzecznictwie utrwalił się pogląd, że do procedury wydawania zarządzeń pokontrolnych nie stosuje się przepisów K.p.a. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 grudnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 2272/19). Postępowanie w przedmiocie wydania zarządzenia pokontrolnego toczy się w oparciu o przepisy ustawy, a stan faktyczny sprawy zostaje ustalony na podstawie wyników kontroli oraz protokołu kontroli, który ma odzwierciedlać przebieg kontroli na miejscu. W postępowaniu tym sąd dokonując oceny nie bada natomiast legalności ustaleń faktycznych ujętych w protokole kontroli, w tym poczynienia tych ustaleń w zgodzie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Wówczas przedmiotem kontroli nie byłoby bowiem zarządzenie pokontrolne, ale dokument w postaci protokołu kontroli. Podstawą wydania zarządzenia pokontrolnego mogą być tylko ustalenia kontroli, prawidłowo udokumentowane w protokole kontroli. Skoro zarządzenie pokontrolne musi opierać się na ustaleniach kontroli, to ustalenia te muszą być zawarte przynajmniej w protokole kontroli, a najlepiej także w tym zarządzeniu. Zatem protokół kontroli dokumentuje czynności kontroli oraz zawiera jej ustalenia, do których musi odnosić się zarządzenie pokontrolne (por. wyrok NSA z dnia 19 września 2024 r., sygn. akt III OSK 438/23).
Z uwagi na charakter aktu wydanego na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy, sądowa kontrola legalności zarządzenia pokontrolnego polega przede wszystkim na badaniu, czy kontrola została przeprowadzona przez powołany do tego organ, czy treść zarządzenia koresponduje z ustaleniami poczynionym w protokole kontroli oraz, czy treść zarządzenia pokontrolnego znajduje oparcie w powszechnie obowiązujących przepisach prawa.
Podkreślić trzeba, że dla oceny dopuszczalności i zasadności skierowanych do adresata zarządzeniem pokontrolnym zaleceń co do wyeliminowania naruszeń stwierdzonych w wyniku kontroli protokół kontroli ma istotne i decydujące znaczenie. Skoro zarządzenie, o jakim mowa w art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy, jest wydawane na podstawie ustaleń kontroli, to obowiązek zawarty w zarządzeniu pokontrolnym stanowi konsekwencję stwierdzonych w trakcie kontroli nieprawidłowości. Stąd szczególne znaczenie dla oceny legalności wydanego zarządzenia ma stwierdzenie, czy wyniki przeprowadzonej kontroli dają podstawę do uznania, że kontrolowany podmiot narusza prawo (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 31 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Op 497/18 i powołany tam wyrok NSA z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1876/17).
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że kontrola w Spółce zarządzanej przez skarżącego została przeprowadzona zgodnie z właściwością rzeczowa i miejscową przez organ do tego uprawniony, na podstawie właściwego upoważnienia (art. 2 ust. 1, art. 8, art. 9 ust. 1d ustawy). Stosownie do art. 11 ust. 1 ustawy z czynności kontrolnych sporządzony został prawidłowo protokół którego jeden egzemplarz w dniu zakończenia kontroli został doręczony Z. W. - upoważnionemu przez skarżącego do reprezentowania Spółki podczas kontroli. Zgodnie też z art. 11 ust. 2 ustawy protokół został podpisany przez inspektora, który brał udział w czynnościach kontrolnych. Wprawdzie nie został on podpisany przez osobę działająca w imieniu skarżącego, a pismem z dnia 4 stycznia 2024 r. pełnomocnik skarżącego wniósł do protokołu zastrzeżenia, niemniej jednak organ przed wydaniem zarządzenia pokontrolnego ustosunkował się do stanowiska strony w piśmie z dnia 6 lutego 2024 r. Nie można zatem uznać, że twierdzenia i stanowisko kontrolowanego podmiotu zawarte w odpowiedzi na ustalenia protokołu kontroli zostały pominięte, a ustalenie stanu faktycznego nie było wnikliwe. W konsekwencji też przyjąć trzeba, że w prowadzonym postępowaniu kontrolnym możliwe było dokonanie ustaleń faktycznych na podstawie dowodów zgromadzonych podczas kontroli, które nie zostały w żaden sposób skutecznie podważone przez skarżącego.
Z zawartego w protokole opisu charakterystyki działalności prowadzonej przez Spółkę wynika, że polega ona na konserwacji drewna i produktów z drewna środkami chemicznymi o maksymalnej zdolności produkcyjnej 108 m3 na dobę, innymi niż przeznaczonymi wyłącznie do stosowania w przypadku sinizny oraz na odzysku odpadów niebezpiecznych o zdolności przetwarzania 108 Mg na dobę w procesie ciśnieniowym i 10,68 Mg na dobę w procesie kontenerowym z wykorzystaniem obróbki fizyczno-chemicznej. W trakcie kontroli ustalono, że prowadzący zakład odpuścił się naruszeń polegających na:
1. niedopełnieniu obowiązku podania do publicznej wiadomości informacji, o których mowa w art. 261a ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2022 r., poz. 2556 ze zm.);
2. przekazaniu odpadów o kodzie 19 12 07 podmiotom nieposiadającym zezwolenia na zbieranie odpadów lub zezwolenia na przetwarzanie odpadów klasyfikowanych tym kodem, tj. podmiotom wskazanym w art. 27 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2022 r., poz. 699 ze zm.) zwanej dalej u.o.;
3. nierzetelnym prowadzeniu ewidencji odpadów o kodzie 19 12 07 (drewno inne niż wymienione w 19 12 06) w roku 2023 r., tj. stosownie do obowiązków wynikających z art. 66 ust. 1 i art. 67 ust. 1 ustawy o odpadach;
4. przekroczeniu dopuszczalnej masy magazynowanych odpadów o kodzie 19 12 07 (drewno inne niż wymienione w 19 12 06) wytworzonych w wyniku przetworzenia, tj. stosownie do pkt II.4.4.1 decyzji Starosty O. z dnia 29 lutego 2016 r., znak [...] zmienionej decyzją Marszałka Województwa Opolskiego z dnia 10 listopada 2022 r., znak [...].
Rozstrzygając spór powstały w niniejszej sprawie, a dotyczący stwierdzonych przez organ naruszeń zauważyć przyjdzie, że skarżący w istocie kwestionuje ustalone podczas kontroli okoliczności faktycznych oraz ich ocenę dokonaną przez organ w świetle obowiązującego prawa. Podkreślić w związku z tym jeszcze raz należy, że w niniejszym postępowaniu Sąd nie bada legalności ustaleń faktycznych ujętych w protokole kontroli. W świetle protokołu kontroli ocenę organu co do stwierdzonych nieprawidłowości, przedstawioną w zaskarżonym akcie, uznać natomiast należy za prawidłową. Z kolei zarzuty skargi w ocenie Sądu są nieuzasadnione.
Zauważyć przyjdzie, że w protokole kontroli szczegółowo przedstawione zostały ustalenia organów oraz ocena w zakresie przestrzegania/naruszenia prawa w związku z prowadzoną przez Spółkę działalnością. Treść zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego, zdaniem Sądu, koresponduje z ustaleniami poczynionym w protokole kontroli. Wskazane w zaskarżonym akcie obowiązki niewątpliwie związane są z naruszeniami stwierdzonymi podczas kontroli i mają na celu przeciwdziałanie im oraz ich wyeliminowanie. Z treści zarządzenia pokontrolnego jasno wynika, jakie warunki wynikające z przepisów prawa zostały naruszone i w jaki sposób należy je wyeliminować. W konsekwencji, zdaniem Sądu, obowiązki określone w zarządzeniu pokontrolnym znajdowały uzasadnienie w ustalonym stanie faktycznym wynikającym z protokołu kontroli oraz w obowiązujących przepisach prawa.
W odniesieniu do wskazanego w pkt 1 zarządzenia pokontrolnego przestrzegania warunków określonych w decyzji udzielającej Spółce pozwolenia zintegrowanego dla instalacji do konserwacji drewna i produktów z drewna środkami chemicznymi oraz dla instalacji do odzysku odpadów niebezpiecznych dostrzec należy, że zgodnie z art. 41 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2023 r., poz. 2029) zwanej nadal u.o., gospodarowanie odpadami w zakresie zbierania i przetwarzania odpadów wymaga uzyskania zezwolenia, które stosowanie do art. 43 ustawy o odpadach określa warunki takiego gospodarowania. Jak wynika z protokołu, w trakcie kontroli stwierdzono nieprawidłowości w zakresie magazynowania odpadów o kodzie 19 12 07. Ustalenia dokonane w tym zakresie zostały opisane w protokole i przytoczone w zaskarżonym zarządzeniu pokontrolnym, wobec czego nie ma potrzeby ich ponownego przywoływania. Dla dokonywanej przez Sąd oceny istotne jest natomiast to, że kontrola wykazała, iż stosownie do warunków określonych w pkt II.4.4.1 decyzji udzielającej Spółce pozwolenia zintegrowanego, Spółka przekroczyła największą masę odpadów o kodzie 19 12 07 (drewno inne niż wymienione w 19 12 06*), która może być magazynowana w tym samym czasie w magazynie odpadów po przetworzeniu, o 7752,9634 Mg. Na tej też podstawie stwierdzono naruszenie wskazanego zapisu decyzji. W tych okolicznościach prawidłowo wskazując w zaskarżonym zarządzeniu na gospodarowanie odpadami niezgodne z posiadanym zezwoleniem organ określił w punkcie 1 zarządzenia pokontrolnego konieczność przestrzegania warunków określonych w wydanym Spółce pozwoleniu zintegrowanym.
Mając na uwadze zarzuty skargi wyjaśnić trzeba, że funkcjonująca w obrocie prawnym decyzja jest wiążąca w zakresie określonych w niej warunków do czasu jej wyeliminowania lub zmiany w wymaganym trybie. Dokonując oceny organ działa na podstawie obowiązującego prawa i wobec tego jest związany warunkami obowiązującej decyzji. Prawidłowo wywodził organ w odpowiedzi na skargę, że bez względu na przyczyny powstania naruszenia, obowiązany jest zweryfikować i odnieść ustalony stan faktyczny do obowiązującej decyzji udzielającej pozwolenia zintegrowanego.
Kwestia ewentualnego wystąpienia przez Spółkę o zmianę pozwolenia zintegrowanego jest natomiast bez znaczenia, gdyż organ przestrzegając obowiązującego porządku prawnego zobowiązany jest do przestrzegania warunków obowiązującej decyzji do czasu jej zmiany. Jak już wcześniej natomiast wskazano, w ramach sądowej kontroli zarządzenia pokontrolnego nie jest możliwe weryfikowanie zarzutów co do prawidłowości ustaleń dokonanych w wyniku kontroli. Skoro, tak jak w niniejszej sprawie zostały one szczegółowo przytoczone w zaskarżonym akcie, w którym wyjaśniono ocenę dokonaną przez organ, to brak jest podstaw do kwestionowania stanowiska organu, że nie ma podstaw aby stwierdzić, że odpady niebezpieczne o kodzie 17 02 04* przyjęte na podstawie kart przekazania odpadów, które następnie poddano procesowi przetwarzania w R3 utraciły status odpadów. Zaznaczyć przy tym trzeba, że wydając zaskarżony akt organ nie dokonywał oceny w tym zakresie, lecz zobowiązany był uwzględnić ustalenia dokonane w tej kwestii podczas kontroli. Tym samym, polemika skarżącego z tą oceną w ramach wniesionej skargi nie mogła mieć znaczenia dla oceny legalności zarządzenia z pkt 1 zaskarżonego aktu, które zdaniem Sądu jest prawidłowe.
Prawidłowo również organ zarządził w pkt 2 zaskarżonego aktu prowadzenie ewidencji odpadów zgodnie ze stanem rzeczywistym, na podstawie obowiązku określonego w art. 66 ust. 1 i art. 67 ust. 1 u.o. Zgodnie bowiem z wynikami kontroli ewidencja była prowadzona nierzetelnie.
Na podstawie ewidencji w systemie BDO, a także w oparciu o informacje udzielone przez przedstawiciela kontrolowanego podmiotu i faktury sprzedażowe ustalono, że odpady o kodzie 19 12 07, wytworzone w 2022 i 2023 r. w wyniku procesu przetwarzania odpadów o kodzie 17 02 04, nie były przekazywane do dalszego zagospodarowania i są magazynowane na terenie zakładu. Ponadto, odpady o kodzie 19 12 07 wytworzone w wyniku procesu odzysku zużytych podkładów kolejowych w procesie proces ciśnieniowym i kontenerowym - odzysk R3, w 2023 r. sprzedawane były osobom fizycznym oraz firmom jako towar w postaci desek lub małej architektury. Spółka, przekazując odpady nie prowadził jednak ewidencji odpadów za pośrednictwem kart przekazania odpadów. Nie odnotowała również w karcie ewidencji odpadów faktu przekazania osobom fizycznym lub jednostkom organizacyjnym niebędącym przedsiębiorcami odpadów o kodzie 19 12 07 w ilości 6,75 Mg.
Zgodnie z art. 66 ust. 1 u.o., posiadacz odpadów jest obowiązany do prowadzenia na bieżąco ich ilościowej i jakościowej ewidencji zgodnie z katalogiem odpadów określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 4 ust. 3, zwanej dalej "ewidencją odpadów". W myśl art. 67 ust. 1 pkt 1lit. a i lit. b u.o. w przypadku posiadaczy odpadów ewidencję odpadów prowadzi się z zastosowaniem karty przekazania odpadów oraz karty ewidencji odpadów. Jednocześnie, odpady o kodzie 19 12 07 nie zostały wskazane w rozporządzeniu Ministra Klimatu z dnia 23 grudnia 2019 r. w sprawie rodzaju odpadów i ilości odpadów, dla których nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji odpadów (Dz. U. z 2019 r., poz. 2531). Wobec stwierdzenia podczas kontroli, że dokumenty ewidencji odpadów były prowadzone nierzetelnie prawidłowo w niniejszej sprawie sformułowano zarządzenie pokontrolne w punkcie 2 dotyczące prowadzenia ewidencji odpadów zgodnie ze stanem rzeczywistym, na podstawie obowiązku określonego w art. 66 ust. 1 i art. 67 u.o.
Zarządzenie z pkt 3 zaskarżonego aktu również zostało prawidłowo sformułowane na podstawie ustaleń kontroli. Ta wykazał bowiem, że odpady o kodzie 19 12 07, wytworzone przez Spółkę w wyniku procesu odzysku odpadów w postaci zużytych podkładów kolejowych, jako towar w postaci desek i małej architektur zostały w 2023 r. przekazane (w ilości 271,38 Mg) podmiotom nie posiadającym stosownych zezwoleń na gospodarowanie takimi odpadami. Zgodnie natomiast z powołanym przez organ przepisem art. 27 ust. 2 u.o. wytwórca odpadów lub inny posiadacz odpadów może zlecić wykonanie obowiązku gospodarowania odpadami wyłącznie podmiotom, które posiadają:
1) zezwolenie na zbieranie odpadów lub zezwolenie na przetwarzanie odpadów, lub
2) koncesję na podziemne składowanie odpadów, pozwolenie zintegrowane, decyzję zatwierdzającą program gospodarowania odpadami wydobywczymi, zezwolenie na prowadzenie obiektu unieszkodliwiania odpadów wydobywczych lub wpis do rejestru działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości - na podstawie odrębnych przepisów, lub
3) wpis do rejestru w zakresie, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 5
- chyba że działalność taka nie wymaga uzyskania decyzji lub wpisu do rejestru.
Ostatni, 4 punkt zarządzenia pokontrolnego - zobowiązujący skarżącego do podania do publicznej wiadomości informacji, o których mowa w art. 261a ust. 1 ustawy, również koresponduje z wynikami kontroli utrwalonymi w protokole. W czasie kontroli stwierdzono bowiem, że na stronie internetowej Spółki, stosownie do art. 261a ust. 3 Prawa ochrony środowiska, nie podano informacji, o których mowa w art. 261a ust. 1 Prawa Ochrony Środowiska, tj. nie podano:
1) oznaczenia prowadzącego zakład;
2) potwierdzenia, że zakład podlega przepisom w zakresie przeciwdziałania awariom przemysłowym oraz że prowadzący dokonał zgłoszenia, o którym mowa w art. 250 ust. 1, właściwym organom i przekazał im program zapobiegania awariom;
3) opisu działalności zakładu;
4) charakterystyki składowanych substancji niebezpiecznych decydujących o zaliczeniu zakładu do zakładu o zwiększonym ryzyku lub zakładu o dużym ryzyku, z uwzględnieniem ich nazw lub kategorii oraz zagrożeń, jakie powodują;
5) informacji dotyczących sposobów ostrzegania i postępowania społeczeństwa w przypadku wystąpienia awarii przemysłowej, uzgodnionych z właściwymi organami Państwowej Straży Pożarnej.
Wobec takich ustaleń prawidłowo uwzględniono naruszenie ww. przepisu. Rację ma organ twierdząc, że samo tylko opublikowanie na stronie internetowej pisma wydanego przez inny organ, w którym zawarte są informacje określone w art. 261a ust. 1 Prawa ochrony środowiska nie stanowi realizacji obowiązku określonego tym przepisem, który nałożony został na prowadzącego zakład.
Reasumując Sąd uznał, że zaskarżone zarządzenie pokontrolne prawidłowo wydane zostało na podstawie wyników przeprowadzonej kontroli. Właściwie wskazano w nim podstawę prawną oraz nadano mu taką treść, która pozwala jednoznacznie odczytać, jakie naruszenia zarzucano skarżącemu oraz z jakiego powodu, tzn. w oparciu o które konkretne ustalenia i które konkretne przepisy prawa, doszło do stwierdzenia naruszenia. Organ nie ograniczył się przy tym jedynie do określenia obowiązków strony, ale wskazał również na konkretne, ustalone podczas kontroli naruszenia. Z zarządzenia pokontrolnego jasno też wynika, jakie działania skarżący powinien podjąć, aby usunąć stwierdzone naruszenia.
Zaakcentować jeszcze raz trzeba, że zarządzenie pokontrolne stanowi jedną z form reakcji organu na ustalenia kontroli. Zarządzenie pokontrolne wydane może być, stosownie do art. 12 ust. 1 ustawy "na podstawie ustaleń kontroli" co powoduje, że protokół kontroli ma zasadnicze i podstawowe znaczenie dowodowe, tak dla samej dopuszczalności wydania takiego zarządzenia, jak i dla oceny jego prawidłowości. Brak jest w zasadzie odpowiedzialności administracyjnej za niewykonanie zarządzenia pokontrolnego, nie są one także poddane egzekucji administracyjnej. Istniejący obowiązek poinformowania w ustalonym terminie o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służy wyeliminowaniu naruszeń i sankcjonowany jest wprawdzie karnie, ale odpowiedzialność w tym zakresie powiązana jest z zaniechaniem przekazania informacji lub przekazaniem informacji niezgodnej z prawdą (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 31 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Op 497/18 i wyrok NSA z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1876/17).
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że zaskarżone zarządzenie pokontrolne spełnia kryterium legalności, a zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Stosownie do tego, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło