I SA/Op 555/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wójcik po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. B. na czynność Zakładu Ubezpieczeń Oddział w Opolu w przedmiocie odmowy udzielenia wyjaśnień i doręczenia kserokopii dokumentów postanawia: odrzucić skargę Pismem skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu i wniesionym za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Opolu skarżący Z. B. wniósł skargę na "czynność organu rentowego – nieudzielenie wyjaśnień oraz doręczenia żądanych kserokopii dokumentów". Sprecyzował, że wnosi skargę na czynność ZUS Oddział Opole Inspektorat w Nysie odmawiającą udzielenia wyjaśnień oraz doręczenia żądanych dokumentów. Z uzasadnienia pisma wynikało, że skarżący w dniu 4 marca 2010 r. zwrócił się do organu rentowego o udzielenie wyjaśnień i doręczenie kserokopii decyzji ZUS z dnia 12.08.2008 r. Po wezwaniu tego organu w dniu 30.04.2010 r. (winno być: 29.04.2010 r.) do usunięcia naruszenia prawa otrzymał w odpowiedzi pismo organu z dnia 7 maja 2010 r., w którym ZUS odpowiedział "hurtowo" na dwa wezwania do usunięcia naruszenia prawa – z dnia 20.04.2010 r. i z dnia 29.04.2010 r. Według skarżącego pismo to należy potraktować jako odmowę merytorycznego załatwienia jego wniosku z dnia 4 marca 2010 r. To pismo skarżący uczynił przedmiotem swej skargi. Zarzucił, że organ zajął w nim bezzasadne stanowisko o braku zwłoki w załatwieniu jego wniosku z dnia 4.03.2010 r. i podniósł, że nie miało ono formy decyzji. Następnie wskazał, że jeśli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będące przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej (inne niż decyzje lub postanowienia), dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.), można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie, dołączając do pisma procesowego z dnia 22.10.2010 r. wniosek skarżącego z dnia 4 marca 2010 r. oraz wyjaśniając, że odpowiedź organu z dnia 7 maja 2010 r. udzielona na to pismo znajduje się w aktach innej sprawy zawisłej przed WSA w Opolu – na czynność organu rentowego odmawiająca rozpatrzenia wniosku o wydanie książki inwalidy wojennego. Kserokopię tego pisma, znajdującego się w aktach II SAB/Op 17/10 tut. Sądu, włączono do akt niniejszej sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu i jako taka nie może być rozpoznana merytorycznie. W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a ) oraz art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Jednakże przed przystąpieniem do merytorycznego zbadania zasadności skargi zachodzi konieczność sprawdzenia, czy nie są spełnione negatywne przesłanki określone w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), niweczące możliwość jej rozpoznania i w konsekwencji – w myśl art. 58 § 1 ab initio tej ustawy – skutkujące jej odrzuceniem. Jedną z takich przesłanek, wymienionych w zamkniętym katalogu przyczyn powodujących odrzucenie skargi, jest, wymieniony w pkt 1 art. 58 § 1 p.p.s.a., brak właściwości sądu administracyjnego do rozpoznania skargi. Z kolei katalog spraw objętych zakresem kognicji sądów administracyjnych został wymieniony w art. 3 § 2 p.p.s.a., z uwzględnieniem § 3. Zatem sprawy niewymienione w powyższych przepisach nie są objęte właściwością sądów administracyjnych. Taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. Z art. 3 § 2 p.p.s.a. wynika, że kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Skarżący wnioskiem z dnia 4.03.2010 r. zwrócił się do organu o dokonanie czynności polegającej na doręczeniu mu kserokopii decyzji z dnia 12.08.2008 r. oraz o wskazanie, jakiego wniosku ona dotyczy. ZUS udzielił na to odpowiedzi pismem z dnia 19.03.2010 r. informując, że akta sprawy znajdują się w Sądzie Apelacyjnym we Wrocławiu i załatwienie jego wniosku z dnia 4.03.2010 r. nastąpi po zwrocie tych akt. Skarżący pismami z dnia 20.03.2010 r. i z dnia 29.04.2010 r. wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa i żądał w nich załatwienia jego wniosku z dnia 4.03.2010 r. ZUS pismem z dnia 7.05.2010 r. odpowiedział na te wezwania informując, że wniosek nie może być rozpatrzony, gdyż nie ma możliwości wglądu do akt emerytalnych skarżącego. Treść skargi jednoznacznie wskazuje, że skarżący objął nią pismo organu z dnia 7.05.2010 r. o niezadowalającej dlań treści, gdyż stanowiło ono – w jego ocenie - "hurtową" odpowiedź na dwa wezwania do usunięcia naruszenia prawa; zacytował nadto brzmienie art. 52 § 3 p.p.s.a. podając, że uprzednio wniósł w zawitym terminie wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Zdaniem skarżącego pismo organu z dnia 7 maja 2010 r. stanowi w istocie odmowę merytorycznego załatwienia jego wniosku z dnia 4.03.2010 r. Odnosząc się do tak określonego przez stronę przedmiotu zaskarżenia stwierdzić należy, że wskazane pismo z dnia 7 maja 2009 r. stanowi odpowiedź ZUS na wezwanie skarżącego z dnia 29.04.2009 r. do usunięcia naruszenia prawa. Tego rodzaju czynność nie jest jednak objęta zakresem art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., gdyż stanowi ona odpowiedź organu na wezwanie strony do usunięcia naruszenia prawa, które to wezwanie jest wymagane przez przepis art. 52 § 3 p.p.s.a. nakładający obowiązek wyczerpania tego trybu w przypadkach, gdy ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi. Pismo takie, stanowiące realizację obowiązku udzielenia odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 p.p.s.a.), a zatem trybu poprzedzającego skuteczne wniesienie skargi, nie może być uznane za akt lub czynność o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Przepis ten stanowi bowiem, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Wynika zatem z niego, że wolą ustawodawcy było objęcie kontrolą sądu administracyjnego tych prawnych form działania administracji publicznej, które mogą być i są podejmowane przez organy administracji publicznej w stosunku do podmiotów administrowanych w sprawach, dla których załatwienia nie jest przewidziana forma decyzji lub postanowienia. Działania te podejmowane są w sprawach indywidualnych, a wiec ich przedmiotem jest określony i zindywidualizowany stosunek administracyjny, którego źródłem jest przepis prawa powszechnie obowiązującego. Muszą przy tym dotyczyć uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Koniecznym jest więc odniesienie takiego aktu lub czynności do przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który określa uprawnienia lub obowiązki oznaczonego podmiotu. Powyższe implikuje istnienie związku między przepisem prawa, który określa uprawnienie lub obowiązek, a aktem lub czynnością, która go dotyczy. Dodać trzeba, że powyższe akty lub czynności podejmowane są na podstawie przepisów prawa, jednak nie wymagają autorytatywnej konkretyzacji, a jedynie potwierdzenia uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (por. B. Adamiak [w]: publikacji: "Z problematyki właściwości sądów administracyjnych (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a )" - Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego nr 2 /5/ 2006). Czynność, którą skarżący uczynił przedmiotem swej skargi, a więc odpowiedź organu z dnia 7 maja 2009 r. na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, nie odpowiada powyższym wymogom i z tego względu nie poddaje się kognicji sądów administracyjnych. Zatem na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zachodziły podstawy do odrzucenia skargi, co nastąpiło w myśl art. 58 § 3 tej ustawy na posiedzeniu niejawnym.