I SA/Op 565/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak po rozpoznaniu 6 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi D. H. na interpretację indywidualną Ministra Finansów-Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia 26 kwietnia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych, postanawia przyznać skarżącemu prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata oraz zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Przedmiotem skargi D. H. jest interpretacja indywidualna Ministra Finansów-Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia 26 kwietnia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych. W związku z tym skarżący na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązany jest - zgodnie z postanowieniami § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, 2193) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł. Na dalsze koszty jakie mogą mieć miejsce w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W dniu 12 sierpnia 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wpłynął wniosek skarżącego D. H., sporządzony na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz.270) - zwanej dalej p.p.s.a., w którym zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata oraz zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Odnośnie swojej sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej skarżący oświadczył, że w gospodarstwie domowym pozostaje wspólnie z żoną i trojgiem niepełnoletnich dzieci (wskazując zarazem, iż spodziewają się kolejnego dziecka), że posiada jednocześnie majątek w postaci lokalu mieszkalnego o powierzchni 52,50 m² i samochodu osobowego marki mazda MPV (rok 2002) o wartości około 10.000 zł, oraz że uzyskuje miesięczne dochody ze stosunki pracy w wysokości 3.097 zł brutto. Wraz z wnioskiem skarżący przedłożył zaświadczenie o zatrudnieniu i zarobkach, wystawione 6 sierpnia 2013 r. Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył , co następuje: Stosownie bowiem do art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków (art. 211 p.p.s.a.). Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna (art. 212 § 1 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 1 p.p.s.a., następuje gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 2 p.p.s.a., następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Treść powołanych wyżej przepisów wskazuje, iż prawo pomocy stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych. Dotyczyć to będzie osób charakteryzujących się ubóstwem w takim stopniu, że zapłata kosztów sądowych mogłaby spowodować utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencji tych osób oraz ich rodzin. W konsekwencji czego przy rozpatrywaniu wniosku o prawo pomocy należy uwzględniać, z jednej strony wysokość obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowe. Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z tego, iż generalną zasadą postępowania sądowego jest podnoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się więc z wydatkami na ten cel i gromadzić środki finansowe na pokrycie koniecznych kosztów. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z kolei w innym postanowieniu NSA (postanowienie z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8) stwierdził, iż ,, udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ". Przy czym wymaga podkreślenia, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozstrzygniecie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia kosztów procesu. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Dlatego też jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 p.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana, na mocy art. 255 p.p.s.a., złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W odpowiedzi na wezwanie Sądu z 16 sierpnia 2013 r. skarżący przesłał: oświadczenie żony A. H., iż jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, zajmującą się domem i wychowaniem dzieci, będącą obecnie w ósmym miesiącu ciąży, zestawienie wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania, zakupem żywności, dojazdem do pracy, a także zestawienie wydatków dotyczących zakupu książek i przyborów szkolnych dla dzieci. Wraz z opisanymi wyżej oświadczeniem i zestawieniami kosztów skarżący przedłożył decyzję Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. z 8 października 2012 r. w sprawie zasiłku rodzinnego, zaświadczenie z urzędu skarbowego odnośnie łącznych dochodów skarżącego i jego żony uzyskanych w 2012 r., kserokopię części decyzji w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości na 2013 r., kserokopię umowy na zorganizowanie przyjęcia komunijnego, wyciągi z rachunku bankowego prowadzonego w WBK Bank Zachodni oraz kserokopie paragonów fiskalnych dotyczących zakupu żywności, faktur odnośnie zakupu materiałów budowlanych, wody, energii elektrycznej, usług telekomunikacyjnych i wywozu i zagospodarowania odpadów. Dokonując analizy informacji dotyczących sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej skarżącego, a wynikających z formularza PPF, przesłanych pism i dokumentów, referendarz sądowy uznał, iż uzasadniają one przyznanie wnioskowanego prawa pomocy w zakresie z zwolnienia z kosztów sądowych oraz ustanowienia zawodowego pełnomocnika. W ocenie referendarza niezbędne miesięczne koszty utrzymania skarżącego i jego rodziny związane z opłatą podatku od nieruchomości, wywozem nieczystości, zakupem żywności, węgla i drewna na opał, gazu, usług telekomunikacyjnych, paliwa do samochodu, energii elektrycznej, wody, powiększone o wydatkami związane z zakupem ubrań, środków higieny oraz książek i przyborów do szkoły, które również należy uznać za niezbędne, w całości obciążają uzyskiwane w ramach gospodarstwa domowego miesięczne dochody w wysokości 2.387,63 zł netto (co wynika z przekazanego wyciągu dotyczącego historii rachunku bankowego). Tym samym uznano, iż w gospodarstwie domowym skarżącego nie ma potencjału umożliwiającego wywiązanie się przez niego z obowiązku pokrycia kosztów postępowania sądowego Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a., orzeczono o przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.