I SA/Op 567/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak po rozpoznaniu w dniu 27 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. H. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi S. H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 26 czerwca 2014 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia po wznowieniu postępowania decyzji w przedmiocie podatku od spadków i darowizn p o s t a n a w i a przyznać skarżącej prawo pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego. Przedmiotem skargi S. H. (dalej jako skarżąca) jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia z dnia 26 czerwca 2014 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia po wznowieniu postępowania decyzji w przedmiocie podatku od spadków i darowizn. W związku z tym skarżąca na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązana jest - zgodnie z postanowieniami § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, 2193) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł. Na dalsze koszty jakie mogą mieć miejsce w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej również w kwocie 100 zł (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Referendarz sądowy, uznając trudną sytuację skarżącej, postanowieniem z dnia 30 września 2014 r. przyznał jej prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W dniu 21 października 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wpłynął wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego (sporządzony na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [t.j. Dz. U. z 2012 r., poz.270] - zwanej dalej p.p.s.a. Odnośnie swojej sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej skarżąca oświadczyła, że sama pozostaje w gospodarstwie domowym, że jedynym jej źródłem utrzymania jest świadczenie emerytalne w wysokości 1.399 zł (według oświadczenia zawartego w formularzu w tej kwocie świadczenie jest wypłacane po dokonaniu częściowego zajęcia, w ramach egzekucji pieniężnej), oraz że z odziedziczonej połowy kamienicy w stanie do kapitalnego remontu (około 600 m²) nie czerpie żadnych korzyści (zgodnie z oświadczeniem taki stan trwa od śmierci spadkodawcy, tj. od 25 grudnia 2006 r.). W załączeniu skarżąca przekazała kserokopię zaświadczenia wystawionego 19 sierpnia 2014 r. przez ZUS Inspektorat w Kędzierzynie-Koźlu o pobieraniu przez nią w miesiącu sierpniu 2014 r. renty rodzinnej w wysokości 2.425,84 zł brutto i w wysokości 1.399 zł netto. Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył , co następuje: Stosownie do art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 1 p.p.s.a., następuje gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 2 p.p.s.a., następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z tego, iż generalną zasadą postępowania sądowego jest podnoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z kolei w innym postanowieniu NSA (postanowienie z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8) stwierdził, iż ,,udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ". Zmierzając do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej referendarz sądowy, poza danymi zawartymi w przedmiotowym wniosku i załączonym dokumencie, dokonał również analizy informacji zawartych w poprzednim wniosku o przyznanie prawa pomocy (tj. wniosku sporządzonym 5 września 2014 r.) oraz dokumentach kserokopii zawiadomienia o częściowym zajęciu świadczenia rentowego oraz wyciągu z konta bankowego. W wymienionym powyżej wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca podała, że ponosi miesięczne koszty związane z opłatami za: czynsz w kwocie 248 zł, energię elektryczną - 332 zł, internet – 115 zł, obsługę kredytu – 354 zł, abonament RTV – 15 zł, telefon – 60 zł. Z kolei z kserokopii zawiadomienia o częściowym zajęciu świadczenia rentowego wynika, iż potrącenie wprowadzone zostało począwszy od należności za sierpień 2014 r. Mając na względzie informację dotyczące sytuacji rodzinnej i finansowej skarżącej, a wynikające z obu wniosków o przyznanie prawa pomocy oraz z kserokopii wymienionych dokumentów, referendarz sądowy uznał za zasadny również wniosek skarżącej o ustanowienie zawodowego pełnomocnika. W ocenie referendarza z miesięcznych dochodów w wysokości 1.399 zł będących w dyspozycji wnioskodawczyni, obciążonych opisanymi wyżej kosztami utrzymania (bez wydatków na zakup żywności) w łącznej kwocie 1.124 zł, nie jest ona w stanie wygenerować dodatkowe środki finansowe, które umożliwiłyby jej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, w tym kosztów ustanowienia zawodowego pełnomocnika. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 w/w ustawy, orzeczono jak w sentencji.