I SA/Op 57/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie ustalenia zryczałtowanego podatku dochodowego od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów, wskutek wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, p o s t a n a w i a zwolnić skarżącą od kosztów sądowych w części przekraczającej kwotę 600 zł (sześćset złotych ). Przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia [...] Nr [...] którą uchylono części decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w O. z dnia [...] Nr [...] w sprawie ustalenia M.K. zobowiązania w podatku dochodowym od dochodów ze źródeł nieujawnionych za 2004 r. w kwocie 55.893 zł i orzeczono obniżenie wymiaru tego zobowiązania do kwoty 41.858 zł. Kwota obniżonego zobowiązania stanowi jednocześnie wartość przedmiotu zaskarżenia. W związku z tym skarżąca na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązana jest - zgodnie z postanowieniami § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 221, 2193 ) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 1.256 zł. Na dalsze koszty jakie mogą zaistnieć w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych ( Dz. U. Nr 221, poz. 2192 ) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 628 zł ( § 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Skarżąca M. K. na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 ) - zwanej dalej ustawą, zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu wniosku skarżąca oświadczyła, iż uzyskuje dochody jedynie z tytułu emerytury w wysokości 548,78 ( netto ), które dodatkowo obciążają wydatki związane z zakupem leków w kwocie 195 zł oraz to że nie posiada żadnych oszczędności a koszty utrzymania ponosi jej mąż. Natomiast w części wniosku dotyczącej oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca wykazała, iż prowadząc wspólnie z mężem gospodarstwo domowe osiągają dochody w kwocie 2.978,45 zł ( z czego dochody skarżącej z tytułu emerytury stanowią kwotę 627,23 zł, zaś jej męża z działalności gospodarczej kwotę 2.351,22 zł ) oraz że posiadają majątek w postaci domu jednorodzinnego o powierzchni mieszkalnej 110 m² i lokalu przeznaczonego na działalność gospodarczą o powierzchni 127 m². Stosownie do art. 245 ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków ( art. 211 ustawy ). Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna ( art. 212 § 1 ustawy ). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 1 ustawy, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 2 ustawy, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem działając na podstawie 258 § 2 pkt 7 ustawy należy rozważyć czy w świetle okoliczności wynikających z materiału dowodowego skarżąca spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Treść powołanych wyżej przepisów art. 246 § 1 ustawy wskazuje bowiem, iż prawo pomocy zarówno w pełnym w zakresie jak i w częściowym stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych. Do takich sytuacji zliczyć należy przypadek osób charakteryzujących się ubóstwem w takim stopniu, że zapłata kosztów sądowych w określonej wysokości mogłaby spowodować utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencji tych osób oraz ich rodzin. Jak zostało bowiem stwierdzone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. ( GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8 ) ,, udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ". W celu dokonania oceny sytuacji skarżącej, poza danymi pochodzącymi z wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy, wykorzystano również informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy skierowanym przez jej męża do tut. Sądu w sprawie objętej sygnaturą I SA/Op 58/08 ( w szczególności dotyczące kosztów ponoszonych w ramach prowadzonego gospodarstwa domowego takich jak: dostawa gazu i wody odpowiednio w wysokości – 250 i 71 zł, energia elektryczna – 120 zł, opał – 210 zł, wywóz śmieci – 25,50 zł, usługi telekomunikacyjne – 55 zł, opłata RTV – 17 zł, podatek od nieruchomości – 22 zł, składka PZU Życie – 74 zł, rata kredytu – 435 zł, zakup leków – 150 zł, eksploatacja samochodu – 250 zł, środki czystości – 50 zł ), jak też informacje wynikające z dokumentów załączonych do pisma z dnia 28 marca 2008 r. jako uzupełnienie tego wniosku. W wyniku analizy informacji i danych pochodzących z tych źródeł należało uznać, że zapłata przez skarżącą całości kosztów sądowych wymaganych w przedmiotowej sprawie przekracza obecnie jej możliwości finansowe. Tego rodzaju ocena jest wynikiem uznania, iż sytuację majątkową i finansową skarżącej i jej rodziny należy rozpatrywać również w kontekście obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w kwocie 1.256 zł jaki ciąży na jej mężu w sprawie objętej sygnaturą I SA/Op 58/08. Jednocześnie w stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie nie można było uznać, że skarżąca przy ograniczeniu się do niezbędnych wydatków nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych w kwocie 600 zł bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powyższe stwierdzenie, przy jednoczesnym uwzględnieniu koniecznych kosztów ponoszonych na bieżące utrzymanie rodziny skarżącej, uzasadnia skala pozyskiwanych miesięcznie w ramach gospodarstwa domowego dochodów zawierająca się w kwocie 2.978,45 zł. Przy tym należy zaznaczyć, iż w ramach gospodarstwa domowego skarżącej istnieje znaczny potencjał do pozyskiwania środków finansowych przejawiający się w generowaniu przychodów z działalności gospodarczej prowadzonej przez jej męża. Otóż jak wynika z deklaracji podatkowych za miesiące styczeń i luty 2008 r. wartość sprzedanych towarów i usług za ten okres wyniosła 65.401 zł. Natomiast odnośnie kosztów uznano, że wykazana we wniosku złożonym przez męża skarżącej suma kosztów utrzymania jej i rodziny w wysokości 1.729,50 zł zawiera również wydatki, które nie sposób uznać za koszty utrzymania koniecznego dla niej i rodziny w rozumieniu art. 246 § 1, pkt 2 ustawy. Do takich kosztów niewątpliwie nie można zaliczyć wydatków związanych ze spłatą kredytu w wysokości 435 zł czy też z eksploatacją samochodu w kwocie 250 zł. W przypadku kosztów związanych z zapłatą raty kredytu bankowego należy bowiem stwierdzić, iż niedopuszczalnym jest by strona skarżąca w ramach posiadanych środków finansowych preferencyjnie traktowała zobowiązania cywilno-prawne ( w tym wobec instytucji bankowych ), uznając, że koszty sądowe powinien kredytować Skarb Państwa. Natomiast odnośnie wydatków związanych z eksploatacją samochodu należy wskazać, że mąż skarżącej ma możliwość ujęcia ich w kosztach prowadzonej działalności gospodarczej, które obciążają nie dochód lecz przychód. Zatem z wykazanych przez męża skarżącej wydatków ponoszonych w ramach prowadzonego wspólnie z nim gospodarstwa domowego za niezbędne do utrzymania koniecznego należy uznać wydatki w kwocie 1.044,50 zł. Mając powyższe na względzie orzeczono jak w sentencji.