I SA/Op 575/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Judecki Asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur Protokolant St. inspektor sądowy Mariola Krzywda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2025 r. sprawy ze skargi A. W. na czynność Wójta Gminy Murów z dnia 16 czerwca 2025 r., nr FN.4464.6.2025 w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów dowozu niepełnosprawnego dziecka do szkoły 1) stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności, 2) zasądza od Wójta Gminy Murów na rzecz skarżącej A. W. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia 2 czerwca 2025 r. A. W. (zwana dalej również skarżącą) zwróciła się, na podstawie art. 39 ust. 4 i ust. 4a ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2023 r. poz. 900, z późn. zm. [na dzień podjęcia zaskarżonej czynności - Dz. U. z 2024 r. poz. 737]), zwanej dalej ustawą, do Wójta Gminy Murów o zawarcie umowy i zwrot kosztów dowozu do szkoły dziecka N. W. od 1 września 2024 r. do dnia złożenia wniosku. Skarżąca wyjaśniła, że wysokość żądanego zwrotu odpowiada stawkom wynikającym z obowiązujących norm przewidzianych w przepisach prawa. Podała, że dowoziła córkę do placówki oświatowej w B. we własnym zakresie i ponosiła z tego tytułu koszty, których zwrotu się domaga. Wskazała też, że oczekuje odpowiedzi na piśmie w terminie 14 dni a załączniki do wniosku są w posiadaniu Urzędu. W odpowiedzi na powyższy wniosek, Wójt Gminy Murów w piśmie dnia 16 czerwca 2025 r., nr FN.4464.6.2025, poinformował skarżącą, że został on rozpatrzony negatywnie. Organ stwierdził, że nauka dziecka w roku szkolnym 2024/2025 była i jest możliwa w klasie ogólnodostępnej z dodatkowo zatrudnioną kadrą wspierającą edukację uczennicy. Z treści orzeczenia Nr [...] o potrzebie kształcenia specjalnego N. W. wynika bowiem, że zaleca się kształcenie specjalne na drugim etapie edukacji do końca klasy VIII szkoły podstawowej według podstawy programowej kształcenia ogólnego, z dostosowaniem form, metod pracy i sposobu oceniania do specjalnych potrzeb edukacyjnych i rozwojowych uczennicy. Powyższe zalecenie pozwala, aby dziecko realizowało naukę w szkole ogólnodostępnej, co było możliwe na terenie Gminy Murów. Zalecenia zawarte w orzeczeniu nie wykluczają aby N. W. uczęszczała do wybranej szkoły podstawowej prowadzonej przez Gminę Murów. W przypadku przyjęcia dziecka do szkoły, Dyrektor szkoły zawsze zapewnia realizację zaleceń zawartych w orzeczeniu. Natomiast w roku szkolnym 2024/2025 A. W. nie zwracała się do żadnej ze szkól podstawowych na terenie Gminy z wnioskiem o realizowanie nauki przez córkę N. W. Z uwagi na fakt, że szkoła w B. nie jest szkołą "najbliższą" organ stwierdził, że na gminie nie ciąży obowiązek zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki dla córki skarżącej. Podkreślił, że Gmina Murów zapewnia również dowóz dzieci do szkół podstawowych na terenie gminy. Pismem z dnia 26 czerwca 2025 r. skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła skargę na czynność Wójta Gminy Murów w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów dowozu niepełnosprawnego dziecka do szkoły. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie: - art. 39 ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 127 ustawy poprzez dokonanie jego błędnej - wykładni i zinterpretowanie kryterium "bliskości" bez odniesienia się w sposób należyty do orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego córki, a w konsekwencji przyjęcie, że Gmina nie ma obowiązku zwrotu kosztów dowozu dziecka skarżących do wskazanego w złożonym wniosku Ośrodka; - art. 39a ust. 1 ustawy poprzez jego niezastosowanie i bezpodstawną odmowę zapewnienia niepełnosprawnej bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do Ośrodka oraz przez brak zorganizowania przez Gminę bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu córki do ww. Ośrodka, a przede wszystkim przez odmowę zwrotu kosztów poniesionych przez skarżących w związku ze zorganizowaniem przez nich transportu córki skarżącej do Ośrodka. Na tej podstawie skarżąca wniosła o stwierdzenie jej uprawnienia do zwrotu kosztów dojazdu córki A. W. i zobowiązanie Wójta Murowa do zawarcia umowy w kwestii zwrotu kosztów dowozu dziecka oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W motywach skargi skarżąca podała, że córka jest osobą niepełnosprawną i kwalifikuje się do realizacji obowiązku szkolnego w specjalistycznej placówce. Gmina Murów nie prowadzi takiej placówki, zaś w najbliższej w O. i G. brak jest wolnych miejsc. Z tego powodu N. W. uczęszcza do specjalistycznej placówki w B. Natomiast od września 2024 r. kontynuuje naukę w Publicznej Szkole Podstawowej nr [...] w Z. w B. Skarżąca podniosła, że konieczność kształcenia córki wynika z treści orzeczenia z 1 dnia sierpnia 2024 r., nr [...], o potrzebie kształcenia specjalnego oraz orzeczenia o niepełnosprawności z dnia 23 lutego 2022 r., nr [...] Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w O. Dalej, odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych skarżąca podkreśliła, że kryterium odległości od miejsca zamieszkania dziecka nie może być podstawą odmowy spełnienia obowiązku, a wybór dokonany przez rodziców dziecka jest wiążący dla Wójta. Oświadczenie rodziców niepełnosprawnego dziecka w kwestii dowozu tego dziecka wiąże organ gminy w tym znaczeniu, że jeżeli sami wyrażają zamiar dowożenia dziecka do najbliższej szkoły podstawowej, to organ wykonawczy gminy nie może uchylić się od zawarcia umowy co do zwrotu kosztów przejazdu ucznia oraz jego opiekuna. Zdaniem skarżącej wskazania, która placówka szkolna będzie właściwa dla zapewnienia opieki stosownej do stopnia i rodzaju niepełnosprawności konkretnego dziecka, nie sposób pozostawiać uznaniu administracyjnemu organu, na którym spoczywa obowiązek zapewnienia dowozu, czy też uznaniu kierownictwa placówki szkolnej. Należy bowiem mieć na względzie to, że obowiązek zapewnienia tego dowozu obejmuje swym zakresem odbiorcę wyjątkowego i szczególnego, czyli dzieci niepełnosprawne, zarówno w zakresie ruchowym, jak też w zakresie upośledzenia umysłowego. Ocena potrzeb i możliwości takich osób powinna więc być dokonywana w sposób szczególnie wnikliwy, roztropny i delikatny, a przede wszystkim z wykorzystaniem wiedzy fachowej. Tylko bowiem opinia lekarza stosownej specjalności posiada walor bezstronnego i rzetelnego dowodu. Skarżąca wskazała, że biorąc pod uwagę stan zdrowia córki niewskazana jest zmiana szkoły, a zaleca się kontynuowanie prowadzonej terapii w placówce dotychczasowej. Z kolei wybór sposobu realizacji tej powinności publicznoprawnej jest pozostawiony rodzicom dziecka, tzn. że jeśli wyrażają oni zamiar dowożenia i opieki dziecka do szkoły (ośrodka), to wójt nie może uchylić się od zawarcia umowy co do zwrotu kosztów przejazdu ucznia oraz jego opiekuna. Skarżąca akcentowała, że organ zaniechał zawarcia umowy, mimo posiadanej wiedzy o niepełnosprawności dziecka skarżących. Nadto, mimo przeniesienia ciężaru organizacji transportu na rodziców, organ ten odmówił zwrotu kosztów tego dowozu. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Murów wniósł o oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w piśmie z dnia 16 czerwca 2025 r. Organ argumentował, że z aktualnie obowiązującego orzeczenia z dnia 1 sierpnia 2024 r., nr [...], o potrzebie kształcenia specjalnego wynika, że nauka jest również możliwa w klasie ogólnodostępnej z dodatkowo zatrudnioną kadrą wspierającą edukację uczennicy, co też skarżącej zaproponowano wskazując placówki położone na terenie Gminy Murów. Posiadanie przez te placówki warunków umożliwiających prawidłowe kształcenie córki skarżącej z rozpoznanym rodzajem niepełnosprawności spełnia pojęcie "bliskości" wynikające z przepisów prawa w sensie geograficznym, jak i też możliwości zapewnienia odpowiedniego kształcenia dziecka. Zdaniem organu, użyte w art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy określenie "najbliższa" szkoła nie oznacza tylko i wyłącznie szkoły położonej w najbliższej odległości od miejsca zamieszkania dziecka. Pod pojęciem tym rozumie się najbliższą placówkę, umożliwiającą realizację zaleceń zawartych w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka lub orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Tak też jest w przedmiotowej sprawie, skarżąca miała możliwość realizować obowiązek szkolny w placówkach oświatowych położonych na terenie Gminy Murów (klasa ogólnodostępna z dodatkowo zatrudnioną kadrą wspierającą edukację uczennicy), która zapewniłyby prawidłowy przebieg wychowania i nauczania dziecka, dostosowany do jego zdolności psychofizycznych i uwzględniający zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. W przekonaniu organu zalecenia zawarte w orzeczeniu nie wykluczają, aby N. W. uczęszczała do wybranej szkoły podstawowej prowadzonej przez Gminę Murów. W przypadku przyjęcia dziecka do szkoły, Dyrektor szkoły zawsze zapewnia realizację zaleceń zawartych w orzeczeniu, a Gmina Murów zapewnia również bezpłatny dowóz dzieci do szkół podstawowych na terenie gminy. Niezasadne jest zatem stwierdzenie, że na terenie Gminy Murów nie istnieje placówka odpowiednia do nauczania dziecka o niepełnosprawności, jaką posiada N. W., a najbliższymi placówkami są placówki w G. i O. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta obejmuje - stosownie do art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a. - orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Zgodnie z art. 146 § 1 P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4-4b, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą, opinię, o której mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, lub odmowę wydania tych opinii, opinię w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinię zabezpieczającą w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowę wydania opinii zabezpieczającej w sprawie opodatkowania wyrównawczego albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio. W sprawach skarg na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, sąd może w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisów prawa (art. 146 § 2 P.p.s.a.). Na podstawie powołanego art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. kontrolą sądu administracyjnego objęte zostały te prawne formy działania administracji publicznej, które mogą być i są podejmowane przez organy administracji publicznej w stosunku do podmiotów administrowanych w sprawach, dla których załatwienia nie jest przewidziana forma decyzji lub postanowienia. Działania te podejmowane są w sprawach indywidualnych w tym znaczeniu, że ich przedmiotem jest określony i zindywidualizowany stosunek administracyjny, którego źródłem jest przepis prawa powszechnie obowiązującego. Muszą one przy tym dotyczyć uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Oznacza to, że musi istnieć związek między przepisem prawa, który określa uprawnienie lub obowiązek, a aktem lub czynnością, która go dotyczy. Oceniając w pierwszej kolejności dopuszczalność skargi, Sąd uznał, że kwestionowana czynność z dnia 16 czerwca 2025 r. jest czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a zatem jest zaskarżalna do sądu administracyjnego. Stanowisko to jest utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych i sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni je podziela (por. NSA m.in. w postanowieniu: z dnia 13 kwietnia 2016 r., I OSK 717/16, z dnia 13 sierpnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1576/13; z dnia 18 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK 2871/14; z dnia 13 kwietnia 2016 r., sygn. akt I OSK 717/16 oraz w wyroku z dnia 4 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 409/18, wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sadu skarżąca dochowała również ustawowego terminu do wniesienia skargi, określony w art. 53 § 2 P.p.s.a. W związku z powyższym skarga podlegała merytorycznemu rozpatrzeniu. Od razu wyjaśnić należy, że kwestie zapewnienia dowozu i finansowania dowozu dzieci niepełnosprawnych do najbliższej szkoły podstawowej regulują przepisy cyt. wcześniej ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe, nadal zwanej ustawą. Wedle art. 32 ust. 6 ustawy obowiązkiem gminy jest zapewnienie niepełnosprawnym dzieciom pięcioletnim i sześcioletnim oraz dzieciom objętym wychowaniem przedszkolnym na podstawie art. 31 ust. 2 bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższego przedszkola, oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej, innej formy wychowania przedszkolnego lub ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego. Zgodnie natomiast z treścią art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy, obowiązkiem gminy jest zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 127, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej, a uczniom z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym - także do najbliższej szkoły ponadpodstawowej, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym uczeń kończy 21. rok życia. Wskazany obowiązek gminy może być również spełniony poprzez zwrot rodzicom kosztów przewozu dzieci. Jak stanowi art. 39a ust. 1 ustawy, obowiązki, o których mowa w art. 32 ust. 6 i art. 39 ust. 4, gmina spełnia poprzez zorganizowanie bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu dzieci, młodzieży i uczniów we własnym zakresie albo poprzez zwrot rodzicom kosztów przewozu dzieci, młodzieży i uczniów oraz rodziców. Zwrot kosztów przewozu, o którym mowa w ust. 1, następuje na podstawie umowy zawartej między wójtem, a rodzicami (art. 39a ust. 4). Wójt zawiera z rodzicami umowę, o której mowa w ust. 4, w terminie 14 dni od dnia uzyskania informacji, że dowożenie i opiekę zapewniają rodzice (art. 39a ust. 5). Jeżeli natomiast rodzice powierzyli wykonywanie transportu i sprawowanie opieki w czasie przewozu innemu podmiotowi, kwotę zwrotu kosztów przewozu ustala się zgodnie z ust. 2 (art. 39a ust. 6). Prawidłowa wykładnia powołanych przepisów w zakresie mającym zastosowanie w przedmiotowej sprawie, prowadzi do konkluzji, że ustawodawca przewidział dwie alternatywne formy realizacji obowiązku gminy zapewnienia uczniom niepełnosprawnym, wskazanym w art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy, transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły. Pierwszą jest zapewnienie bezpośrednio przez gminę bezpłatnego transportu i opieki, a drugą, która może mieć zastosowanie wtedy, gdy dowożenie zapewniają rodzice - zwrot kosztów przejazdu ucznia i opiekuna. Jednakże - co wymaga szczególnego podkreślenia - wybór sposobu realizacji omawianej powinności publicznoprawnej organu gminy jest pozostawiony rodzicom dziecka i to oni decydują jaki wariant dowozu dziecka wybrać. Tym samym nawet gdyby gmina zorganizowała bezpłatny transport i opiekę dla ucznia w zakresie dowozu do szkoły, to i tak rodzice mogli wybrać dowożenie swojego dziecka (ucznia) we własnym zakresie (por. wyroki: NSA z dnia 23 marca 2021 r. sygn. akt III OSK 3069/21 i z dnia 13 maja 2022 r., sygn. akt III OSK 4435/21). Z przepisu art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy, jak i z art. 39a ust. 1 ustawy wynika, że gmina może realizować obowiązek zapewnienia uczniom niepełnosprawnym transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły w formie zorganizowania bezpośrednio przez gminę - we własnym zakresie - bezpłatnego transportu i opieki, albo w formie zwrotu kosztów przejazdu uczniów oraz opiekujących się nimi rodziców, gdy dowóz dziecka do szkoły zapewniają rodzice. Przy tym wybór sposobu realizacji omawianej powinności publicznoprawnej gminy jest pozostawiony rodzicom dziecka. W przypadku wyboru przez rodziców drugiej z wymienionych form, w sytuacji spełnienia ustawowych przesłanek, organ gminy nie może uchylić się od zawarcia umowy co do zwrotu kosztów przejazdu ucznia oraz jego opiekuna do najbliższej szkoły. Interpretacja normy art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy wymaga jej zestawienia z niepełnosprawnością konkretnego dziecka, która to niepełnosprawność może różnić się zarówno rodzajem, jak i zakresem. Dlatego "najbliższą" szkołą, przedszkolem, ośrodkiem będzie tylko taka szkoła, przedszkole i ośrodek, który pozwala jak najpełniej realizować zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego (lub w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka), a zatem jest najpełniej dostosowana do zdolności i możliwości psychofizycznych dziecka. Nie musi to być szkoła najbliższa w rozumieniu faktycznej odległości od miejsca zamieszkania dziecka. Szkoła bliższa geograficznie, lecz w mniejszym stopniu pozwalająca urzeczywistnić wspomniane zalecenia, nie będzie zatem szkołą najbliższą w rozumieniu cytowanego przepisu (por. wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 1961/14). Ocena potrzeb i możliwości niepełnosprawnego dziecka powinna być przez organ dokonywana w sposób szczególnie wnikliwy, z wykorzystaniem wiedzy fachowej oraz z uwzględnieniem, że skorzystanie z uprawnienia przewidzianego w art. 39 ust. 4 ustawy musi być realne, zaś uprawnienie to jest ściśle skorelowane z obowiązkiem gminy (por. wyrok WSA w Gdańsku z 18 czerwca 2020 r., sygn. III SA/Gd 769/19, wyrok WSA w Poznaniu z 17 lutego 2021 r., sygn. II SA/Po 398/20). Podkreślenia również wymaga, że zaskarżona czynność - wyrażona w piśmie organu z dnia 16 czerwca 2025 r. - nie jest typową, sformalizowaną tak jak decyzja administracyjna, formą załatwienia sprawy z zakresu administracji publicznej, do której miałyby zastosowanie przepisy K.p.a. Do tego rodzaju niedecyzyjnych czynności organów administracji publicznej nie stosuje się przepisów K.p.a. Jednakże brak sformalizowanych reguł postępowania wiążącego się z zasadami zwrotu kosztów przejazdu uczennicy niepełnosprawnej do szkoły nie oznacza, że odmowa dokonania tej czynności może nastąpić bez szczegółowego ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz oceny wszystkich istotnych jej okoliczności. Czynności z zakresu administracji publicznej podejmowane w sprawie indywidualnej powinny bowiem odnosić się do okoliczności konkretnego przypadku. Organy administracji publicznej zobowiązane są również do działania na podstawie i w granicach prawa, co wynika wprost z konstytucyjnych zasad zawartych w art. 2 i art. 7 Konstytucji RP. Obowiązek działania zgodnego z prawem - niezależnie od formy prawnej załatwienia sprawy z zakresu administracji publicznej (decyzja, postanowienie, czynność materialno-techniczna, inne akty i czynności z zakresu administracji publicznej) - wymaga od organu podjęcia czynności nastawionej na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy, zebrania wszystkich istotnych dowodów koniecznych do jej załatwienia oraz ich wnikliwej oceny. Z kolei prawidłowe ustalenie stanu faktycznego pozwala na zastosowanie właściwych przepisów prawa materialnego. Dlatego ocena legalności zaskarżonej czynności winna nastąpić z uwzględnieniem zasad Konstytucji RP, na czele z zasadą demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji) i zasadą legalizmu (art. 7 Konstytucji) oraz z wyprowadzanymi z tej pierwszej zasadami szczegółowymi, w tym zwłaszcza zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa. Zasady te w powiązaniu z normami i standardami, jakim powinny odpowiadać działania organu administracji publicznej o charakterze władczym, pozwalają Sądowi uznać, że każda forma załatwienia sprawy indywidualnej wymaga od organu szczegółowego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia. Prawo strony do bezstronnego i sprawiedliwego rozpatrzenia jej sprawy w rozsądnym terminie obejmuje w szczególności obowiązek administracji uzasadniania swoich decyzji. Standardy "dobrej administracji" szerzej reguluje Europejski Kodeks Dobrej Praktyki Administracyjnej (EKDPA), przyjęty przez Parlament Europejski w dniu 6 września 2001 r. W akcie tym eksponuje się obowiązek należytego uzasadniania przez organy administracji swych rozstrzygnięć. Z art. 18 ust. 1 EKDPA wynika, że w odniesieniu do każdej wydanej przez instytucję decyzji, która może mieć negatywny wpływ na prawa lub interesy jednostki, należy podać powody, na których opiera się wydana decyzja; w tym celu należy jednoznacznie podać istotne fakty i podstawę prawną podjętej decyzji. Zgodnie zaś z art. 18 ust. 2 EKDPA urzędnik odstępuje od wydania decyzji, które opierałyby się na niewystarczających lub niepewnych podstawach i które nie zawierałyby indywidualnej argumentacji. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, wprawdzie przywołane postanowienia odnoszą się wprost do urzędników i innych funkcjonariuszy unijnych (zob. art. 2 ust. 4 lit. b EKDPA), to w istocie wyznaczają pewne ogólne zasady (standardy), których winny przestrzegać organy administracji publicznej każdego demokratycznego państwa prawnego (por. wyroki NSA z dnia 28 lutego 2020 r. sygn. akt I OSK 3264/18, z dnia 5 września 2019 r. sygn. akt II OSK 2430/17). Brak prawidłowego uzasadnienia czynności z zakresu administracji publicznej stanowiącego jego integralną część, nie pozwala zarówno stronie jak i Sądowi na poznanie motywów, jakimi kierował się organ podejmując takie rozstrzygnięcie. Nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której organ uzasadnia odmowne załatwienie wniosku w sposób lakoniczny, bez odniesienia się do realiów konkretnego przypadku. Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że przy dokonywaniu zaskarżonej czynności organ dysponował orzeczeniami o niepełnosprawności i o potrzebie kształcenia specjalnego dziecka, które powinien był w świetle powyższych wywodów poddać analizie i ustalić, w jakim zakresie placówka oświatowa, do której uczęszcza córka skarżącej spełnia zalecenia wynikające z tych dokumentów. Nic takiego jednak nie miało miejsca przed podjęciem czynności. Zwrócić należy uwagę, że odbiorcą uprawnień określonych w art. 32 ust. 6 i art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy są dzieci niepełnosprawne, zatem ocena w zakresie istnienia podstaw do wnioskowanego bezpłatnego zorganizowania transportu i opieki w czasie przewozu dzieci do placówek oświatowych powinna być dokonywana w sposób szczególnie wnikliwy. Wiąże się to z koniecznością dokładnego wyjaśnienia i ustalenia przez organ wszystkich okoliczności faktycznych mających istotne znaczenie dla sprawy jak i właściwego ich udokumentowania. Podkreślić należy, że ustalony stan faktyczny w chwili podjęcia czynności powinien być aktualny, a nadto znajdować potwierdzenie w zebranych dowodach (por. wyrok NSA z dnia 22 listopada 2023 r., sygn. akt III OSK 367/23). Tymczasem, jak wynika z akt niniejszej sprawy, organ nie dysponował żadnym aktualnym dowodem, który mógłby służyć ocenie wniosku skarżącej odnośnie do potwierdzenia w jakim zakresie wskazane przez Wójta placówki oświatowe na terenie Gminy Murów spełniają zalecenia wynikające z orzeczeń o kształceniu specjalnym. Nie można bowiem wykluczyć, że stan wskazanych przez organ placówek oświatowych mógł ulec zmianom, zarówno w zakresie zdolności techniczno-organizacyjnych (np. w zakresie organizacji określonych zajęć czy posiadania niezbędnego sprzętu) jak i osobowych (np. stanu zatrudnienia specjalistów). Dlatego niezbędnym było zwrócenie się przez Wójta do ww. szkół o potwierdzenie, czy są one tego typu placówkami, które spełniają warunki do zapewnienia odpowiedniego dla córki skarżącej kształcenia specjalnego. W niniejszej sprawie organ takich czynności nie podjął i na moment podejmowania zaskarżonej czynności nie dysponował danymi i nie wskazał na nie skarżącej, tj. które ze szkół na terenie Gminy realizują nauczanie w sposób wskazany w orzeczeniu o kształceniu specjalnym jej córki. W aktach sprawy brak jest dowodów potwierdzających spełnienie przez placówki oświatowe położone na terenie Gminy Murów, pożądanych dla zdrowia dziecka zajęć terapeutycznych. Natomiast próba uzupełniania przez organ argumentacji odnośnie do odmowy zwrotu kosztów dowozu dokonana w odpowiedzi na skargę nie może konwalidować braku należytego uzasadnienia zaskarżonej czynności. Odpowiedź na skargę stanowi bowiem wyłącznie pismo procesowe, zaś zgodnie z tym co wyżej podniesiono, organ powinien poczynić ustalenia istotne dla prawidłowego rozpoznania wniosku przed dokonaniem czynności i dać im wyraz w jej uzasadnieniu, by nie tylko przekonać stronę do zaprezentowanego stanowiska, ale i umożliwić Sądowi jego kontrolę. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 146 § 1 P.p.s.a., Sąd stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności, o czym orzekł w punkcie 1 wyroku. Rozstrzygnięcie dotyczące kosztów postępowania, zawarte w punkcie 2 wyroku, uzasadnia przepis art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. Na wysokość tych kosztów składa się uiszczony przez skarżącą wpis od skargi w kwocie 200 zł, wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie 480 zł, ustalone stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935) w kwocie 480 z i opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł. Końcowo wyjaśnienia wymaga, że Sąd nie uwzględnił wniosku o stwierdzenie uprawnienia skarżącej do zwrotu kosztów dowozu na podstawie art. 146 § 2 P.p.s.a., oceniając takie żądanie jako przedwczesne wobec braku wyjaśnienia przez organ przesłanek, jakimi się kierował podejmując zaskarżoną czynność. Przepis art. 146 § 2 P.p.s.a. stanowi wyjątek od kasacyjnego charakteru orzeczeń sądu administracyjnego. Wyrok sądu uznający uprawnienie lub obowiązek wynikający z przepisów prawa zastępuje rozstrzygnięcie organu administracji. To na organie spoczywa jednak obowiązek uprzedniej oceny materiału dowodowego i jej wyrażenia w uzasadnieniu czynności, czego w tym przypadku zabrakło. Przy ponownym podejmowaniu czynności organ uwzględni powyższą ocenę prawną, w szczególności dokona, znajdujących potwierdzenie w zgromadzonych dowodach, aktualnych ustaleń faktycznych, które są niezbędne dla oceny wniosku w przedmiocie zwrotu kosztów przewozu dziecka skarżącej z uwzględnieniem indywidualnych potrzeb dziecka w zakresie kształcenia specjalnego, a następnie należycie uzasadni podjętą czynność.