I SA/Op 58/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz (spr.) Sędzia WSA Beata Kozicka Protokolant St. inspektor sądowy Mariola Krzywda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2024 r. sprawy ze skargi E. H., P. H. na uchwałę Rady Gminy Jemielnica z dnia 22 lipca 2008 r., Nr XII/126/08 w przedmiocie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego postanawia 1) odrzucić skargę, 2) zwrócić skarżącym E. H. i P. H. solidarnie kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem uiszczonego wpisu od skargi. Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie przez E. H. i P. H. (zwanych dalej też: skarżącymi), reprezentowanych przez pełnomocnika – adwokata P. P., jest uchwała Rady Gminy Jemielnica z dnia 22 lipca 2008 r., Nr XII/126/08, w sprawie uchwalenia zmiany planu zagospodarowania przestrzennego wsi Jemielnica. Dokonana tą uchwałą zmiana dotyczyła planu zagospodarowania przestrzennego wsi Jemielnica, uchwalonego uchwałą z dnia 28 grudnia 2001 r., Nr XXX/199/01 (Dz. Urz. Woj. Opolskiego z 2002 r., Nr 12, poz. 221). Zaskarżony akt został opublikowany w Dzienniku Urzędowym Województwa Opolskiego w dniu 5 września 2008 r. (Nr 68, poz. 1840) i stosownie do zapisu § 20 uchwały wszedł w życie po upływie 30 dni od daty ogłoszenia, tj. z dniem 6 października 2008 r. Pismem dnia 11 lipca 2023 r., które do Urzędu Gminy Jemielnica wpłynęło w dniu 16 lipca 2023 r. skarżący, działając przez swojego pełnomocnika – adwokata P. P., wezwali Radę Gminy Jemielnica do usunięcia naruszenia prawa dokonanego zaskarżoną uchwałą z dnia 22 lipca 2008 r., Nr XII/126/08, polegającego na określeniu przeznaczenia działki skarżących (dz. nr a) jako terenu MN, tj. zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. Zarzucając przekroczenie władztwa planistycznego wywodzili, że takie przeznaczenie nieruchomości uniemożliwia im prowadzenie działalności produkcyjnej pomimo, że inne działki położone w bliskim sąsiedztwie na mocy planu uzyskały takie przeznaczenie. Odpowiedzi na powyższe wezwanie organ udzielił w piśmie z dnia 12 września 2023 r., które jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki, zostało doręczone na adres pełnomocnika skarżących w dniu 19 września 2023 r. Pismem z dnia 15 października 2023 r. – złożonym za pośrednictwem organu, a nadanym przesyłką pocztową w dniu 16 października 2023 r., skarżący wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę zarówno na uchwałę z dnia 22 lipca 2008 r., Nr XII/126/08, jak i na zmienioną nią uchwałę z dnia 28 grudnia 2001 r., Nr XXX/199/01. Sprawa ze skargi na uchwałę z dnia 22 lipca 2008 r., Nr XVII/126/08 została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Op 362/23, a skarga na uchwałę z dnia 28 grudnia 2001 r., Nr XXX/199/01, pod sygn. akt II SA/Op 383/23. Od 1 stycznia 2024 r. na skutek zmian organizacyjnych Sądu - sprawa ze skargi na uchwałę z dnia 22 lipca 2008 r., Nr XII/126/08, została zarejestrowana pod niniejszą sygn. akt I SA/Op 58/24, a sprawa o sygn. akt II SA/Op 383/23 pod sygn. akt I SA/Op 75/24. Postanowieniem z dnia 29 lutego 2024 r., sygn. akt I SA/Op 75/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę E. i P. H. na uchwałę Rady Gminy Jemielnica z dnia 28 grudnia 2001 r., Nr XXX/199/01. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego na uchwałę rady gminy przewidziana została w art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (na dzień wniesienia skargi – Dz. U. z 2023 r. poz. 40, ze zm.) zwanej dalej u.s.g. Z uwagi na datę wydania zaskarżonego aktu (uchwała z dnia 22 lipca 2008 r.), w niniejszej sprawie przepis ten znajduje zastosowanie w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935), która weszła w życie z dniem 1 czerwca 2017 r. Stosownie bowiem do art. 17 ust. 2 ustawy nowelizującej, przepisy u.s.g. (tj. ustawy zmienionej w art. 2) w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się do aktów i czynności organów administracji publicznej dokonanych po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy. Zgodnie z art. 101 ust. 1 u.s.g. w brzmieniu znajdującym zastosowanie w niniejszej sprawie (Dz. U z 2016 r. poz. 446, ze zm.) każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Z powołanej regulacji wynika, że warunkiem skutecznego wniesienia skargi na uchwałę rady gminy było uprzednie wystosowanie do organu wezwania. W niniejszej sprawie warunek ten został spełniony, albowiem pismem z dnia 11 lipca 2023 r. skarżący wezwali organ gminy do usunięcia naruszenia prawa dokonanego zaskarżoną uchwałą. Podkreślić jednak należy, że w tej sytuacji ustalenie terminu do wniesienia skargi, a przez to skuteczność jej wniesienia do sądu administracyjnego, zależne było od sposobu załatwienia sprawy przez organ, tj. od tego czy organ uwzględnił wezwanie do usunięcia naruszenia interesu prawnego, czy też odmówił jego uwzględnienia, jak również od terminu odpowiedzi organu. Do skarg wnoszonych do sądu administracyjnego na podstawie wyżej powołanego art. 101 ust. 1 u.s.g. miał bowiem zastosowanie art. 53 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w brzmieniu sprzed dokonania powołanej powyżej nowelizacji, która w art. 17 ust. 2 przewidywała, że również przepisy art. 52 i art. 53 P.p.s.a. w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą stosuje się do aktów i czynności organów administracji publicznej dokonanych po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy. Zastosowanie art. 53 § 2 P.p.s.a. do skarg wnoszonych na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny, przyjmując w uchwale z dnia 4 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OPS 2/07, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, o którym mowa w art. 52 § 4 P.p.s.a. i wezwanie do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia, o którym mowa w art. 101 ust. 1 u.s.g. mają taki sam charakter prawny i służą temu samemu celowi (uchwała, jak i wszystkie inne powołane w uzasadnieniu orzeczenia dostępne są na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Art. 53 § 2 P.p.s.a. stanowił że skargę do sądu administracyjnego wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Powołany przepis przewidywał zatem istnienie dwóch odrębnych terminów do wniesienia skargi, z których każdy rozpoczyna swój bieg w innym czasie. Z dniem wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa rozpoczyna bieg termin sześćdziesięciu dni na wniesienie skargi, mimo że sprawa udzielenia odpowiedzi na to wezwanie jest otwarta. W okresie biegu tego terminu organ może udzielić odpowiedzi na wezwanie i w takim przypadku dalszy jego bieg staje się bezprzedmiotowy, ponieważ od dnia doręczenia odpowiedzi na wezwanie rozpoczyna bieg termin trzydziestu dni od dnia doręczenia tej odpowiedzi. Jeżeli natomiast w tym okresie organ nie udzieli odpowiedzi na wezwanie, to nieprzerwanie biegnie termin sześćdziesięciu dni, liczony od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa (por. uchwała NSA z dnia 4 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OPS 2/07, postanowienie NSA z dnia 27 września 2011 r., sygn. akt II OSK 1883/11). Osoba domagająca się usunięcia naruszenia jej interesu prawnego przez uchwałę organu gminy może wnieść skargę nie czekając na odpowiedź organu lub też wstrzymać się z wniesieniem skargi, aż do chwili otrzymania od tego organu negatywnej odpowiedzi. W pierwszym przypadku skarga będzie spełniać wymóg bezskutecznego wezwania organu do usunięcia naruszeń, zarówno wtedy gdy organ już po wniesieniu skargi udzieli odpowiedzi negatywnej, jak i wówczas, gdy w ogóle do wezwania tego się nie ustosunkuje. W przypadku natomiast udzielenia odpowiedzi pozytywnej, nawet po wniesieniu skargi do sądu, organ będzie miał możliwość skorzystania z instytucji uwzględnienia skargi do czasu wyznaczenia rozprawy (art. 54 § 3 P.p.s.a.), co ostatecznie spowoduje umorzenie postępowania sądowego. W drugim przypadku istotnym jest, aby odpowiedź organu dotarła do skarżącego jeszcze przed upływem sześćdziesięciu dni od daty wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Tylko w takiej sytuacji otwiera się dla skarżącego nowy trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi. W przeciwnym razie, gdy odpowiedź na wezwanie w ogóle nie zostanie udzielona, lub też zostanie doręczona po upływnie sześćdziesięciu dni od wniesienia wezwania, skarga do sądu administracyjnego będzie podlegać odrzuceniu jako wniesiona po terminie. Udzielenie przez organ odpowiedzi na wezwanie po upływie sześćdziesięciodniowego terminu nie powoduje otwarcia na nowo trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi. Istotna jest tutaj przy tym data doręczenia odpowiedzi organu, a nie jej sporządzenia. Inaczej mówiąc, termin sześćdziesięciu dni liczony od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa jest ostatecznym terminem do złożenia skargi do sądu administracyjnego, w sytuacji, gdy organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie bądź, gdy organ udzielił takiej odpowiedzi, jednakże zostanie ona doręczona stronie już po upływie sześćdziesięciodniowego terminu liczonego od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Jeżeli organ udzieli odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w terminie sześćdziesięciu dni od wniesienia wezwania, ale jej doręczenie nastąpi już po zakreślonym terminie sześćdziesięciu dni, to nie rozpoczyna biegu termin trzydziestu dni do wniesienia skargi. Wówczas uznać należy, że nadal obowiązuje termin sześćdziesięciu dni od wniesienia wezwania, a termin 30 dni z uwagi na brak doręczenia stronie nie rozpoczął biegu (por. postanowienia NSA z dnia 7 marca 2018 r., sygn. akt II OZ 192/18 i z dnia 2 września 2020 r., sygn. akt II OZ 542/20). Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że w niniejszej sprawie skarżący uchybili sześćdziesięciodniowemu terminowi do wniesienia skargi. Z analizy dat podejmowanych w sprawie czynności wynika, że wystosowane przez skarżących wezwanie do usunięcia naruszenia prawa - datowane na 11 lipca 2023 r., wpłynęło do organu w dniu 18 lipca 2023 r. Od tego też dnia rozpoczął swój bieg sześćdziesięciodniowy termin do wniesienia skargi, który upłynął z dniem 16 września 2023 r. Ponieważ jednak była to sobota, stosownie do art. 83 § 2 P.p.s.a., należało przyjąć, że termin ten upływał w dniu 18 września 2023 r. (poniedziałek). Był to ostatni dzień, w którym skarżący mogli skutecznie wnieść skargę na przedmiotową uchwałę. Skarga – za pośrednictwem organu, została natomiast wniesiona dopiero w dniu 16 października 2023 r., a w więc z uchybieniem terminu do jej wniesienia. Wpływu na bieg terminu do wniesienia skargi nie mógł mieć natomiast fakt udzielenia przez organ odpowiedzi na wezwanie skarżących. Odpowiedź tę mimo, że została udzielona pismem z dnia 12 września 2023 r., pełnomocnik skarżących odebrał bowiem dopiero w dniu 19 września 2023 r., a więc po upływie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania. W tych okolicznościach odebranie odpowiedzi nie skutkowało rozpoczęciem biegu trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi. Reasumując, skoro odpowiedź na wezwanie została doręczona po upływnie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania, a skarga do sądu administracyjnego wniesiona została dopiero pismem z dnia 15 października 2023 r., nadanym w dniu 16 października 2023 r., uznać należało, że skarżący uchybili ustawowemu terminowi do wniesienia skargi. Z tego względu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a., w pkt 1 postanowienia orzeczono o odrzuceniu skargi. Podstawę orzeczenia zawartego w pkt 2 sentencji, stanowił przepis art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego.