I SA/Op 586/25
WyrokWSA w Opolu2025-11-13
Skład orzekający: Sędzia WSA Beata Kozicka, Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik, Asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała Rady Miejskiej w Namysłowie zmieniająca skład osobowy Komisji Rewizyjnej, która wykluczyła radnego, narusza jego interes prawny i czy jest zgodna z prawem?Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność uchwały Rady Miejskiej w Namysłowie zmieniającej skład osobowy Komisji Rewizyjnej, uznając, że narusza ona interes prawny radnego poprzez pozbawienie go możliwości wykonywania obowiązku i uprawnienia do udziału w pracach komisji oraz prawa do diety. Sąd uznał, że usunięcie radnego miało charakter kary dyscyplinarnej, na którą brak było podstaw prawnych w ustawie o samorządzie gminnym i statucie gminy. Dodatkowo, sąd wskazał na istotne naruszenia procedury uchwałodawczej, w tym brak możliwości zgłoszenia kandydatury do komisji oraz brak formalnego otwarcia dyskusji nad projektem uchwały.Stan faktyczny
Skarżący, radny W. S., zaskarżył uchwałę Rady Miejskiej w Namysłowie z dnia 26 czerwca 2025 r., która zmieniła uchwałę w sprawie powołania Komisji Rewizyjnej, wykluczając go ze składu. Uzasadnieniem projektu uchwały było zachowanie radnego podczas poprzedniej sesji, które Burmistrz uznał za naganne i zasługujące na karę dyscyplinarną. Radny zarzucił naruszenie jego interesu prawnego, brak uprawnień Burmistrza do dyscyplinowania radnych, brak podstaw prawnych do nakładania kar dyscyplinarnych oraz naruszenie procedury uchwałodawczej. Gmina wniosła o odrzucenie skargi z powodu braku interesu prawnego radnego.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały Rady Miejskiej w Namysłowie i zasądził od Gminy Namysłów na rzecz strony skarżącej kwotę 300 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Kozicka Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur (spr.) Protokolant: St. referent Dagmara Jugo po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2025 r. w sprawie ze skargi W. S. na uchwałę Rady Miejskiej w Namysłowie z dnia 26 czerwca 2025 r., Nr 204/IX/25 w przedmiocie zmiany uchwały w sprawie powołania komisji rewizyjnej rady miejskiej 1) stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały, 2) zasądza od Gminy Namysłów na rzecz strony skarżącej W. S. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi wniesionej przez W. S. [dalej: radny, skarżący, strona] jest uchwała Nr 204/IX/25 Rady Miejskiej w Namysłowie [dalej: Rada] z dnia 26 czerwca 2025 r. w sprawie zmiany uchwały w sprawie powołania Komisji Rewizyjnej Rady Miejskiej w Namysłowie [dalej: uchwała].
Zaskarżona uchwała została podjęta w następującym stanie sprawy.
Na dzień 26 czerwca 2025 r. zwołano nadzwyczajną sesję Rady, której przebieg został zaprotokołowany (protokół nr XVII/25) oraz utrwalony w formie audiowizualnej. W toku tej sesji radni przystąpili do głosowania nad uchwałą dotyczącą zmiany uchwały w sprawie powołania Komisji Rewizyjnej Rady Miejskiej w Namysłowie. W protokole zanotowano, że w sesji brało udział 18 radnych, co stanowiło kworum i oznaczało prawomocność obrad. Na sesję Rady stawił się również skarżący.
Zawiadomienie o zwołaniu XVII sesji Rady Miejskiej w Namysłowie, która odbyła się 26 czerwca 2025 r. o godz. 7:30 w Dużej Sali Narad im. Juliana Kruszyńskiego Urzędu Miejskiego w Namysłowie, opublikowano w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Miejskiego w Namysłowie w dniu 23 czerwca 2025 r. i są to dane powszechnie dostępne. Porządek obrad (wraz z projektami uchwał): 1. Otwarcie sesji i stwierdzenie prawomocności obrad. 2. Sprawozdanie z działalności Burmistrza w okresie od ostatniej sesji. 3. Podjęcie uchwał Rady Miejskiej w sprawach: 1) przyjęcia stanowiska potępiającego zachowanie radnego W. S., 2) zmiany uchwały w sprawie powołania Komisji Rewizyjnej Rady Miejskiej w Namysłowie, 3) zmiany uchwały w sprawie powołania Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi Rady Miejskiej w Namysłowie, 4) zmiany uchwały w sprawie powołania Komisji Budżetu i Gospodarki Rady Miejskiej w Namysłowie, 5) prowadzenia przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Namysłowie wspólnej obsługi dla Środowiskowego Domu Samopomocy w Namysłowie. 4. Sprawy różne i wolne wnioski. 5. Zakończenie sesji.
Projektodawcą uchwały Nr 204/IX/25 był Burmistrz Namysłowa [dalej: Burmistrz]. W uzasadnieniu projektu uchwały Burmistrz wyjaśnił, że Rada może podjąć decyzję o wykluczeniu poszczególnych członków komisji z pracy w komisjach i jest to wyłączna kompetencja Rady. W związku z powyższym Burmistrz wniósł o usunięcie radnego W. S. z pracy w Komisji Rewizyjnej. Powyższy wniosek umotywował zachowaniem radnego podczas uroczystej sesji Rady w dniu 20 czerwca 2025 r. W czasie kiedy trwała ta sesja, radny [...] i zaczął ją okazywać wszystkim zebranym na sali. Pomimo wielokrotnych prób uspokojenia przez Przewodniczącego Rady, radny, wykrzykując obraźliwe stwierdzenia naruszające dobra osobiste innych osób, zakłócał porządek sesji. Burmistrz podkreślił, że na sesji obecne były dzieci, które oczekiwały na uroczysty przemarsz z okazji Dni Namysłowa. Pomimo tego radny opublikował fotografię z pełną premedytacją i świadomością obecności dzieci podczas obrad. W związku z powyższym Burmistrz wnioskował, aby Rada usunęła radnego z udziału we wszystkich stałych komisjach, co będzie miało jednakowo charakter kary dyscyplinarnej oraz finansowej.
Rada, na podstawie art. 18a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2025 r. poz. 1153) [dalej: usg] i § 49 ust. 1 Statutu Gminy Namysłów (Dz.Urz.Woj.Op. z 2020 r. poz. 3678 ze zm.) [dalej: Statut], podjęła uchwałę Nr 204/IX/25 w sprawie zmiany uchwały w sprawie powołania Komisji Rewizyjnej Rady Miejskiej w Namysłowie stanowiąc, co następuje:
"§ 1. W Uchwale Nr 8/IX/24 Rady Miejskiej w Namysłowie z dnia 27 maja 2024 r. w sprawie powołania Komisji Rewizyjnej Rady Miejskiej w Namysłowie, zmienionej Uchwałą Nr 171/IX/25 Rady Miejskiej w Namysłowie z dnia 24 kwietnia 2025 r. § 1 otrzymuje brzmienie: »§ 1. Powołuje się stałą Komisję Rewizyjną Rady Miejskiej w Namysłowie w następującym składzie osobowym: 1) K. G.; 2) D. Ł.; 3) P. N.; 4) M. S.; 5) K. S.«. § 2. Wykonanie uchwały powierza się Przewodniczącemu Rady Miejskiej w Namysłowie. § 3. Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia."
W protokole zanotowano, że w głosowaniu brało udział 12 radnych, "za" podjęciem uchwały głosowało 11 radnych, 1 radny "wstrzymał się" od głosu, uchwała została podjęta. Z protokołu wynika również, że niektórzy radni obecni na sesji "wyłączyli się" z głosowania i nie brali w nim udziału.
Należy zauważyć, że według danych powszechnie dostępnych w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Miejskiego w Namysłowie w skład Rady wchodzi 21 deputowanych (por. art. 17 ust. 1 pkt 2 usg). Wskutek powyższej uchwały, zmieniającej obsadę osobową stałej komisji Rady, radny został wykluczony ze składu Komisji Rewizyjnej.
Kwestionując opisaną uchwałę skarżący wniósł do Sądu samodzielnie sporządzoną skargę. Wskazał w niej na naruszenie przysługującego mu interesu prawnego i argumentował, że: 1) Burmistrz nie ma uprawnień do dyscyplinowania uchwałą radnego, 2) przepisy prawa nie przewidują nakładania kar dyscyplinarnych na radnych w formie uchwały, 3) radni są niezależni w swoich działaniach i nie podlegają bezpośredniej kontroli czy karaniu przez organ wykonawczy, 4) Przewodniczący Rady podczas sesji nadzwyczajnej, dyscyplinując radnego, bezprawnie odbierał głos radnemu, 5) radny nie miał możliwości zgłoszenia swej kandydatury do Komisji Rewizyjnej, a skład osobowy Komisji był ustalony w projekcie zaskarżonej uchwały, 6) radny został przymusowo wyprowadzony z sali obrad. W świetle tych zarzutów skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały.
W odpowiedzi na skargę Gmina Namysłów wniosła o jej odrzucenie ewentualnie oddalenie, z uwagi na brak interesu prawnego radnego w zaskarżeniu uchwały.
Podczas rozprawy skarżący wnosił i wywodził jak w skardze. Skarżący akcentował, że Burmistrz nie może narzucać swojej woli Radzie. Nie ma też uprawnień do dyscyplinowania radnych, a tak stało się w przedmiotowej sprawie, czego dowodzi uzasadnienie uchwały. Zakwestionował tryb, w jakim doszło do podjęcia uchwały, odwołując się do § 42 pkt 3 Statutu Gminy Namysłów. Powołał się na swój mandat pochodzący z wyborów powszechnych, który – w jego ocenie – w sposób nieuprawniony został mu odebrany przez Burmistrza, który bez podstawy prawnej ingerował w jego prawa nabyte, poprzez wybór Komisji Rewizyjnej. Wskazał, że w dniu 26 czerwca 2025 r., bez odwołania strony, powołano Komisję w innym składzie, żeby zdyscyplinować radnego, który wobec radnych zachowuje się nieprawidłowo. Podniósł, że w przeszłości sprzeciwiał się [...], a teraz w ten sposób jest szykanowany przez władzę. Ponadto pozbawiono go prawa do diety. Skarżący wyraził dezaprobatę wobec działań organów władzy publicznej pierwszego i drugiego stopnia oraz Sądów. Na poparcie własnego stanowiska odwołał się do wyroku WSA w Gliwicach z 5 lipca 2023 r., sygn. akt III SA/Gl 175/23. Kwestionował też prawidłowość posiedzenia Rady wyznaczonego na 26 czerwca 2025 r., o posiedzeniu dowiedział się bowiem od innego radnego. Na pytanie Sądu skarżący oświadczył, że o terminie posiedzenia nie został zawiadomiony ani telefonicznie, ani na piśmie. Wskazał na nieprawidłowość utrwalania posiedzenia Rady Miejskiej w Namysłowie. Podniósł też, że w jego ocenie doszło do celowego przerwania nagrywania w toku posiedzenia. Akcentował, że na dowód dołączył płytę CD z przebiegiem posiedzenia. Z tych nagrań jednoznacznie wynika, że one się różnią. Opisał różnice w nagraniach. Wyraził oburzenie sposobem wyprowadzenia go z sali przez osoby, które nie były do tego uprawnione. Odwołał się do postanowienia Prokuratury Rejonowej w K., przedkładając kserokopię postanowienia z dnia 5 listopada 2025 r., sygn. akt [...], o umorzeniu śledztwa. Domagał się wobec tego odszkodowania od Burmistrza, za podjęcie wadliwej uchwały, która narusza jego prawa materialne i godność radnego. Oświadczył, że Przewodniczący Rady był przygotowany na upokorzenie go jako radnego. Oświadczył też, że czuje się upokorzony. Na pytanie Sądu skarżący oświadczył, że wie, do czego zmierza pytanie Sądu i nie odpowiedział na pytanie, czy zaskarżona uchwała została poddana pod głosowanie, ale wskazał, że przed tą uchwałą Rada nie podjęła uchwały o odwołaniu go z członkostwa w Komisji Rewizyjnej. Nie było w momencie podejmowania uchwały wcześniejszej uchwały o wygaszeniu jego mandatu, według strony ta uchwała nie była prawomocna. Dodatkowo wskazał, że procedowana uchwała nie miała opinii prawnej, na sesji nie był także obecny radca prawny. Skarżący oświadczył też, że wnosi o zasądzenie kosztów postępowania.
Sąd nie uwzględnił złożonego na rozprawie wniosku skarżącego o przeprowadzenie dowodu z wyroku Sądu Rejonowego w K. [...] Wydział Cywilny z dnia 16 września 2025 r., o sygn. akt [...], albowiem podnoszone okoliczności znajdują potwierdzenie w aktach sprawy.
Sądowi jest wiadome z urzędu, że wyrokiem z 6 lutego 2025 r., sygn. akt I SA/Op 1126/24, WSA w Opolu oddalił skargę strony na uchwałę Rady Miejskiej w Namysłowie z 28 listopada 2024 r., Nr 87/IX/24, w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego. Następnie NSA, wyrokiem z 3 września 2025 r., sygn. akt III OSK 757/25, oddalił skargę kasacyjną strony wywiedzioną od powyższego wyroku WSA w Opolu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1-2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) [dalej: pusa], sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Jak stanowi art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) [dalej: ppsa] sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Według art. 3 § 2 ppsa kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: (pkt 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; (pkt 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej.
Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 ppsa, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 ppsa). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa).
Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy (art. 133 ppsa). Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie (art. 106 § 3 ppsa). Fakty powszechnie znane sąd bierze pod uwagę nawet bez powołania się na nie przez strony (art. 106 § 4 ppsa).
Porządkując stan sprawy Sąd wyjaśnia, że wniosek dowodowy strony dotyczył okoliczności związanych ze sprawą rozpoznaną prawomocnym obecnie wyrokiem WSA w Opolu z 6 lutego 2025 r., sygn. akt I SA/Op 1126/24, a zatem przeprowadzenie wnioskowanego dowodu nie przyczyniłoby się do wyjaśnienia okoliczności istotnych w sprawie niniejszej. Natomiast załączniki do skargi, jako stanowiące jej integralną część, podlegają ocenie Sądu wraz z treścią tego pisma procesowego.
Na podstawie art. 101 ust. 1 usg każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.
Zaskarżona uchwała nie jest aktem prawa miejscowego i jest to okoliczność niesporna. Sprawa niniejsza znajduje się jednak w zakresie kognicji sądu administracyjnego, ponieważ jej przedmiotem jest inny akt organu jednostki samorządu terytorialnego podjęty w sprawie z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 2 pkt 6 ppsa).
Jak wskazał NSA w postanowieniu z 27 września 1990 r., sygn. akt SA/Wr 952/90, zaskarżeniu podlegają uchwały zawierające przepisy powszechnie obowiązujące na danym terenie, a także wszelkie inne uchwały, a więc akty o charakterze ogólnym bądź nawet indywidualnym, regulujące wykonywanie przez organy samorządu ich zadań administracyjnych. Ponieważ uchwały te regulują działalność organów samorządu, polegającą na wykonywaniu należących do nich zadań administracji publicznej, przeto dopuszczalność zaskarżenia nie może być ograniczona do norm proceduralnych i materialnych, ale musi obejmować również normy organizacyjno-kompetencyjne, a więc te wszystkie uchwały, w których ustanawia się struktury organizacyjne, rozgranicza kompetencje czy też kształtuje skład osobowy organów samorządu. Uchwała rady gminy, dotycząca powołania lub odwołania określonej osoby ze składu organu gminy, nie jest zatem wyłączona z trybu zaskarżenia przewidzianego w art. 101 usg.
Skarga z art. 101 ust. 1 usg dotyczy tylko tych uchwał organów gminy, które skierowane są na zewnątrz, przy wykluczeniu dopuszczalności skargi na akty tzw. wewnętrzne, a więc skierowane i dotyczące tylko organów funkcjonujących w strukturze jednostki samorządu terytorialnego. W wyroku z 17 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1734/04, NSA stwierdził, że sprawa składu stałych komisji rady jest niewątpliwie sprawą z zakresu administracji publicznej. NSA podkreślił, iż rada gminy jest organem stanowiącym i kontrolnym, który wykonuje powierzone mu zadania, działając in pleno poprzez swoje komisje. Nie można zatem przyjąć, iż skład komisji stałych jest czysto wewnętrzną sprawą danej rady gminy.
Sąd orzekający, podzielając stanowisko NSA, uznał, iż uchwała będąca przedmiotem niniejszej skargi dotyczy sprawy z zakresu administracji publicznej, jest ona bowiem aktem mieszczącym się w sferze publicznych zadań samorządowych o znaczeniu lokalnym (wyrok WSA w Gliwicach z 13 października 2014 r., sygn. akt IV SA/Gl 1273/13).
Kierując się powyższą wykładnią prawa, Sąd orzekający w sprawie niniejszej stwierdził, że prawnie dopuszczalne jest wniesienie skargi na uchwałę ustalającą skład osobowy Komisji Rewizyjnej. Okoliczność ta nie była sporna.
Przystępując do rozpoznania skargi, Sąd przyjął, że każdy, kto składa skargę w trybie art. 101 ust. 1 usg, musi wykazać, iż w tym konkretnym przypadku istnieje związek pomiędzy jego własną, prawnie gwarantowaną, tj. opartą na konkretnym przepisie prawa (a nie wyłącznie faktyczną) sytuacją, a zaskarżoną przez niego uchwałą, polegający na tym, że uchwała bezpośrednio ingeruje w sferę jego własnych praw lub obowiązków. Skarga złożona na podstawie art. 101 ust. 1 usg nie ma charakteru actio popularis, a więc do jej wniesienia nie legitymuje ani sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały bądź zarządzenia, ani też stan zagrożenia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia (wyroki NSA: z 1 marca 2005 r., sygn. akt OSK 1437/04; z 3 września 2004 r., sygn. akt OSK 476/04). W wyroku NSA z 31 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 2298/15, wskazano, że w przypadku skargi złożonej w trybie art. 101 ust. 1 usg badanie legitymacji strony skarżącej wymaga ustalenia nie tylko istnienia po jej stronie interesu prawnego, ale także naruszenia tego interesu. Z kolei w doktrynie wyjaśniono, że dopiero naruszenie interesu lub uprawnienia otwiera drogę do merytorycznego rozpoznania (oceny) skargi. Rozpoznając skargę, sąd ocenia, czy wraz z naruszeniem interesu prawnego doszło do naruszenia obiektywnego porządku prawnego i w zależności od tego skarga może, ale nie musi, być uwzględniona. Obowiązek uwzględnienia skargi na uchwałę organu gminy powstaje wówczas, gdy naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego jest związane z jednoczesnym naruszeniem obiektywnego porządku prawnego (normy prawa materialnego). Obowiązku takiego nie ma wówczas, gdy naruszony zostaje interes prawny lub uprawnienie skarżącego, ale dzieje się to w zgodzie z obowiązującym prawem. Wówczas, mimo że naruszony zostaje prawem chroniony interes skarżącego, sąd nie ma obowiązku uwzględnienia skargi. Organ gminy działa w takiej sytuacji w granicach przysługującego mu uznania i o ile uznania tego nie nadużywa, nie może to później skutkować stwierdzeniem przez sąd nieważności uchwały rady gminy (R. Hauser, Z. Niewiadomski (red.), Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz, wyd. 1, Warszawa 2011, art. 101).
Na stronie skarżącej spoczywa obowiązek wykazania się nie tylko indywidualnym interesem prawnym lub uprawnieniem, ale także zaistniałym w dacie wnoszenia skargi, a nie w przyszłości, naruszeniem tego interesu prawnego lub uprawnienia. Wnoszący skargę w trybie art. 101 ust. 1 usg musi wykazać, że istnieje związek pomiędzy jego prawnie gwarantowaną sytuacją a zaskarżoną uchwałą, polegający na tym, że uchwała lub zarządzenie narusza jego interes prawny lub uprawnienia (wyrok SN z 7 marca 2003 r., sygn. akt III RN 42/02; wyrok WSA w Białymstoku z 9 września 2004 r., sygn. akt II SA/Bk 364/04). Ponieważ do wniesienia skargi nie legitymuje stan jedynie zagrożenia naruszeniem, dlatego w skardze należy wykazać, w jaki sposób doszło do naruszenia prawem chronionego interesu lub uprawnienia podmiotu wnoszącego skargę (wyroki NSA: z 4 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1563/04; z 22 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 1127/05; z 7 maja 2008 r., sygn. akt II OSK 84/08). O powodzeniu skargi z art. 101 ust. 1 usg przesądza wykazanie naruszenia przez organ gminy konkretnego przepisu prawa materialnego, wpływającego negatywnie na sytuację prawną skarżącego. Interes ten powinien być bezpośredni i realny. W szczególności samo legitymowanie się mandatem radnego nie daje skarżącemu uprawnień do wniesienia skargi podważającej legalność uchwały (wyroki NSA: z 23 listopada 2005 r., sygn. akt I OSK 715/05, z 4 września 2001 r., sygn. akt II SA 1410/01; postanowienie NSA z 9 listopada 1995 r., sygn. akt II SA 1933/95). Interes prawny skarżącego, do którego wprost nawiązuje art. 101 ust. 1 usg, musi wynikać z normy prawa materialnego kształtującej sytuację prawną wnoszącego skargę. W orzecznictwie i doktrynie eksponuje się przede wszystkim bezpośredniość, konkretność i realny charakter interesu prawnego strony kształtowanego aktem stosowania prawa materialnego. Przy takim związku należy eliminować sytuacje, w których dopiero kolejne skutki wcześniejszej konkretyzacji normy prawnej w odniesieniu do jednego podmiotu, pośrednio wpływają na sytuację prawną drugiego podmiotu, wynikającą z zastosowania w stosunku do niego innej już normy prawnej (wyrok NSA z 18 września 2003 r., sygn. akt II SA/2637/02). Jak podkreślił NSA, przymiot strony w postępowaniu sądowym mającym na celu ocenę zgodności z prawem danej uchwały organu gminy przysługuje wyłącznie podmiotowi, którego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone tym aktem przed wniesieniem skargi. Związek pomiędzy własną, indywidualną sytuacją prawną skarżącego a zaskarżoną uchwałą musi więc istnieć w dacie wniesienia skargi (wyrok NSA z 7 maja 2008 r., sygn. akt II OSK 84/08).
W postanowieniu WSA w Gliwicach z 2 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 455/16, wyjaśniono, że niczego w powyższej kwestii nie zmienia okoliczność, iż skarżący jest radnym i powołuje się na wadliwość trybu procedowania. Legitymacja określonego podmiotu musi wywodzić się (zasadniczo) z przepisu prawa materialnego (wyrok NSA z 10 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 2349/14, wyrok WSA w Opolu z 10 września 2014 r., sygn. akt I SA/Op 472/14; wyrok WSA w Gliwicach z 13 października 2014 r., sygn. akt IV SA/Gl 1273/13). WSA w Gliwicach zauważył, że teoretycznie nie jest wykluczone, iż podstawą zaskarżenia uchwały jednostki samorządu terytorialnego na podstawie art. 101 ust. 1 usg będzie przepis prawa procesowego, niemniej tylko wtedy, gdy występuje bezpośredni związek z autorytatywną konkretyzacją uprawnienia lub obowiązku o charakterze materialnoprawnym (wyrok NSA z 19 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 790/12).
Radny nie posiada ogólnego interesu prawnego w zaskarżaniu uchwał rady gminy. Legitymacja radnego oparta na naruszeniu interesu prawnego lub uprawnienia wymaga od radnego spełnienia takich samych warunków jak od innych podmiotów powołujących się na art. 101 usg. Pojęcie interesu prawnego należy przy tym rozumieć szerzej niż na potrzeby stosowania art. 25a usg, zgodnie z którym radny nie może brać udziału w głosowaniu w radzie ani w komisji, jeżeli dotyczy ono jego interesu prawnego, i regulacji odpowiadających temu przepisowi, poszerzając jego znaczenie także o możliwość wywodzenia swoich praw nie tylko z regulacji prawa materialnego, ale też z przepisów prawa procesowego oraz ustrojowego (por. M. Kłosowiak, K. Krauschar, Prawne możliwości zaskarżenia przed radnego uchwał podejmowanych przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, w którego skład wchodzi, Przegląd Prawa i Administracji, CXXIX, Wrocław 2022, s. 78). Konstrukcja legitymacji skargowej oparta na zindywidualizowanym interesie prawnym oznacza, że skarga sama w sobie nie ma służyć ochronie interesu publicznego. Zgodnie z wyrokiem NSA z 25 maja 1992 r., sygn. akt SA/Wr 601/92, korzystanie z praw radnego nie obejmuje uprawnienia do zaskarżenia uchwały rady gminy w trybie art. 101 ust. 1 usg; podobnie wypowiedział się NSA w postanowieniu z 23 marca 1994 r., sygn. akt SA/Łd 703/94. Radny nie jest wyodrębnionym podmiotem uprawnionym do zaskarżania do sądu administracyjnego uchwał rady gminy podjętych wbrew jego woli ujawnionej podczas głosowania. Pełnienie funkcji radnego nie pozbawia obywatela możliwości zaskarżenia, w trybie art. 101 ust. 1 usg, uchwały organu samorządu własnej gminy, gdy został nią naruszony jego indywidualny interes prawny lub uprawnienie. Nie można natomiast traktować tego przepisu jako podstawy zaskarżenia uchwały organu gminy przez każdego, kto subiektywnie uznaje uchwałę za podjętą z naruszeniem prawa (postanowienie NSA z 9 listopada 1995 r., sygn. akt II SA 1933/95). Radny nie ma prawa do zaskarżenia każdej uchwały rady gminy. Radny musi wykazać dokonane taką uchwałą naruszenie jego interesu prawnego lub uprawnienia, co w istocie sprowadza się do ograniczenia lub pozbawienia jego własnych uprawnień (wyrok NSA z 20 marca 1997 r., sygn. akt II SA 8/97). Pełnienie funkcji w organach samorządu terytorialnego czy legitymowanie się mandatem radnego nie ujmuje ani nie zwiększa uprawnień podmiotu określonego w art. 101 ust. 1 usg (wyrok NSA z 1 października 2001 r., sygn. akt II SA 1436/01). Samo kwestionowanie legalności czy też celowości uchwały rady gminy przez jej radnego nie narusza jeszcze jego interesu prawnego lub uprawnienia w świetle art. 101 ust. 1 usg (wyrok NSA z 7 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 2534/10).
Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy sąd był zatem, w pierwszej kolejności, zobligowany do zbadania legitymacji procesowej skarżącego, notabene kwestionowanej przez organ. W stanie prawnym sprawy, badając warunki dopuszczalności skargi na uchwałę, Sąd był zobligowany zbadać, czy został naruszony interes prawny lub uprawnienie skarżącego. Legitymacja do wniesienia skargi na uchwałę Rady jest bowiem legitymacją szczególną w stosunku do tej, która wynika z art. 50 ppsa.
Przenosząc dotychczasowe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, Sąd stwierdził, że skarżący wykazał, iż zaskarżoną uchwałą został naruszony jego interes prawny lub uprawnienie, przy czym naruszenie to miało charakter bezpośredni i realny, a odwołanie z funkcji członka Komisji Rewizyjnej dawało radnemu możliwość skorzystania z ochrony przed sądem administracyjnym w ramach konstrukcji unormowanej w art. 101 usg.
W realiach sprawy niniejszej Sąd, wbrew stanowisku organu, uznał, że skarżący posiada interes prawny w rozumieniu art. 101 usg, a interes ten został naruszony zaskarżoną uchwałą. Okoliczność odwołania skarżącego z funkcji członka Komisji Rewizyjnej, zdaniem Sądu, świadczy o istnieniu zindywidualizowanego interesu prawnego naruszonego uchwałą. Osobie takiej przysługuje więc publiczne prawo podmiotowe do zaskarżenia tej uchwały do sądu administracyjnego (wyrok NSA z 15 września 2009 r. sygn. akt II OSK 461/09).
Zgodnie z art. 24 ust. 1 usg radny jest obowiązany brać udział w pracach rady gminy i jej komisji oraz innych instytucji samorządowych, do których został wybrany lub desygnowany. Rada gminy ze swojego grona może powoływać stałe i doraźne komisje do określonych zadań, ustalając przedmiot działania oraz skład osobowy. Komisje podlegają radzie gminy (art. 21 ust. 1 i 3 usg). Według § 14 zd. 1 Statutu Rada działa na sesjach oraz poprzez swoje komisje. Do wykonywania swoich zadań rada powołuje stałe i doraźne komisje. Komisje podlegają Radzie (§ 49 ust. 1 i 6 Statutu). Według art. 18a ust. 1 usg rada gminy kontroluje działalność wójta, gminnych jednostek organizacyjnych oraz jednostek pomocniczych gminy; w tym celu powołuje komisję rewizyjną. Należy podkreślić w tym miejscu, że wyłonienie składu Komisji Rewizyjnej było ustawowo wyznaczonym obowiązkiem Rady.
W stanie prawnym sprawy niniejszej Sąd stwierdził, że uchwała, która zmieniła skład osobowy Komisji Rewizyjnej, wykluczając z niego skarżącego, naruszyła jego interes prawny. Po pierwsze pozbawiła go możliwości wykonywania obowiązku, a równocześnie – prawem gwarantowanego uprawnienia, do udziału w pracach komisji, do której został wcześniej wybrany. Po drugie pozbawiła go uprawnienia do diety za udział w pracach komisji Rady, której wysokość ustala się miesięcznie w następujący sposób przewidziany w § 1 ust. 1 pkt 3-4 uchwały Nr 522/VIII/22 Rady Miejskiej w Namysłowie z dnia 24 lutego 2022 r. w sprawie ustalenia wysokości diet oraz zwrotu kosztów podróży służbowych radnych (Dz.Urz.Woj.Op. z 2022 r. poz. 558).
Dalej Sąd wyjaśnia, że zgodnie z art. 384 § 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (Dz.U. z 2025 r. poz. 365 ze zm.) wygaśnięcie mandatu radnego, który przysługiwał skarżącemu, nastąpiło w dniu wydania prawomocnego wyroku NSA oddalającego skargę kasacyjną od wyroku WSA w Opolu oddalającego skargę na uchwałę Rady Miejskiej w Namysłowie z dnia 28 listopada 2024 r., Nr 87/IX/24, w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego, czyli w dniu 3 września 2025 r. Przywołany art. 384 § 3 Kodeksu wyborczego określa jednoznacznie datę, w której następuje wygaśnięcie mandatu radnego, a zatem określony skutek następuje w dacie uprawomocnienia się wyroku oddalającego skargę na uchwałę Rady o wygaśnięciu mandatu radnego. Oznacza to, że uchwała stwierdzająca wygaśnięcie mandatu staje się wykonalna dopiero z chwilą uprawomocnienia się wyroku oddalającego skargę na tę uchwałę. Tym samym uchwała Rady w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego do czasu prawomocnego oddalenia skargi kasacyjnej nie wywoływała skutków związanych z wygaśnięciem tego mandatu (postanowienia NSA: z 4 kwietnia 2017 r., sygn. akt II OZ 325/17, z 4 września 2018 r., sygn. akt II OSK 2609/18). Jak z tego wynika, obowiązujący w tym zakresie stan prawny pozwalał radnemu na wykonywanie mandatu również podczas sesji Rady w dniu 26 czerwca 2025 r. i przez zamknięty już okres przypadający później. Pozbawienie radnego członkostwa w Komisji Rewizyjnej musiało więc znaleźć umocowanie w innych przepisach niż te, które regulują zasady wygaśnięcia mandatu radnego.
Sąd stwierdził też, że skarga nie musiała być poprzedzona wyczerpaniem środków zaskarżenia, ponieważ takie stronie nie przysługiwały (por. art. 52 ppsa). Ponadto skarga wniesiona na akt z art. 3 § 2 pkt 6 ppsa nie była ograniczona terminem. Jedynie dla porządku można odnotować, że uchwałę podjęto 26 czerwca 2025 r., a skarga wpłynęła do Urzędu Miejskiego w Namysłowie w dniu 9 lipca 2025 r., a więc w czasie, gdy skarżący posiadał mandat radnego.
Ustawowe prawo radnego do udziału w pracach komisji nie oznacza ani roszczenia radnego o wybór do preferowanej przez niego komisji, ani prawa do członkostwa w nieograniczonej liczbie komisji (wyrok WSA w Krakowie z 9 marca 2004 r., sygn. akt II SA/Kr 3167/03), dlatego też w statucie uwzględniającym lokalne warunki funkcjonowania organów gminy powinny znaleźć się wszystkie dozwolone reguły racjonalizujące zespołową pracę radnych. Powyższe oznacza również, iż radny nie musi rezygnować z pracy w konkretnej, wskazanej przez siebie komisji, by rada podjęła działania zmierzające do zmiany składu osobowego komisji (wyrok WSA w Gliwicach z 13 października 2014 r., sygn. akt IV SA/Gl 1273/13). Rada może odwołać członka komisji, jeżeli uzna, że jest to w jej ocenie celowe, zachowując jednak przy tym odpowiednie procedury z tym związane. Kompetencja rady gminy do powoływania i odwoływania składu osobowego komisji nie może być jednak dowolna, nie może bowiem naruszać postanowień statutu (wyrok NSA z z 13 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 296/10). W przypadku, gdy przepisy usg ani postanowienia Statutu nie określają materialnych podstaw (przesłanek) odwołania członka komisji, to muszą być spełnione warunki proceduralne (formalne), o ile takie statut przewiduje (wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 6 września 2017 r., sygn. akt II SA/Go 461/17).
Problem w sprawie stanowi jednak regulacja art. 18a usg, na mocy której: (ust. 1) rada gminy kontroluje działalność wójta, gminnych jednostek organizacyjnych oraz jednostek pomocniczych gminy; w tym celu powołuje komisję rewizyjną; (ust. 2) w skład komisji rewizyjnej wchodzą radni, w tym przedstawiciele wszystkich klubów, z wyjątkiem radnych pełniących funkcje, o których mowa w art. 19 ust. 1 usg, tj. przewodniczącego albo wiceprzewodniczącego rady; (ust. 5) zasady i tryb działania komisji rewizyjnej określa statut gminy.
Jak wynika z art. 11a ust. 1 i art. 21 ust. 2 usg, komisje rady są organami "wewnętrznymi" rady i dlatego jej podlegają. Komisja rewizyjna zajmuje wśród tych komisji rady szczególne miejsce, albowiem jako jedyna jest obligatoryjna (art. 18a ust. 1 usg). Zarówno w odniesieniu do komisji rewizyjnej (art. 18a ust. 1 usg), jak i pozostałych komisji (art. 21 ust. 1 usg) ustawodawca przyznał radzie gminy kompetencje powołania ich składu osobowego, a różnica w regulacji art. 18a ust. 2 usg w stosunku do przyjętej w art. 21 ust. 1 usg sprowadza się do swobody w kształtowaniu składu osobowego komisji. Wobec powyższego należy przyjąć, że rada gminy nie może uregulować składu osobowego komisji rewizyjnej w statucie, jest on bowiem regulowany przepisami prawa, natomiast co do pozostałych komisji, to rada gminy w statucie reguluje ich skład osobowy. Owo ustalenie składu osobowego należy jednak odróżnić od aktu powołania. Podkreślenia wymaga, że ustawodawca regulując skład osobowy komisji rewizyjnej wskazuje jedynie ogólnie, kto powinien, a kto nie może się w tym składzie znaleźć. Regulacja ta nie tworzy jednak składu komisji z mocy prawa. Z tego zatem, że ustawowo uregulowano skład osobowy komisji rewizyjnej, wskazując kto powinien, a kto nie może wchodzić w jej skład, nie wynika pozbawienie rady kompetencji do dokonania aktu powołania (lub odwołania) członków tej komisji w trybie głosowania. Ustawodawca w przepisie art. 18a ust. 1 u.s.g., położył akcent na uprawnieniu rady do wyboru składu komisji rewizyjnej. Z treści art. 18a u.s.g. wynika zatem zasada, iż uchwała rady gminy powołująca komisję rewizyjną ma charakter konstytutywny, a zatem należy przyjąć, że komisja rewizyjna jest powoływana przez radę gminy w znaczeniu dokonywania przez radę gminy konstytutywnego aktu powołania. Odbywa się to w drodze uchwały rady i w wyniku przeprowadzonego w radzie głosowania. Uchwała o wyborze komisji rewizyjnej nie może być dowolna. Powinna uwzględniać skład liczebny komisji ustalony w statucie oraz uwzględniać obowiązek wejścia do komisji przedstawicieli wszystkich klubów z zachowaniem trybu i zasad ustalonych w statucie. Nieodpowiadająca tym wymogom uchwała pozostaje w sprzeczności z prawem oraz prawem miejscowym w postaci statutu (wyrok WSA w Białymstoku z 23 sierpnia 2007 r., sygn. akt II SA/Bk 461/2007). O składzie osobowym komisji rewizyjnej decyduje rada gminy. Tryb zaś przeprowadzania tego aktu powołania może, a nawet powinien, regulować statut. Rada gminy nie powinna rozpocząć procedury wyboru członków komisji rewizyjnej dopóty, dopóki w Statucie nie znajdą się wszystkie konieczne elementy procedury tego wyboru. Ustalenie trybu wyłaniania kandydatów na członków komisji rewizyjnej (przedstawicieli klubów oraz pozostałych radnych), trybu wyboru przewodniczącego komisji rewizyjnej oraz trybu głosowania nad kandydaturami na członków jest materią, która powinna zostać uregulowana w statucie, stosownie do art. 22 ust. 1-2 (zgodnie z którym organizację wewnętrzną oraz tryb pracy organów gminy określa statut gminy; statut jest aktem prawa miejscowego) w zw. z art. 18a ust. 2 i 5 usg. Sprawa ta nie powinna też być kształtowana ad hoc bezpośrednio przed głosowaniem.
Ponadto zgodnie z ogólną zasadą równości radnych, implikującą zakaz stosowania sankcji przez radę wobec niesumiennych radnych (z wyjątkiem niewypłacenia diety w niektórych przypadkach), również odwołanie członka komisji rewizyjnej nie może mieć charakteru kary za postawę tej osoby w toku prac komisji rewizyjnej; takiego dyscyplinowania nie przewiduje ustawa o samorządzie gminnym i nie może tego czynić statut gminy. Nie jest natomiast wykluczona "zwykła" zmiana składu komisji rewizyjnej przed upływem kadencji rady (wyrok NSA z 15 czerwca 2000 r., sygn. akt II SA 2679/99), co stwarza jednak realne niebezpieczeństwo omijania tego zakazu przez kluby mające w radzie większość głosów (patrz: P. Chmielnicki (red.), Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz, Warszawa 2013, art. 18a; D. Dąbek, Zasady powoływania komisji rewizyjnej rady gminy w kontekście uprawnień klubów radnych, Samorząd Terytorialny 2006, nr 6, s. 51-56, a także powołane tam orzeczenia sądów administracyjnych).
Użyte w przepisach określenia, takie jak organizacja wewnętrzna oraz tryb pracy organów, tryb pracy rady i komisji powoływanych przez radę, a także zasady tworzenia klubów radnych, przedmiot działania, zakres zadań, zasady dotyczące składu, organizacja wewnętrzna i tryb pracy komisji, są z jednej strony stosunkowo nieostre, z drugiej zaś nie wymieniają wszystkich spraw, jakie powinny zostać uregulowane w statucie. Nie ma też zresztą podstaw do założenia, iż ustawodawca tylko enumeratywnie wyliczone sprawy przeznaczył do materii statutowej. Gdyby tak było, treść ustawowej regulacji byłaby inna. Ustawodawca mógłby np. postanowić wprost, co należy do zakresu statutu, dokonując enumeratywnego wyliczenia. Tak jednak nie uczynił. Wskazanie przez ustawodawcę niektórych spraw jako przedmiotu regulacji statutowej oznacza zatem, iż sprawy te muszą zostać uregulowane w statucie, ale nie stanowi zamiaru ograniczenia zakresu statutu tylko do tych spraw. W związku z tym należy uznać, że intencją ustawodawcy było przyjęcie zasady, iż gminy mogą swobodnie kształtować swoje struktury wewnętrzne, przy czym wyjątki od tej zasady muszą zostać wyraźnie określone w ustawie. Milczenie ustawodawcy w danej sprawie nie może być traktowane jako zakaz stanowienia w tym zakresie adresowany do organów jednostek samorządu, chyba że chodzi o zakaz określonego postępowania wynikający z generalnych regulacji ustawowych. Ustawodawca w żadnym przepisie nie dokonał enumeratywnego wyliczenia zakresu statutu jednostki samorządu terytorialnego, natomiast przyznał jednostkom samorządu terytorialnego prawo do samodzielnego (choć w granicach ustaw) określenia ich ustroju (art. 3 ust. 1 usg) oraz organizacji wewnętrznej oraz trybu pracy organów gminy (art. 22 ust. 1 usg). Przedmiotem regulacji statutowej nie mogą być natomiast normy prawa materialnego regulujące uprawnienia i obowiązki jednostki ani jej uprawnienia procesowe, ale nie wykluczono już możliwości regulowania w statucie procedury działania organów stosujących normy proceduralne. A zatem, skoro ustawodawca nie dokonał enumeratywnego wyliczenia spraw należących do zakresu statutu, a tylko bardzo ogólnie określił przedmiot jego regulacji, to odpowiedź na pytanie, jakie sprawy mogą być regulowane w statucie, nie może być oparta na zestawieniu hipotez norm blankietowych ustaw. Innymi słowy, odniesienie – w tym rozumieniu – pojęcia "materia statutowa" tylko do tych postanowień statutu, które rozwijają normy blankietowe, nie posiada normatywnego uzasadnienia, gdyż sugeruje, że w statucie mogą znaleźć się tylko takie postanowienia, co jednak nie odpowiada stanowi prawnemu (P. Chmielnicki, W sprawie pojęcia "materia statutowa", Samorząd Terytorialny 2003, nr 12, s. 19-26).
Organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego nie potrzebują kazuistycznej podstawy prawnej dla ustanowienia każdego przepisu statutu. Co więcej, współcześnie wyrażane są nawet dalej idące poglądy, wskazujące, że norma upoważniająca do wydania statutu jednostki samorządu terytorialnego może być dekodowana bezpośrednio z Konstytucji RP, a ocena zgodności z przepisami hierarchicznie wyższymi przepisów wydawanych na podstawie art. 169 ust. 4 Konstytucji powinna być "szczególnie powściągliwa". Warto nadmienić, że gdyby intencją ustrojodawcy było ograniczenie kompetencji organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego do wypełniania kazuistycznych upoważnień zawartych w samorządowych ustawach ustrojowych, to w systemie prawa zabrakłoby przepisów normujących zasady i tryb działania organów jednostek samorządu terytorialnego. Dla przykładu – przepisy rangi ustawowej nie zawierają wyczerpującej regulacji zasad i trybu wykonywania prawa inicjatywy uchwałodawczej. Przepisy ustaw normują to zagadnienie wyłącznie częściowo. Brak całościowej regulacji w tym zakresie w statucie jednostki samorządu terytorialnego pozbawiłby organ stanowiący, przynajmniej częściowo, możliwości działania. Podobny problem dotyczy np. zasad postępowania uchwałodawczego, trybu zwoływania sesji rady i posiedzeń jej komisji albo trybu prac tego organu. Organy jednostek samorządu terytorialnego, korzystając ze swobody prawodawczej w zakresie stanowienia statutu jako aktu prawa miejscowego, nie mają jednak dowolności. Przede wszystkim statut powinien zawierać normy o charakterze ustrojowym (art. 3 ust. 1 usg). Równocześnie jednak pojęcie ustroju należy rozumieć szeroko, nie tylko jako kwestie organizacji wewnętrznej i trybu prac organów jednostek samorządu terytorialnego (P. Mroczkowski, W sprawie pojęcia "materia statutowa" - blisko 20 lat później, Samorząd Terytorialny 2022, nr 9, s. 7-17).
W tak zarysowanym kontekście prawnym Sąd stwierdził, że z uzasadnienia projektu zaskarżonej uchwały wprost wynika, iż celem jej przygotowania i następnie uchwalenia było, jak stwierdzono expressis verbis – usunięcie radnego z udziału we wszystkich stałych komisjach, co będzie miało zarówno charakter kary dyscyplinarnej oraz finansowej. Motywy przygotowania projektu uchwały ujawniają zatem, że ma ona charakter sankcyjny, a jej oczywisty skutek jest sui generis karą, przy czym – w ocenie Sądu – podjęcie tego rodzaju działań "dyscyplinujących" radnego jest całkowicie pozbawione podstawy prawnej. Już ta okoliczność ujawnia, że uchwała jest sprzeczna z prawem i w konsekwencji – nieważna, a stwierdzone naruszenie prawa jest istotne (por. art. 91 usg), ponieważ wskazana przez projektodawcę (Burmistrza – uprawnionego na podstawie § 39 ust. 1 pkt 5 Statutu) przesłanka odwołania radnego ze składu Komisji Rewizyjnej nie jest znana przepisom usg, Statutu, albo innych aktów stanowienia prawa. Z tego powodu uchwała jest sprzeczna z prawem materialnym regulującym działanie organów gminy i to w sposób istotny.
Nadto, w ocenie Sądu, przesłanki materialne i procedura odwołania radnego z funkcji członka Komisji Rewizyjnej, a więc organu wewnętrznego Rady, za pomocą którego organ stanowiący wykonuje swoje kompetencje kontrolne i którego powołanie (obsadzenie) jest obowiązkowe, powinny być uregulowane w Statucie. Jednakże w Statucie nie zamieszczono ani regulacji odnoszących się do procedury powoływania/odwoływania członków Komisji Rewizyjnej, ani przesłanek, po których spełnieniu można by podjąć czynności zmierzające do usunięcia radnego ze składu Komisji Rewizyjnej. Zdaniem Sądu, biorąc pod uwagę to, że powołanie Komisji Rewizyjnej jest obligatoryjne, jej skład jest wyznaczony ustawą, a tryb zasady i tryb działania Komisji Rewizyjnej określa Statut (art. 18a usg), brak opisanych regulacji w Statucie powoduje, że uchwała zmieniająca skład tej Komisji nie może być podjęta wyłącznie na podstawie przesłanki "woli" większości deputowanych, tak jak to miało miejsce w sprawie niniejszej, i bez wystarczającej podstawy prawnej. Tymczasem w Statucie nie przewidziano zasad materialnych i formalnych odwołania członka Komisji Rewizyjnej, choć uchwalenie takich przepisów byłoby dopuszczalne, a nawet – w ocenie Sądu – konieczne.
O tym, że wystarczającej podstawy prawnej podjęcia uchwały "odwołującej" z funkcji członka Komisji Rewizyjnej nie znalazł Burmistrz, a później także Rada, świadczy fakt przywołania w uchwale cytowanego już art. 18a ust. 1 i 2 usg i § 49 ust. 1 Statutu, który stanowi, że do wykonywania swoich zadań rada powołuje stałe i doraźne komisje. Tak bardzo ogólna prawna uchwały, niezależnie od okoliczności faktycznych, które spowodowały zwołanie nadzwyczajnej sesji Rady (art. 20 ust. 3 usg), nie może wypełnić luki, która istnieje wskutek nieuregulowania w Statucie zagadnień związanych z odwołaniem, w czasie kiedy trwa kadencja Rady, wyłonionych wcześniej członków Komisji Rewizyjnej. W ocenie Sądu zaskarżona uchwała zmieniająca skład Komisji Rewizyjnej powołanej wcześniej przez Radę, tylko ze względu na wolę deputowanych wyrażoną w głosowaniu, nie znajduje wystarczającego umocowania w obowiązującym prawie.
Dalej stosownie do § 39 ust. 5 Statutu projekt uchwały powinien posiadać opinię prawną. W aktach sprawy przedłożonych sądowi brak jest opinii prawnej, co też podnosiła strona w skardze. Z tego powodu uchwała została podjęta niezgodnie z procedurą uchwałodawczą opisaną w Statucie, jednak – w ocenie Sądu – nie jest to naruszenie istotne.
Warto też zauważyć, że Członkowie Komisji Rewizyjnej mogą być wyłączeni od udziału w jej działaniach, jeśli może powstać podejrzenie o ich stronniczość lub interesowność. W sprawie wyłączenia poszczególnych członków Komisji decyduje komisja zwykłą większością głosów na pisemny wniosek przewodniczącego Komisji Rewizyjnej (§ 74 ust. 1 i 2 Statutu). Okoliczność taka, co istotne – uregulowana w Statucie, nie zaistniała jednak w sprawie.
Jak już wskazano wyżej zaskarżona uchwała nie jest aktem prawa miejscowego. Uchwała ta stanowi nowelizację wcześniejszej uchwały w sprawie powołania Komisji Rewizyjnej Rady Miejskiej w Namysłowie. Projekt uchwały został przygotowany z uwzględnieniem § 141 w zw. z art. 85 § 4 zasad techniki prawodawczej (rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej", Dz.U. z 2016 r. poz. 283) [dalej: ztp], poprzez zastosowanie formuły "W Uchwale Nr 8/IX/24 Rady Miejskiej w Namysłowie z dnia 27 maja 2024 r. w sprawie powołania Komisji Rewizyjnej Rady Miejskiej w Namysłowie, zmienionej Uchwałą Nr 171/IX/25 Rady Miejskiej w Namysłowie z dnia 24 kwietnia 2025 r. §1 otrzymuje brzmienie:". Sformułowanie takie, jako zbieżne z ztp, jest prawidłowe. Powoduje jednak również ten skutek, że nie było prawem wymagane podjęcie przez Radę odrębnej uchwały o odwołaniu radnego ze składu Komisji Rewizyjnej, a Rada głosowała tylko nad jedną uchwałą dotyczącą składu Komisji. Z tego powodu zarzut naruszenia art. 42 § 3 Statutu, stanowiącego, że uchylenie lub zmiana podjętej uchwały może nastąpić tylko w drodze odrębnej uchwały podjętej nie wcześniej, niż na następnej sesji, nie zasługiwał na uwzględnienie.
Sesja Rady z 26 czerwca 2025 r. była sesją nadzwyczajną zwołaną na wniosek Burmistrza (art. 20 ust. 3 usg). Burmistrzowi, w świetle § 39 ust. 1 pkt 5 Statutu, przysługiwała inicjatywa uchwałodawcza. W takiej sytuacji, co odnotowano również w protokole sesji rady, zmiana porządku obrad była dopuszczalna tylko bezwzględną większością głosów ustawowego składu rady, przy równoczesnej zgodzie Burmistrza (art. 20 ust. 3 w zw. z art. 20 ust. 1a i art. 20 ust. 4 usg). W sprawie niniejszej uchwały takiej nie podjęto i pozostaje to zgodne z prawem.
Jak stanowi § 47 ust. 1-2 Statutu w przypadku głosowania w sprawie wyboru osób Przewodniczący obrad przed zamknięciem listy kandydatów zapytuje każdego z nich, czy zgadza się kandydować i po otrzymaniu odpowiedzi twierdzącej poddaje pod głosowanie zamknięcie listy kandydatów, a następnie zarządza wybory. Przepis § 47 ust. 1 Statutu nie ma zastosowania, gdy nieobecny kandydat wyraził uprzednio zgodę na piśmie. W warunkach nadzwyczajnej sesji Rady formalnie nie zaplanowano wyboru osób, lecz nowelizację uchwały, a autorem projektu uchwały, zawierającego wykaz osób (radnych), które będą tworzyły na nowo wybraną Komisję Rewizyjną, był Burmistrz. W ocenie Sądu w niczym nie zmienia to jednak obowiązku Przewodniczącego Rady, polegającego na ustaleniu, czy kandydat do Komisji zgadza się kandydować, ewentualnie ustalenia, że nieobecny kandydat wyraził uprzednio zgodę na piśmie. Opisane zaniechanie stanowi uchybienie przepisom procedury, choć – w stanie sprawy – nie było ono naruszeniem istotnym. Dalej dostrzec należy, że Przewodniczący powinien poddać pod głosowanie zamknięcie listy kandydatów i dopiero wtedy zarządzić wybory. Tej czynności również Przewodniczący nie wykonał. Rzecz w tym, że zaniechania Przewodniczącego doprowadziły do sytuacji, w której żaden z radnych, których nie wymieniono w projekcie uchwały, nie mógł zgłosić swojej kandydatury do Komisji Rewizyjnej. Skutkowało to, nieznajdującym podstawy prawnej, ograniczeniem a limine uprawnienia radnych, w tym również skarżącego, do wyrażenia woli zasiadania w Komisji. Takie uniemożliwienie, już na wstępie, skarżącemu lub innemu deputowanemu zgłoszenia swojej kandydatury do Komisji Rewizyjnej, Sąd ocenił jako istotne uchybienie procedurze uchwałodawczej, pozostające w sprzeczności z art. 24 ust. 1 usg oraz § 47 ust. 1 Statutu.
Na mocy § 34 ust. 1 Statutu sprawy osobowe Rada rozpatruje w obecności zainteresowanego. Rada może jednak postanowić inaczej. Protokół sesji nadzwyczajnej ujawnia, że skarżący uczestniczył w sesji nadzwyczajnej, a także korzystał z prawa do wypowiadania się, nawet wtedy, gdy Przewodniczący nie udzielił mu głosu.
Według § 33 ust. 1 pkt 3 Statutu podczas trwania obrad Przewodniczący udziela głosu poza kolejnością w sprawie zgłaszania wniosków o charakterze formalnym, których przedmiotem mogą być w szczególności zakończenie dyskusji i podjęcie uchwały. Wnioski formalne Przewodniczący Rady poddaje pod dyskusję po dopuszczeniu jednego głosu "za" i jednego głosu "przeciwko" wnioskowi, po czym poddaje sprawę pod głosowanie (§ 33 ust. 2 Statutu). W stanie sprawy niniejszej, przed przystąpieniem do głosowania nad projektem uchwały, nie przeprowadzono dyskusji, ponieważ radny P. N., jeszcze przed rozpoczęciem dyskusji złożył wniosek formalny o jej zamknięcie. Wniosek formalny został przyjęty przez Radę i dyskusji nad projektem uchwały nie przeprowadzono. Zdaniem Sądu, o ile zamknięcie dyskusji zanim wypowiedzą się wszyscy deputowani zainteresowani zabraniem głosu, jest formalnie dopuszczalne i zgodne z prawem, jeśli Rada poprze wniosek formalny w tym zakresie, to jednak w sprawie niniejszej dyskusja nie została nawet otwarta. Takie uniemożliwienie skarżącemu lub innemu deputowanemu, już na wstępie, przystąpienia do dyskusji, Sąd ocenił jako istotne uchybienie procedurze uchwałodawczej, pozostające w sprzeczności z art. 24 ust. 1 usg oraz § 30 ust. 1-2 Statutu, na mocy którego Przewodniczący Rady prowadzi obrady według ustalonego porządku, otwierając i zamykając dyskusję nad każdym z punktów. Przewodniczący Rady udziela głosu według kolejności zgłoszeń; w uzasadnionych przypadkach może udzielić głosu także poza kolejnością. Jak wynika bowiem z treści protokołu sesji Rady oraz nagrania audiowizualnego sesji Rady Przewodniczący nie otworzył formalnie dyskusji nad projektem uchwały, lecz – wskutek wniosku radnego P. N. – poddał pod głosowanie wniosek formalny o jej zamknięcie, przyjęty następnie przez Radę. Zaistniała więc taka sytuacja, w której w ogóle nie przystąpiono, chociażby tylko formalnie, do dyskusji nad projektem uchwały, a Przewodniczący przyjął, że konsekwencją odczytania projektu uchwały (właściwie tytułu projektu uchwały – uwaga Sądu) jest dyskusja. Z przebiegu zarejestrowanych wypowiedzi deputowanych nie wynika też, żeby Przewodniczący poddał wniosek formalny pod dyskusję po dopuszczeniu jednego głosu "za" i jednego głosu "przeciwko" temu wnioskowi, na co zwrócił uwagę skarżący podczas sesji.
Sąd wyjaśnia ponadto, że nie jest właściwy rzeczowo do rozpoznania żądania skarżącego odnoszącego się do odszkodowania (patrz: art. 3 i art. 4 ppsa). Zagadnienia odszkodowań nie należą bowiem do zakresu kognicji Sądu wyznaczonej przez art. 1 pusa oraz przepisy ppsa.
Z powyższych przyczyn Sąd orzekł jak w punkcie 1 wyroku.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie 2 wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 ppsa, uwzględniając uiszczony przez skarżącego wpis od skargi w kwocie 300 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło