I SA/Op 599/10

Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak, po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi "A" Spółka z o.o. w D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 23 sierpnia 2010 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń – grudzień 2005 r., postanawia: przyznać prawo pomocy poprzez zwolnienie strony skarżącej od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie radcy prawnego. Przedmiotem skargi "A" Spółka z o.o. w D. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z 23 sierpnia 2010 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń – grudzień 2005 r. Wartość przedmiotu sporu stanowi kwota 2.404.244,56 zł. W związku z tym strona skarżąca na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązana jest - zgodnie z postanowieniami § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 221, 2193 ) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 24.043 zł. Na dalsze koszty jakie mogą zaistnieć w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych ( Dz. U. Nr 221, poz. 2192 ) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 12.022 zł ( § 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ). Strona skarżąca na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 ) - zwanej dalej p.p.s.a., zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienia radcy prawnego. Uzasadniając wniosek strona skarżąca podniosła, iż obecnie nie prowadzi właściwej działalności gospodarczej, rachunki bankowe Spółki obciążone są tytułami egzekucyjnymi na 50 milionów złotych, nie posiada środków finansowych na prowadzenie bieżących spraw, tym bardziej środków pieniężnych na pokrycie kosztów sądowych. Natomiast w części wniosku dotyczącej oświadczenia o majątku i dochodach strona skarżąca wykazała wysokość kapitału zakładowego w kwocie 710.000 zł, wartość środków trwałych w wysokości 1.994,56 zł, stratę w wysokości 1.876,59 zł oraz brak środków pieniężnych na rachunku bankowym. Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył , co następuje: Stosownie do art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków ( art. 211 p.p.s.a.). Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna ( art. 212 § 1 p.p.s.a. ). Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 2, pkt 1 p.p.s.a., następuje gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 2, pkt 2 p.p.s.a., następuje gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Treść powołanego wyżej przepisu art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a. wskazuje, iż prawo pomocy w tym zakresie stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych, przy jednoczesnym uwzględnieniu, z jednej strony wysokości obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowych. Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z tego, iż generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się więc z wydatkami na ten cel i gromadzić środki finansowe na pokrycie koniecznych kosztów. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z kolei w innym postanowieniu NSA ( postanowienie z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8 ) stwierdził, iż "udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe". Przy dokonywaniu oceny zasadności przedmiotowego wniosku o prawo pomocy, poza informacjami zawartymi na formularzu PPPr, wykorzystano również informacje wskazane w piśmie z 24 stycznia 2011 r. oraz dane wynikające z dokumentów nadesłanych przez stronę skarżącą w postaci kserokopii w związku z wezwaniem z 29 grudnia 2010 r., tj. z rachunku zysków i strat za 2009 r., bilansu sporządzonego na dzień 31 grudnia 2009 r., dwóch tytułów wykonawczych, zeznania o wysokości osiągniętego dochodu ( poniesionej straty ) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za 2009 ( CIT-8 ), deklaracji podatkowych ( VAT-7 ) za miesiące wrzesień, październik i listopad 2010 r. oraz trzech zawiadomień o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącej bankiem. W przesłanym piśmie strona skarżąca oświadczyła, że wypowiedziano jej rachunki w Banku Zachodnim, Banku Śląskim, BGŻ, BRE Bank oraz w banku spółdzielczym. Natomiast na podstawie przekazanych dokumentów m.in. ustalono, że strona skarżąca w 2009 r. uzyskała dochód w wysokości 672,49 zł przy przychodach w kwocie 13.248,11 zł i kosztach 12.575,62 zł, za miesiące wrzesień, październik i listopad 2010r. dokonała dostawy towarów i usług na łączną kwotę 9.506 zł i nabycia towarów i usług na kwotę 158 zł oraz że należność główna dochodzona od strony skarżącej na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Dyrektora Izby Celnej w Opolu stanowi łącznie kwotę 16.207.561 zł, zaś odsetek kwotę 11.140.848,90 zł ( razem 27.348.409,90 zł ). Powyższe dane jak też informacje zwarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazują na wyjątkową sytuację strony skarżącej, uprawniającą do skorzystania z prawa pomocy w zakresie całkowitym. Brak bowiem środków pieniężnych, majątek trwały ograniczony do wartości 1.994,56 zł, prowadzona egzekucja pieniężna na kwotę główną w wysokości 16.207.561 zł i odsetki w kwocie 11.140.848,90 zł, a nade wszystko ograniczenie działalności gospodarczej, będące następstwem tej egzekucji, do niewielkich rozmiarów, gdzie w ciągu 2009 r. uzyskano przychody w wysokości 13.248,11 zł ( za wrzesień, październik i listopad 2010 r. sprzedaż towarów i usług wyniosła 9.506 zł ), sprawia, że strona skarżąca nie posiada zasobów jak i możliwości pozyskania środków finansowych, które mogłaby przeznaczyć na pokrycie kosztów postępowania, w tym kosztów ustanowienia zawodowego pełnomocnika. W związku z powyższym, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a., orzeczono o przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.