I SA/Op 604/13

Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak, po rozpoznaniu 23 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A Spółka z o.o. w O. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 27 czerwca 2013 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu, postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Przedmiotem skargi A Spółka z o.o. w Opolu (zwana dalej stroną skarżącą) jest decyzja Dyrektora Izby Celnej w Opolu z 27 czerwca 2013 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu. Wartość przedmiotu sporu opiewa na kwotę 13.887 zł. W związku z tym strona skarżąca na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązana jest - zgodnie z postanowieniami § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, 2193) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 417 zł. Na dalsze koszty jakie mogą zaistnieć w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 209 zł (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W dniu 16 sierpnia 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wpłynął wniosek strony skarżącej - sporządzony na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz. U. z 2012 r., poz.270) –zwanej dalej p.p.s.a. - w którym zwrócono się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu wniosku strona skarżąca podniosła, iż w wyniku działań organu celnego I instancji (wydanie ponad 40 decyzji określających zobowiązanie w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodów) zaprzestano całkowicie prowadzenia dotychczasowej działalności gospodarczej, będąc tym samym zmuszonym do zwolnienia wszystkich pracowników (dodano, że Prezes Zarządu sam złożył rezygnację). Dodatkowo wskazano na niemożność wszczęcia procedury upadłościowej z uwagi na nieposiadanie innych zobowiązań poza zobowiązaniami podatkowymi oraz na brak jakichkolwiek środków. W dalszej części wniosku strona skarżąca wykazała wysokość kapitału własnego na dzień 31 grudnia 2012 r. w kwocie - 769.894,69 zł, brak środków trwałych, stratę za 2011 r. w wysokości 1.799.507,91 zł, stratę za 2012 r. w wysokości 2.497.861,53 zł oraz aktualny stan konta bankowego na dzień 31 maja 2013 r. –188,56 zł. Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył, co następuje: Stosownie do art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków (art. 211 p.p.s.a.). Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna ( art. 212 § 1 p.p.s.a. ). Zatem wniosek strony skarżącej dotyczący częściowego prawa pomocy należy rozpatrywać w kontekście przesłanki zawartej w art. 246 § 2, pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Treść powołanego wyżej przepisu art. 246 § 2, pkt 2 p.p.s.a. wskazuje, iż prawo pomocy w tym zakresie stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych, przy jednoczesnym uwzględnieniu, z jednej strony wysokości obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowych. Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z tego, iż generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się więc z wydatkami na ten cel i gromadzić środki finansowe na pokrycie koniecznych kosztów. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z kolei w innym postanowieniu NSA (postanowienie z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8) stwierdził, iż ,, udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ". Przy czym wymaga podkreślenia, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Rozstrzygniecie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia kosztów procesu. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Dlatego też jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 p.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana, na mocy art. 255 p.p.s.a., złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego lub dochodów. Referendarz sądowy w wyniku analizy informacji przedstawionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy (druk PPPr) uznał, iż były one niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej strony skarżącej. W związku z czym pismem z 5 września 2013 r. strona skarżąca została wezwana do przekazania w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania wezwania: - kserokopii deklaracji podatkowych dla celów opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych ( CIT ) za ostatni rok podatkowy, tj. 2012 r., - kserokopii deklaracji podatkowych dla celów opodatkowania podatkiem od towarów i usług ( VAT-7 ) za miesiące maj, czerwiec, lipiec i sierpień 2013 r., - wyciągów i odpisów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych za ostatnie dwa miesiące, - odpisów aktualnych bilansów. Jednocześnie w w/w piśmie wezwano stronę skarżącą do wyjaśnienia z jakiego źródła czerpie środki finansowe na bieżące funkcjonowanie i jaki cel przyświeca jej dalszemu funkcjonowaniu, skoro jak oświadczono we wniosku o przyznanie prawa pomocy, nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej. W odpowiedzi strona skarżąca przedłożyła pismo (karta 30), w którym oświadczyła, że nie posiada źródła pozyskania środków finansowych na bieżące funkcjonowanie. Wraz z pismem przekazano również kserokopię zeznania podatkowego za 2012 r. (CIT-8), kserokopie deklaracji podatkowych (VAT-7) za miesiące maj, czerwiec, lipiec i sierpień 2013 r., wyciągi z rachunku bankowego za czerwiec, lipiec i sierpień 2013 r. oraz aktualny bilans. Referendarz, analizując przekazane informacje, uznał, iż strona skarżąca, pomimo wezwania, nie wyjaśniła kwestii finansowania jej bieżącego funkcjonowania. Bieżące funkcjonowanie podmiotu gospodarczego, nawet gdy nie jest prowadzona zasadnicza działalność, wymusza ponoszenie jakichkolwiek kosztów, chociażby, jak to ma miejsce w przypadku strony skarżącej, kosztów związanych z opłaceniem zawodowego pełnomocnika. W tym kontekście stwierdzenie strony skarżącej, iż nie ma żadnego źródła finansowania bieżącej działalności nie może być uznane za wywiązanie się z obowiązku wyjaśnienia tej kwestii. Zatem w sytuacji gdy strona skarżąca nie przekazała wszystkich żądanych informacji mogących w pełni obrazować jej sytuację finansową należało uznać, iż nie wykazała, że spełnia przesłanki określone w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Nie przedkładając bowiem żądanych informacji strona skarżąca nie uwiarygodniła swojego oświadczenia co do braku potencjału finansowego i majątkowego umożliwiającego wywiązanie się z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych wymaganych w przedmiotowej sprawie. Nadto należy wskazać, iż nieustosunkowanie się przez stronę skarżącą do wezwania świadczy również o braku współdziałania w zakresie ustalenia prawidłowego stanu faktycznego dotyczącego sytuacji finansowej strony skarżącej. W postanowieniu z dnia 5.11.2010 r. o sygn. akt II GZ 318/10 NSA podkreślił, iż czynności określone w art. 255 p.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy (dostępne na stronie internetowej http:// orzeczenia.nsa.gov.pl). W związku z powyższym, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a., orzeczono o odmowie przyznania prawa pomocy.