I SA/Op 634/25
WyrokWSA w Opolu2026-01-14
Skład orzekający: Aleksandra Sędkowska, Anna Komorowska-Kaczkowska, Beata Kozicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy rolnik ubiegający się o płatności bezpośrednie w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 na rok 2024, który zadeklarował grunty rolne stanowiące własność Skarbu Państwa, musi legitymować się tytułem prawnym do tych gruntów, aby uzyskać płatności?Ratio decidendi
Rolnik ubiegający się o płatności bezpośrednie do gruntów rolnych, które stanowią własność Skarbu Państwa, musi posiadać tytuł prawny do tych gruntów na dzień 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie pomocy. Brak takiego tytułu prawnego, mimo posiadania gruntów, skutkuje odmową przyznania płatności i nałożeniem sankcji.Stan faktyczny
Skarżący M. M. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2024, deklarując m.in. grunty rolne o powierzchni 35,36 ha, które okazały się własnością Skarbu Państwa. Organy administracji odmówiły przyznania płatności do tych gruntów i nałożyły sankcje, argumentując brak tytułu prawnego do ich użytkowania. Skarżący kwestionował tę decyzję, podnosząc m.in. kwestię nabycia gruntów przez Skarb Państwa i możliwość pomyłki przy składaniu wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska Sędziowie Sędzia WSA Anna Komorowska-Kaczkowska (spr.) Sędzia WSA Beata Kozicka Protokolant Starszy inspektor sądowy Maria Żymańczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 2 lipca 2025 r., nr 156/2025 w przedmiocie płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 na rok 2024 oddala skargę.
Przedmiotem skargi wniesionej przez M. M. (dalej określanego jako: Strona, Skarżący, Wnioskodawca) jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu (dalej w skrócie: Dyrektor OR ARiMR) z 2 lipca 2025 r., nr 156/2025 - wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 - dalej jako: "k.p.a."), art. 10 ust. 2 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2024 r. poz. 1199 ze zm.) [dalej: ustawa o ARiMR] oraz na podstawie art. 65 ust. 1 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. z 2024 r., poz. 1741 ze zm. zwana dalej "ustawą") - utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Oleśnie z 10 kwietnia 2025 r. w przedmiocie płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 na rok 2024 r.
Zaskarżoną decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Wnioskiem z 30 czerwca 2024 r. Skarżący zwrócił się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Oleśnie o przyznanie płatności na rok 2024. We wniosku Strona zgłosiła do płatności w ramach podstawowego wsparcia dochodów działki rolne o łącznej powierzchni 45,38 ha, w tym działki rolne o powierzchni 35,36 ha usytuowane na następujących działkach ewidencyjnych: a, b (dawniej c), d, e, f, g, h, i, j, k,l, ł, m, n, o, p, r, s, t, u, w, z, ź, ż, aa.
W piśmie z 5 grudnia 2024 r. Dyrektor Oddział Terenowego KOWR w O. poinformował organ prowadzący postępowanie, że Wnioskodawca nie posiada tytułu prawnego do zgłaszanych gruntów rolnych wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa.
Wezwaniem nr [...] z 17 grudnia 2024 r. organ prowadzący postępowanie zwrócił się do Strony o wyjaśnienie nieścisłości odnoszących się do działek ewidencyjnych o numerach: a, b (dawniej c), d, e, f, g, h, i, j, k, l, ł, m, n, o, p, r, s, t, u, w, z, ź, aa.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie Skarżący w dniu 17 stycznia 2025 r. przełożył wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 11 grudnia 2019 r., umowę dzierżawy z 22 kwietnia 2015 r., aneks do umowy z 10 lipca 2015 r., umowę dzierżawy z 5 września 2016 r., postanowienie Sądu Rejonowego w O., sygn. akt [...] z 22 marca 2021 r., opracowanie pt. "Data pewna w umowie najmu lub dzierżawy" oraz artykuł pt. "Charakter prawny nabycia przez Skarb Państwa mienia podmiotów wykreślonych i uznanych a wykreślone z KRS".
W decyzji z 10 kwietnia 2025 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Oleśnie:
1. umorzył postępowanie w ramach Schematów na rzecz klimatu, środowiska i dobrostanu zwierząt w ramach ekoschematu Rolnictwo węglowe i zarządzanie składnikami odżywczymi w zakresie praktyki Wymieszanie obornika na gruntach ornych w terminie 12 godzin od jego aplikacji,
2. odmówił przyznania płatności w ramach:
a) Podstawowego wsparcia dochodów nakładając sankcje w wysokości 17.085,95 zł,
b) Płatności redystrybucyjnych nakładając sankcje w wysokości 3.372,42 zł,
c) Płatności do roślin strączkowych na nasiona nakładając sankcje w wysokości 3.009,56 zł,
d) Płatności do roślin pastewnych nakładając sankcje w wysokości 3.136,01 zł,
e) Międzyplonu ozimego,
f) Zróżnicowanej struktury upraw,
g) Uproszczonych systemów upraw,
h) Wymieszania słomy z glebą,
i) Uzupełniającej płatności podstawowej nakładając sankcje w wysokości 2.083,10 złotych,
3. przyznał Płatność do bydła w wysokości 6.407,00 zł,
4. przyznał płatność do krów w wysokości 1.229,58 zł.
W uzasadnieniu Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Oleśnie, że przyczyną rozstrzygnięcia w zakresie płatności było stwierdzenie, że Wnioskodawca nie posiada tytułu prawnego do działek ewidencyjnych nr: a, b (dawniej c), d, e, f, g, h, i, j, k, l, ł, m, n, o, p, r, s, t, u, w, z, ź, ż, aa.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, Skarżący w dniu 15 maja 2025 r. złożył odwołanie do Dyrektora OR ARiMR w Opolu, za pośrednictwem Kierownika Biura powiatowego ARiMR w Oleśnie, w którym podważył fakt nabycia przez Skarb Państwa spornych działek ewidencyjnych. Ponadto Odwołujący podniósł, że decyzje wydano w oparciu o nieobowiązujący przepis prawa.
Decyzją z 2 lipca 2025 r. Dyrektor OR ARMIR, po rozpatrzeniu wniesionego odwołania, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że przedmiotem postępowania odwoławczego jest decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2024. Natomiast kwestią sporną jest ustalenie, czy w przedmiotowej sprawie zastosowanie powinien mieć przepis zawarty w treści art. 22 ustawy z 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. z 2024 poz. 1741), a w konsekwencji odpowiedź na pytanie, czy skarżący miał obowiązek legitymować się tytułem prawnym do działek ewidencyjnych o numerach: a, b (dawniej c), d, e, f, g, h, i, j, k, ,ł, ,n o, p r, s t, u, w, z, ź, ż aa. Zdnie ze stanowiskiem organu odwoławczego zawartego w uzasadnieniu Skarżący zgłosił grunty rolne stanowiące własność Skarbu Państwa i wchodzące w skład zasoby KOWR, nie przedkładając organowi tytułu prawnego upoważniającego do dysponowania tymi obszarami, mimo iż taki obowiązek go obciążał, a w konsekwencji nie spełnił podstawowej przesłanki przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Mając na uwadze zarzut dotyczący błędnej analizy zebranego materiału dowodowego, czego skutkiem było stwierdzenie, że działki stały się własnością Skarbu Państwa z dniem 1 stycznia 2016 r., organ II instancji zauważył, iż istotnie w sprawie nieodpłatnego nabycia gruntów przez Skarb Państwa wydana została decyzja, w trybie wznowienia postępowania, z której uzasadnienia wynika, że z uwagi na pozbawienie Skarżącego uprawnień strony postępowania, stwierdza się wydanie decyzji przez Starostę O.z naruszeniem prawa. Niemniej jednak, w dalszej części uzasadnienia tego aktu administracyjnego można wyczytać, iż z uwagi na to, że ponowne postępowanie wyjaśniające doprowadziłoby do wydania decyzji w sposób tożsamy rozstrzygającej o sytuacji RSP w Ż., brak jest podstaw do wyeliminowania decyzji Starosty O.z 11 lipca 2018 r., znak: [...] z obrotu prawnego. Organ wskazał, że z powyższego wypływają dwojakie wnioski. Po pierwsze, nastąpiło niewątpliwie przejęcie gruntów rolnych przez Skarb Państwa z dniem 1 stycznia 2016 r., po drugie, chybiony jest zarzut dokonania przez organ błędnej analizy zgromadzonych dowodów.
Odnosząc się do kwestii oparcia rozstrzygnięcia na przepisie niezgodnym z Konstytucją RP, organ przywołał treść art. 9 ust. 2b ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym i wskazał, że zgodnie z przywołanym artykułem z dniem 1 stycznia 2016 r. Skarb Państwa nabywa nieodpłatnie z mocy prawa mienie podmiotów, o których mowa w ust. 2a. Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność z nabytego mienia za zobowiązania podmiotów, o których mowa w ust. 2a. Prawa wspólników, członków spółdzielni i innych osób uprawnionych do udziału w majątku likwidacyjnym wygasają z chwilą wykreślenia podmiotu z rejestru.
Organ odwoławczy wskazał, iż Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 11 grudnia 2019 r. sygn. akt P 13/18, (Dz. U. z 2019 r. poz. 2421) zawarł następującą tezę: "art. 9 ust. 2b zdanie trzecie ustawy z 20 sierpnia 1997 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. Nr 121, poz. 770, z 2000 r. Nr 114, poz. 1194, z 2002 r. Nr 1, poz. 2, z 2003 r. Nr h, poz. 2125, z 2010 r. Nr 106, poz. 671, z 2013 r. poz. 1622 oraz z 2014 r. poz. 1924) jest niezgodny z art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej." W ocenie organu, skutki prawne dla niniejszej sprawy rodzi treść przepisu, która nie została uchylona.
W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji prawidłowo ustalił, że Skarb Państwa nabył grunty z dniem 1 stycznia 2016 r. Natomiast kwestie związane z prawami członków spółdzielni nie zostały poddane analizie, bowiem znajdowały się poza zakresem przedmiotowym postępowania administracyjnego. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że nie ma racji Skarżący, twierdząc, iż doszło do zastosowania nieobowiązującego przepisu prawnego.
Zdaniem organu odwoławczego, nie można zgodzić się z twierdzeniami, iż dokonując weryfikacji wniosku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Oleśnie naruszył treść art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, bowiem ten przepis nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie. Nie miało również miejsca złamanie normy prawnej zawartej w art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy (stanowiącego odpowiednik przytoczonego w odwołaniu przepisu). W ocenie Dyrektora OR ARMIR organ I instancji ustalił, iż sporne grunty rolne obecnie należą do Skarbu Państwa, a ten jako właściciel nie nawiązał ze Stroną stosunku prawnego, który wyposażyłby Wnioskodawcę w tytuł prawny do deklarowanych obszarów.
Dokonując analizy sprawy w pełnym zakresie Dyrektor OR ARiMR w Opolu zbadał zasadność rozstrzygnięcia w ramach poszczególnych schematów pomocowych. Według Dyrektor OR ARiMR organ I instancji dokonał prawidłowych wyliczeń płatności cząstkowych. Płatności cząstkowe przyznano do areału/liczby zwierząt objętych deklaracją (z uwzględnieniem wykluczenia działek ewidencyjnych, do których Strona nie posiadała tytułu prawnego).
W decyzji organu II instancji wykluczył z płatności działki ewidencyjne o numerach: a, b (dawniej c), d, e, f, g, h, i, j, k, l, ł m 1n o, p r, s t, u, w, z, ź, ż aa łącznym areale 35,36 ha, ponieważ Skarżący nie przedłożył tytułu prawnego uprawniającego do dysponowania tymi nieruchomościami rolnymi. Dyrektor OR ARMiR potraktował wskazane działki jako areał zawyżony będący podstawę nałożenia sankcji z § 45 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, płatności związanych z produkcją do powierzchni upraw i płatności związanych z produkcją do zwierząt, płatności dla małych gospodarstw i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027.
W uzasadnieniu decyzji organ II instancji przywołał wyrok WSA w Opolu w wyroku z 14 sierpnia 2024 roku, sygn. akt I SA/Op 144/22, w którym Sąd stwierdził, iż brzmienie obowiązujących przepisów uniemożliwia przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów jest się tylko ich posiadaczem bez tytułu prawnego do nich.
Dyrektor OR AriMR w Opolu, stwierdził, iż podjęte przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Oleśnie rozstrzygnięcie w sprawie Skarżącego było zgodne z przytoczonymi w stanie prawnym przepisami prawa, a argumenty przedstawione w odwołaniu nie mogą zostać uwzględnione.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na decyzję Dyrektora OR ARiMR w Opolu z 10 kwietnia 2022 r. W jej uzasadnieniu podkreślił, że ARiMR w uzasadnieniach swej decyzji napisało za co rolnik otrzymuje pomoc i jaką konkretnie, nie wyjaśnił natomiast za co otrzymuje kary i w jakich wysokościach. Zgodnie z twierdzeniami Skarżącego objął on działki wykluczone przez organ we wniosku składanym za pośrednictwem systemu eWniosekPlus - przez pomyłkę, ponieważ aplikacja z automatu dodaje działki z poprzedniego roku. Według Skarżącego organ nie zbadał, czy pomyłka nastąpiła przez świadome działanie. W ocenie Skarżącego Dyrektor OR ARiMR celowo wprowadził go w błąd uniemożliwiając złożenie mu wyjaśnień.
Odnosząc się do zarzutów sformułowanych w skardze Dyrektor OR ARiMR w Opolu wyjaśnił, iż w skardze strona skarżąca nie wskazała naruszenia konkretnych przepisów prawa powszechnie obowiązującego. W ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu, podniesione w skardze argumenty nie mogą stanowić podstawy do jej uwzględnienia. W opinii organu II instancji wszelkie kwestie związane z zasadami redukcji płatności wyjaśniono w sposób przejrzysty. Organ II instancji zwrócił uwagę w zakresie ewentualnego błędu Skarżącego popełnionego na etapie składania wniosku o płatność, iż błąd ten nie został podniesiony w piśmie odwoławczym, ale pojawił się pierwszy raz w przedmiotowej skardze do Sądu. Organ II instancji podniósł, iż deklaracja działek we wniosku w 2024 r. nie była efektem błędu wobec faktu, że zasadność odmowy płatności do gruntów rolnych usytuowanych na działkach ewidencyjnych: a, b (dawniej c), d,e,f, g, h, i, j, k,l, m, n, o, p, r, s, t, u, w, z, ź, ż, aa jest od wielu lat przedmiotem sporu pomiędzy stronami.
W uzasadnieni decyzji organ zwrócił również uwagę, że wyrokiem z 10 marca 2023 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy w O. oddalił powództwo Skarżącego o ustalenia stosunku prawnego wynikającego z umowy dzierżawy w stosunku do działek objętych obecnie postepowaniem w przedmiocie platności. Następnie wyrokiem z 14 lutego 2024 r., sygn. akt [...], Sąd Okręgowy w O.1 oddalił apelację Skarżącego.
Organ podkreślał, że w uzasadnieniu tego wyroku Sąd Okręgowy za trafne uznał stanowisko sądu pierwszej instancji, że nabycie przez Skarb Państwa gruntów rolnych stanowiących uprzednio własność wykreślonej z rejestru Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w Ż. miało charakter nabycia pierwotnego, a nie nabycia pochodnego. W przypadku nabycia pierwotnego nabywca nie wywodzi swojego prawa od innej osoby (poprzedniego właściciela), lecz nabywa je niezależnie od czyichkolwiek uprawnień. Sąd wskazywał, że istotną cechą pierwotnego nabycia, jest nabycie prawa bez jakichkolwiek obciążeń. Sąd wskazał, że analiza regulacji zawartej w art.9 ust.2c ustawy z 20 sierpnia 1997 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym, prowadzi do wniosku, że wykluczyć należy sukcesję generalną Skarbu Państwa, w sytuacji utraty bytu prawnego podmiotu, który uprzednio wpisany do rejestru spółdzielni nie złożył wniosku o wpis do KRS do dnia 31 grudnia 2015 r. Wszak nabycie następuje z mocy samego prawa. W konsekwencji więc nie nastąpił też skutek w postaci wstąpienia Skarbu Państwa w stosunek dzierżawy spornych nieruchomości w miejsce RSP w Ż. (str. 13 i 14 uzasadnienia wyroku). Niezależnie od powyższego Sąd Okręgowy wskazał, iż przepis art. 9 ust.2c ww. ustawy stanowi, że roszczenia wierzycieli, o których mowa w ust.2a wygasają, jeżeli nie będą dochodzone przeciwko Skarbowi Państwa w terminie roku od chwili nabycia mienia przez Skarb Państwa. Jeżeli przed nabyciem mienia przez Skarb Państwa wierzyciel uzyskał tytuł egzekucyjny przeciwko podmiotowi, o którym mowa w ust.2a, roszczenia stwierdzone w tym tytule wygasają, w przypadku gdy wierzyciel nie złoży wniosku o wszczęcie egzekucji w terminie roku od chwili nabycia mienia przez Skarb Państwa. Nadto zgodnie z ust. 2b ww. ustawy nabycie przez Skarb Państwa nieruchomości albo użytkowania wieczystego stwierdza w drodze decyzji, starosta właściwy ze względu na miejsce położenia nieruchomości. Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy stwierdził, że decyzja o nabyciu mienia na własność przez Skarb Państwa, wydana przez Starostę O. 11 lipca 2018 r., posiada jedynie charakter deklaratoryjny, a jej wydanie nie miało wpływu na bieg terminu do zgłoszenia roszczeń przysługujących powodowi przeciwko Skarbowi Państwa. Dlatego też w ocenie Sądu Okręgowego, prawidłowo uznał sąd pierwszej instancji, że powód uchybił temu rocznemu terminowi, wnosząc pozew dopiero w dniu 3 marca 2021 r., skoro jego ewentualne roszczenia wygasły z dniem 1 stycznia 2017 r.
Na rozprawie w dniu 14 stycznia 2026 r. Skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, żądając uchylenia zaskarżonej decyzji.
Sąd, na rozprawie, na podstawie art. 106 § 3 i 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2025 r., poz. 1882) - /dalej jako: p.p.s.a./ dopuścił z urzędu dowody w postaci: wyroku Sądu Rejonowego w O. Wydział [...] Cywilny z 10 marca 2023 r., sygn. akt [...] oraz wyroku Sądu Okręgowego w O.1 [...] Wydział Cywilny Odwoławczy z 14 lutego 2024 r., sygn. akt. [...], oba dotyczące powództwa M. M. przeciwko Krajowemu Ośrodkowi Wsparcia Rolnictwa z siedzibą w Warszawie o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego, stwierdzając, że dopuszczenie z urzędu powyższych dowodów uzasadnione jest okolicznością wykazania stanu prawnego gruntów będących przedmiotem zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest uzasadniona.
Kryteria sądowej kontroli zaskarżonych aktów organów administracji publicznej zostały wyznaczone przepisem art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a, zgodnie z którym decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2). Równocześnie w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem niemającym tu zastosowania).
Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że rozstrzygnięcie to nie narusza prawa. Sąd nie stwierdził bowiem nieprawidłowości, zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy będącej przedmiotem niniejszego postępowania, jak i w zakresie zastosowania do niego odpowiednich przepisów prawa związanych z przyznaniem (odmową przyznania) płatności dla spornych działek. W ocenie Sądu, postępowanie wyjaśniające w tym zakresie zostało przeprowadzone prawidłowo, ustalenia organów nie pozostawiają wątpliwości, a ocena dokonana na podstawie przyjętych ustaleń znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym.
W tym miejscu Sąd podkreśla, iż kontroli w ramach niniejszego postępowania polega decyzja Dyrektora OR ARiMR w Opolu z 2 lipca 2025 r., utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Oleśnie z 10 kwietnia 2024 r. w sprawie płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia Krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 na rok 2024.
Z akt sprawy wynika, że Skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich na 2024 r. Łączny areał wskazany we wniosku obejmował grunty rolne o powierzchni 45,38 ha, a wśród zadeklarowanych działek znajdowały się między innymi działki ewidencyjne o numerach: a, b (dawniej c), d, e, f, g, h, i, j, k,l, ł, m, n, o, p, r, s, t, u, w, z, ź, ż, aa.
Organ I instancji w pkt 2 decyzji odmówił przyznania płatności oraz nałożył sankcje w następującym zakresie:
a) Podstawowego wsparcia dochodów nakładając sankcje w wysokości 17.085,95 złotych,
b) Płatności redystrybucyjnej nakładając sankcje w wysokości 3.372,42 złote,
c) Płatności do roślin strączkowych na nasiona nakładając sankcje w wysokości 3.009,56 złotych,
d) Płatności do roślin pastewnych nakładając sankcje w wysokości 3.136,01 złotych,
e) Międzyplonu ozimego,
f) Zróżnicowanej struktury upraw,
g) Uproszczonych systemów upraw,
h) Wymieszania słomy z glebą,
i) Uzupełniającej płatności podstawowej nakładając sankcję w wysokości 2.083,10 złotych.
Istota sporu sprowadza się zatem do zbadania, czy organy zasadnie nałożyły sankcje na Skarżącego w związku ze złożonym wnioskiem o przyznanie płatności bezpośrednich w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 r., na rok 2024 r.
W niniejszej sprawie, jak prawidłowo wskazują organy, zastosowanie mają przepisy ustawy z 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027. Zgodnie z art. 22 ww. ustawy: "jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gruntu, pomoc jest przyznawana do gruntu, który w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie pomocy, jest w posiadaniu podmiotu ubiegającego się o jej przyznanie na podstawie tytułu prawnego." Nie budzi więc wątpliwości, że w świetle ww. przepisu uzyskanie płatności dla działek ewidencyjnych zadeklarowanych we wniosku o płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, które stanowią własność Skarbu Państwa, wymaga przedłożenia tytułu prawnego do użytków rolnych, do których ubiega się o płatność, aktualnego na dzień 31 maja 2021 r.
Organ zweryfikował, iż strona nie posiadała tytułu prawnego do działek objętych wnioskiem. W wyniku postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez organ I instancji ustalono, że sporne działki zadeklarowane we wniosku o płatność przeszły z dniem 1 stycznia 2016 r. na własność Skarbu Państwa, a Skarżący nie posiadał na dzień 31 maja 2024 r. tytułu prawnego do ich użytkowania.
Zasadnie organ stwierdził, że działki ewidencyjne o numerach: a, b (dawniej c), d, e, f, g, h, i, j, k,l, ł, m, n, o, p, r, s, t, u, w, z, ź, ż, aa o łącznym areale 35,36 ha zostały wykluczone z płatności bowiem Strona nie przedłożyła tytułu prawnego uprawniającego do dysponowania tymi nieruchomościami rolnymi.
Wskazane działki prawidłowo potraktowano jako areał zawyżony będący podstawą nałożenia sankcji z § 45 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, płatności związanych z produkcją do powierzchni i płatności związanych z produkcją do zwierząt, płatności dla małych gospodarstw i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. z 2023 r. poz. 482).
W przypadku gdy różnica między powierzchnią gruntów, do których rolnik ubiega się o przyznanie danej płatności obszarowej, a obszarem zatwierdzonym do tej płatności wynosi:
1) nie mniej niż 3% i nie więcej niż 20% powierzchni obszaru zatwierdzonego do tej płatności i jest większa niż 0,1 ha, za powierzchnię obszaru zatwierdzonego do tej płatności służącą do ustalenia wysokości tej płatności uznaje się powierzchnię obszaru zatwierdzonego do tej płatności pomniejszoną o dwukrotność tej różnicy;
2) więcej niż 20% i nie więcej niż 50% powierzchni obszaru zatwierdzonego do tej płatności, odmawia się przyznania płatności;
3) więcej niż 50% powierzchni obszaru zatwierdzonego do tej płatności, odmawia się przyznania płatności
Jak wynika z akt sprawy, skarżący nie miał tytułu prawnego do deklarowanych gruntów, będąc jedynie ich posiadaczem, o czym niewątpliwie wiedział. Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z 14 sierpnia 2024 r., sygn. akt SA/Op 144/22 wydanym wskutek rozpoznania skargi Strony na decyzje z kampanii 2020 Sąd potwierdził, iż dla przyznania płatności bezpośrednich należy być nie tylko posiadaczem deklarowanych działek, ale też – ale też w przypadku deklarowania działek będących własnością Skarbu Państwa – posiadać do nich tytuł prawny.
Sąd zwraca przy tym uwagę, że przejście prawa własności przedmiotowych nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa oraz brak przejścia stosunku prawnego z umów dzierżawy z zawartych przez RSP w Ż. na Skarb Państwa, zostało potwierdzone także wyrokiem Sądu Rejonowego w O. z 10 marca 2023 r., sygn. akt [...], którym to wyrokiem oddalono powództwo Skarżącego w przedmiocie ustalenia istnienia stosunku prawnego wynikającego z umów dzierżawy. Umowy te dotyczyły tych samych działek, w stosunku do których Skarżącemu odmówiono przyznania płatności bezpośrednich na 2021 r. Wyrokiem z 14 lutego 2024 r., sygn. akt [...], Sąd Okręgowy w O.1 oddalił apelację Skarżącego.
Z ustaleń faktycznych i oceny prawnej, zawartych w ww. prawomocnych orzeczeniach sądowych wynika, iż objęte tym postępowaniem nieruchomości przeszły z dniem 1 stycznia 2016 r. na własność Skarbu Państwa, zaś Skarb Państwa nie wstąpił w stosunki prawne, w tym nie przejął praw i obowiązków, wynikających ze wskazanych przez Skarżącego umów dzierżawy.
Reasumując, Sąd nie stwierdził, by organy dopuściły się naruszenia przepisów postępowania lub przepisów prawa materialnego, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu, w zaskarżonej decyzji ustalenia faktyczne znajdują pełne odzwierciedlenie w materiale dowodowym zebranym bez naruszenia zasad wynikających z przepisów postępowania, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zaskarżona decyzja posiada zindywidualizowane uzasadnienie faktyczne dotyczące rozpatrywanej sprawy, wskazuje przepisy prawne, podając ich wykładnię odniesioną do stanu faktycznego sprawy, ze wskazaniem jego znamion istotnych dla zakresu stosowania przepisów.
Jednocześnie wyrok Sądu Rejonowego w O. z 10 marca 2023 r., sygn. akt [...] oraz wyrok z 14 lutego 2024 r., sygn. akt [...], Sądu Okręgowego w O.1 potwierdził, iż ujęte w stanie faktycznym nieruchomości przeszły z dniem 1 stycznia 2016 r. na własność Skarbu Państwa, zaś Skarb Państwa nie wstąpił w stosunki prawne, w tym nie przejął praw i obowiązków, wynikających ze wskazanych przez Skarżącego umów dzierżawy.
Odnosząc się do stanowiska Skarżącego, iż wskazane działki nie zostały przez niego wykreślone przez pomyłkę, Sąd zauważa, że taka argumentacja nie był podnoszona przez Skarżącego na żadnym etapie postępowania administracyjnego. Natomiast analiza treści wniesionego odwołania wskazuje, iż na etapie postępowania odwoławczego Skarżący zarzucał organowi naruszenie przepisów prawa poprzez błędną analizę materiału dowodowego i błędne uznanie przez organ, że Skarb Państwa nabył z mocy prawa z dniem 1 stycznia 2016 r. zadeklarowane przez Skarżącego działki. Wskazywał również, że organ błędnie interpretuje oraz posługuje się nieobowiązującymi już przepisami art. 9b ust.2, bowiem przepis ten został uznany za niezgodny z Konstytucją. Powyższe w ocenie Sądu wskazuje, iż to nie błąd przy wypełnianiu wniosku był powodem zadeklarowania przez Skarżącego zakwestionowanych działek, a Skarżący w sposób świadomy dokonał ich zgłoszenia do płatności, mimo że obiektywnie zdawał sobie sprawę, że nie dysponuje tytułem prawnym do zadeklarowanych nieruchomości. Podkreślenia wymaga, że kwestie związane z posiadaniem przez Skarżącego tytułu prawnego do tych nieruchomości były od wielu lat przedmiotem sporu pomiędzy Skarżący a organami.
Reasumując, Sąd nie stwierdził, by organy dopuściły się naruszenia przepisów postępowania lub przepisów prawa materialnego, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu, w zaskarżonej decyzji ustalenia faktyczne znajdują pełne odzwierciedlenie w materiale dowodowym zebranym bez naruszenia zasad wynikających z przepisów postępowania, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zaskarżona decyzja posiada zindywidualizowane uzasadnienie faktyczne dotyczące rozpatrywanej sprawy, wskazuje przepisy prawne podając ich wykładnię odniesioną do stanu faktycznego sprawy ze wskazaniem jego znamion istotnych dla zakresu stosowania przepisów. Mając powyższe na uwadze, w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym, zasadnie odmówiono Skarżącemu przyznania wnioskowanych na 2024 r. płatności do ww. działek, stanowiących własność Skarbu Państwa, nie przedłożył on bowiem dowodu potwierdzającego posiadanie tytułu prawnego do tych działek ewidencyjnych na dzień 31 maja 2024 r. Prawidłowo przestawiono i rozważono w uzasadnieniu decyzji kwestie związane z zawyżeniem przez Skarżącego zadeklarowanego areału, co było podstawą nałożenia sankcji z § 45 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r., co zostało szczegółowo przedstawione w decyzji organu I instancji i zaakceptowane przez organ odwoławczy.
Wobec tego Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło