I SA/Op 643/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak, po rozpoznaniu w dniu 4 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z 7 października 2010 r. Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r., p o s t a n a w i a zwolnić skarżącą od kosztów sądowych w całości. Przedmiotem skargi Z. C. jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z 7 października 2010 r. Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r. Wartością przedmiotu sporu jest kwota 114.594 zł. W związku z tym skarżąca na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązana jest - zgodnie z postanowieniami § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 221, 2193 ) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 2.000 zł. Na dalsze koszty jakie mogą mieć miejsce w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych ( Dz. U. Nr 221, poz. 2192 ) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej również w kwocie 1.000 zł ( § 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ). Skarżąca na sporządzonym w dniu 13 listopada 2010 r., na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 ) -zwanej dalej p.p.s.a., wniosku zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Uzasadniając wniosek skarżąca podniosła, iż nie jest w stanie zapłacić kosztów sądowych, gdyż jedynymi jej dochodami jest zasiłek dla bezrobotnych, a wszelkie próby znalezienia pracy nie powiodły się. Ponadto stwierdziła, że mieszka wspólnie z 83-letnią matką, którą zmuszona jest się opiekować oraz że posiada zadłużenie w wysokości 12.000 zł z tytułu niespłaconego kredytu uzyskanego w 2001 r. Natomiast w części wniosku o przyznanie prawa pomocy dotyczącej stanu rodzinnego, majątku i dochodów skarżąca oświadczyła, że gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z matką, z którą łącznie uzyskuje dochody miesięczne w wysokości 1.910 zł brutto ( emerytura matki – 1.280 zł, zasiłek uzyskiwany przez skarżącą – 630 zł ). Poza tym skarżąca oświadczyła, że nie posiada żadnego majątki ani jakichkolwiek oszczędności. Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 ustawy wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył , co następuje: Stosownie bowiem do art. 245 ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków ( art. 211 ustawy ). Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna ( art. 212 § 1 ustawy ). Zatem wniosek skarżącego dotyczący częściowego prawa pomocy należy rozpatrywać w kontekście przesłanki zawartej w art. 246 § 1, pkt.2 ustawy. Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Treść powołanego wyżej przepisu art. 246 § 1, pkt.2 ustawy wskazuje, iż prawo pomocy w tym zakresie stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych. Do takich sytuacji zliczyć należy przypadek osób charakteryzujących się ubóstwem w takim stopniu, że zapłata kosztów sądowych w określonej wysokości mogłaby spowodować utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencji tych osób oraz ich rodzin. Oznacza to, że przy rozpatrywaniu wniosku o prawo pomocy winno się uwzględniać, z jednej strony wysokość obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowe. Jak bowiem zostało stwierdzone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. ( GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8 ) "udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ". Z kolei zgodnie z art. 255 ustawy jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W ocenie referendarza informacje przedstawione przez skarżącą we wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające do oceny jej rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej, w związku z czym, działając na podstawie art. 255 ustawy, pismem z 17 grudnia 2010 r. wezwano ją do przekazania w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania wezwania: - szczegółowej informacji na temat ponoszonych w jej gospodarstwie domowym kosztów na bieżące utrzymanie ( tj. z wyodrębnieniem na poszczególne pozycje, w tym pozycje dotyczące kosztów utrzymania mieszkania ) wraz dokumentami potwierdzającymi fakt i wysokość ich poniesienia, - odpowiednich dowodów potwierdzających informację zawartą we wniosku w zakresie wysokości dochodów uzyskiwanych przez nią z tytułu zasiłku i jej matkę z tytułu emerytury, - stosownych zaświadczeń z urzędu pracy, z których wynikałoby, iż jest ona osobą bezrobotną oraz wyciągów i odpisów z kont i lokat bankowych jej oraz osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym za ostatnie trzy miesiące, - dowodów, z których wynikałoby, że wobec niej prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, - wyjaśnienia czy, jakie i z jakim skutkiem podejmowane są przez nią działania w celu uzyskania pracy czy też pomocy finansowej z instytucji zajmującej się pomocą społeczną wraz z dowodami, że takie działania były bądź są przez nią podejmowane. W odpowiedzi skarżąca przedłożyła pismo z 28 grudnia 2010 r., w którym oświadczyła, iż zarówno ona jak i jej matka nie posiadają kont bankowych, nie podejmowały żadnych starań o pomoc finansową z pomocy społecznej oraz że od momentu utraty pracy podejmuje ona działania, poprzez urząd pracy i kontakty prywatne, w celu uzyskania zatrudnienia. Jednocześnie wraz pismem skarżąca załączyła kserokopie: zawiadomienia o zmianie wysokości opłat sporządzonego przez Miejski Zarząd Mienia Komunalnego w Brzegu w dniu 15 grudnia 2010 r. wraz z dowodami zapłaty, faktury dotyczącej dostarczania usług telekomunikacyjnych łącznie z dowodem zapłaty, trzech odcinków dla odbiorcy potwierdzających fakt dokonania zapłaty kwot po 105 zł dotyczących spłaty zadłużenia na karcie kredytowej, odpisu wezwania Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Brzegu do zapłaty należności głównej w kwocie 8.311,67 i odsetek w wysokości 10.165,31 zł, faktur z tytułu dostawy energii elektrycznej i gazu oraz potwierdzenia dokonania wypłaty matce skarżącej świadczenia emerytalnego w kwocie 1.472,07 zł i zaświadczenia z Powiatowego Urzędu Pracy w Brzegu o pobraniu przez skarżącą za okres 1.11.2010 – 30.11.2010 r. zasiłku w wysokości 890,60 zł. Z zawiadomienia o zmianie wysokości opłat wynika, iż łączne koszty utrzymania lokalu mieszkalnego, w który m przebywa skarżąca, wynoszą 512,44 zł. Z kolei na podstawie kserokopii faktur dotyczących usług dostarczania energii elektrycznej, gazu i usług telekomunikacyjnych ustalono, że stałe wydatki z nimi związane stanowią koszt w wysokości około 174 zł. Biorąc pod uwagę informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy jak i wynikające z przedłożonego dodatkowo pisma wraz z kserokopiami wymienionych dokumentów należało stwierdzić, iż zapłata kosztów sądowych wymaganych w przedmiotowej sprawie zarówno na etapie skargi do WSA w Opolu jak i mogące mieć miejsce na kolejnych etapach postępowania sądowego przekracza możliwości finansowe skarżącej jak i jej matki, z którą wspólnie prowadzi gospodarstwo domowe. Uznano bowiem, że skarżąca nie jest w stanie wygenerować dodatkowe środki pieniężne w celu uiszczenia wymienionych kosztów sądowych w sytuacji, gdy jej i matki dochody pochodzące ze świadczenia emerytalnego i z zasiłku dla bezrobotnych w wysokości 2.362,67 zł ( netto ) obciążone są nie tylko kosztami utrzymania lokalu mieszkalnego w wysokości 512, 44 usługami dostarczenia energii elektrycznej, gazu i usługami telekomunikacyjnymi w kwocie około 174 zł, ale też innymi związanymi z bieżącym utrzymaniem, takimi jak wydatki na zakup środków żywności, środków czystości, ubrań, obuwia itp. Ponadto uznano, iż egzekucja należności głównej w kwocie 8.311,67 i odsetek w wysokości 10.165,31 zł skierowana wobec skarżącej dodatkowo ogranicza jej możliwości finansowe i tym samym możliwości wywiązania się z obowiązku zapłaty wymaganych kosztów sądowych. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 w/w ustawy, orzeczono o przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.