I SA/Op 667/14
PostanowienieWSA w Opolu2015-01-23
Skład orzekający: Sędzia WSA Anna Wójcik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych?Ratio decidendi
Sąd odmówił przyznania prawa pomocy, ponieważ skarżący nie wykazał w sposób przekonujący swojej trudnej sytuacji majątkowej i finansowej. Pomimo wezwań, nie przedłożył wszystkich wymaganych dokumentów, co uniemożliwiło pełną ocenę jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak wystarczających dowodów uniemożliwia stwierdzenie, że poniesienie kosztów sądowych wiązałoby się z uszczerbkiem dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.Stan faktyczny
Skarżący A. R. złożył skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu dotyczącą określenia zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu. Wraz ze skargą wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący przedstawił swoją sytuację rodzinną, majątkową i finansową, wskazując na dochody gospodarstwa domowego, wydatki związane z utrzymaniem rodziny i leczeniem dziecka, a także posiadany dom i zobowiązania kredytowe. Po wezwaniu do uzupełnienia wniosku, skarżący przedłożył dodatkowe dokumenty, jednak referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy z powodu niewystarczających informacji. Skarżący wniósł sprzeciw od tego postanowienia.Rozstrzygnięcie
Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu odmówiono przyznania prawa pomocy.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Wójcik po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 24 lipca 2014 r., Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu wobec sprzeciwu skarżącego od orzeczenia referendarza sądowego z dnia 1 grudnia 2014 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.
Przedmiotem skargi A. R. (dalej jako skarżący, strona) jest decyzja Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 24 lipca 2014 r., w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu. Wartość przedmiotu sporu opiewa na kwotę 14.799 zł. W związku z powyższym skarżący na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązany jest - zgodnie z postanowieniami § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 444 zł. Na dalsze koszty jakie mogą mieć miejsce w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 222 zł (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu (data wpływu 3.10.2014 r.) zawarty został wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. W dniu 23 października 2014 r. skarżący przedłożył do tut. Sądu urzędowy formularz, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270) dalej jako [p.p.s.a.].
W uzasadnieniu wniosku odnośnie swojej sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej skarżący oświadczył, że w gospodarstwie domowym, w którym pozostaje wspólnie z żoną, matką i dwojgiem małoletnich dzieci, pozyskiwane są dochody w skali miesiąca w wysokości 6.800 zł (według oświadczenia uzyskiwane przez skarżącego na umowę zlecenie w wysokości 3.700 zł brutto, zaś jego żonę ze stosunku pracy w kwocie 3.100 zł brutto). Skarżący zaznaczył zarazem, iż poza wydatkami bieżącego utrzymania dochody gospodarstwa domowego obciążają dodatkowo koszty związane z obsługą pożyczek uzyskanych w A oraz wydatki na leczenie niepełnosprawnego dziecka. Nadto skarżący oświadczył, że posiada dom mieszkalny o powierzchni 90 m². W załączeniu do wniosku skarżący przedłożył kserokopię orzeczenia o niepełnosprawności syna D. R.
W odpowiedzi na wezwanie z dnia 29 października 2014 r. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, do akt sprawy przedłożone zostały dodatkowo: zaświadczenia o zatrudnieniu skarżącego i jego żony i wynagrodzeniu za ich pracę, kserokopie informacji o dochodach skarżącego i jego żony oraz pobranych zaliczkach na podatek dochodowy w roku 2013 (PIT-11), zestawienie produktów bankowych posiadanych przez skarżącego w A, kserokopię decyzji w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości na rok 2014 w wysokości 323,00 zł, oraz kserokopie potwierdzeń dokonania opłaty za wywóz odpadów, dostawy wody i należności wynikających z faktur dotyczących zakupu usług telekomunikacyjnych, telewizji cyfrowej i energii elektrycznej. Wraz z kserokopiami wymienionych dokumentów skarżący przekazał pisemną informację, w której oświadczył, że miesięczne wydatki związane z utrzymaniem rodziny i leczeniem dziecka opiewają na kwotę 840,69 zł (gaz – 50 zł, energia elektryczna – 131,79 zł, dostawa wody – 50,90 zł, wywóz nieczystości – 28 zł, telefon stacjonarny – 176,40 zł, telefony komórkowe – 140,20, TV i Internet – 103,40 zł, podatek od nieruchomości 80 zł, wydatki związane z leczeniem dziecka – ok. 80 zł miesięcznie). Skarżący nie przedłożył rachunków związanych z zakupem lekarstw dla niepełnosprawnego syna, wskazując, że nie gromadzi takich rachunków "bowiem i tak nie mógł odliczyć ich od podatku". Dodatkowo skarżący wskazał, że z uwagi na trwający remont domu nie mógł znaleźć i przedłożyć do tut. Sądu wszystkich umów kredytów wraz z harmonogramem i oświadczył, że z dochodów gospodarstwa domowego skarżącego spłacany jest kredyt w wysokości 1.300 zł a matka skarżącego (wg informacji zawartej w formularzu PPF, pozostająca ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym) pomaga w opiece nad dzieckiem, nie wspierając go finansowo.
Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 1 grudnia 2014r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych.
W uzasadnieniu wskazano, że przekazanych przez skarżącego ww. informacji wraz z załączonymi dokumentami w żadnym razie nie można uznać za wywiązanie się z obowiązku pełnego i rzetelnego wyjaśnienia okoliczności związanych z jego sytuacją majątkową i finansową, wynikającego z wezwania do uzupełnienia wniosku z dnia 29 października 2014 r. Skarżący nie przekazał bowiem jakiejkolwiek informacji (jak też żadnych dowodów) na temat dochodów uzyskiwanych przez matkę wykazaną we wniosku PPF jako osobę pozostającą z nim oraz jego żoną i dziećmi we wspólnym gospodarstwie domowym, pomimo wyraźnego wezwania w tym zakresie. Zatem w sprawie brak pełnej informacji odnośnie dochodów uzyskiwanych w gospodarstwie domowym skarżącego. Referendarz sądowy zaznaczył, że brak pełnych danych w tym względzie sprawia, iż staje się niemożliwym ustalenie czy poniesienie przez skarżącego kosztów sądowych mogłoby się wiązać z uszczerbkiem utrzymania uzasadniającym przyznanie prawa pomocy. Nadto skarżący nie przekazał również wyciągów z rachunków bankowych swoich i żony za okres ostatnich trzech miesięcy licząc wstecz od daty wezwania, nie pozwalając tym samym referendarzowi na wolną od wątpliwości ocenę rzeczywistych możliwości finansowych jego gospodarstwa domowego. Referendarz zauważył także, że w sprawie istnieją niewyjaśnione rozbieżności między wielkością dochodów uzyskiwanych przez niego i żonę oświadczoną w formularzu PPF (łącznie 6800 zł brutto) a skalą tych dochodów wynikającą z przekazanych zaświadczeń (łącznie 2198,92 zł netto). Dodatkowo wskazano, że skarżący nie zastosował się do obowiązku dostarczenia informacji wraz dowodami odnośnie miesięcznych obciążeń związanych ze spłatą kredytów i pożyczek, bowiem taką informacją nie może być oświadczenie zawarte w piśmie, że rodzina skarżącego ma do spłacenia kredyty gotówkowe w wysokości 1.300 zł, jak i przekazany wykaz produktów bankowych, w których wymienione zostały jedynie produkty bankowe przyznane skarżącemu bez wskazania miesięcznych obciążeń finansowych tymi produktami. W związku z powyższym wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony przez skarżącego nie mógł zostać uwzględniony, ponieważ nie wykazał on należycie (brak współdziałania skarżącego w zakresie ustalenia prawidłowego stanu faktycznego dotyczącego jego rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej), że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
We wniesionym od orzeczenia referendarza sprzeciwie skarżący wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, ewentualnie rozłożenie ich na raty.
W uzasadnieniu podniósł, że rozbieżności dotyczące wysokości wynagrodzenia za pracę skarżącego i jego żony wynikające ze złożonych oświadczeń i nadesłanych dokumentów, związane są z różnicą pomiędzy ich wartością brutto a netto. Zaznaczył, że całość osiąganych dochodów przeznaczona jest na bieżące utrzymanie oraz spłatę kredytów. Dodatkowo skarżący wskazał, że nie może uzyskać dostępu do wyciągów z kont bankowych, bowiem bank odmówił mu wydania takiej dokumentacji, w związku z czym wnioskodawca przekazał do tut. Sądu jedynie zestawienie produktów bankowych posiadanych przez skarżącego w A. Natomiast umowy zaciągniętego kredytu wraz z harmonogramem spłat zagubiły się w czasie remontu domu a bank odmówił skarżącemu wydania ich duplikatów. W sprzeciwie zawarto także żądanie aby Sąd wskazał jakimi dochodami musiałby dysponować skarżący ażeby uzyskać zwolnienie od kosztów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 259 § 1 i art. 260 p.p.s.a. postanowienie referendarza sądowego, skutecznie zaskarżone sprzeciwem, traci moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skutkiem prawidłowo wniesionego sprzeciwu jest utrata mocy wiążącej orzeczenia referendarskiego z mocy samej ustawy i przejście sprawy będącej jej przedmiotem do właściwości Sądu. Zatem po wniesieniu sprzeciwu sąd nie ocenia poprawności rozstrzygnięcia wydanego przez referendarza sądowego lecz rozstrzyga wniosek od nowa, korzystając z całości dowodów zgromadzonych we wcześniejszym postępowaniu i dokonując oceny tych dowodów w kontekście przesłanek zawartych w art. 246 § 2 p.p.s.a.
Na wstępie wskazać należy, że instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, ani prawa do zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 września 2013 r., sygn. akt II OZ 815/13, dostępne, podobnie jak i pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia, w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).
W przedmiotowej sprawie skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Jak wynika z treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą fizyczną, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym wykładnia ustawowego określenia "gdy wykaże" prowadzi do przyjęcia, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zatem to wnioskodawca zobowiązany jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, iż spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wykazanie powyższych okoliczności, w myśl art. 252 § 1 p.p.s.a., powinno nastąpić poprzez złożenie stosownych wyjaśnień (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 sierpnia 2014 r. sygn. akt II FZ 1109/14). Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienia pełnych kosztów postępowania (zob. postanowienie NSA z 30 lipca 2009 r., I FZ 171/09, LEX nr 552205; postanowienie NSA z 9 maja 2013 r., I FZ 125/13, LEX nr 1318594; postanowienie NSA z 16 maja 2013 r., II OZ 364/13, LEX nr 1319071; postanowienie NSA z 4 czerwca 2013 r., II GZ 260/13). Rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia kosztów procesu. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających wobec niej zastosowanie prawa pomocy oraz dowodów na ich poparcie umożliwi wówczas sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny jej sytuacji majątkowej. Nastąpić to może tylko w przypadku, gdy strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy przedstawi w sposób przekonywujący, tj. spójny, nie budzący wątpliwości, że znajduje się w sytuacji umożliwiającej zasadność zastosowania wobec niej instytucji prawa pomocy.
Natomiast zgodnie z art. 255 p.p.s.a. w sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona zobowiązana jest złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jak przyjęto w judykaturze, dopiero fakt niedopełnienia w całości lub w części obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy.
W związku z powyższym wskazać należy, że w niniejszej sprawie skarżący został wezwany na podstawie przepisu art. 255 p.p.s.a. do przedłożenia dodatkowych dokumentów obrazujących jego sytuację majątkową. Wnioskodawca nie uczynił jednak zadość wezwaniu, bowiem nie przedstawił wszystkich wskazanych w wezwaniu dokumentów, uniemożliwiając tym samym pełną ocenę jego rzeczywistego stanu majątkowego. Podkreślenia wymaga przy tym, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, szczególnie w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06).
Zaznaczyć należy, że skarżący zarówno we wniosku, jak i w późniejszych oświadczeniach złożonych po wezwaniu referendarza sądowego i w sprzeciwie nie wyjaśnił dostatecznie przyczyn istniejących w sprawie rozbieżności dotyczących wysokości wynagrodzenia za pracę skarżącego i jego żony wynikających ze złożonych oświadczeń i nadesłanych dokumentów. W formularzu PPF skarżący wskazał, że wynagrodzenie uzyskiwane przez skarżącego z tytułu umowy zlecenia wynosi 3.700 zł brutto (podczas gdy z przedłożonego zaświadczenia wynika kwota wynagrodzenia 1300 zł brutto, 945,81 zł netto) zaś żona uzyskuje ze stosunku pracy wynagrodzenie w wysokości 3.100 zł brutto (z przedłożonego zaświadczenia wynika kwota wynagrodzenia 1253,11 zł netto). Natomiast za nieprzekonujące należy uznać twierdzenia skarżącego podnoszone w sprzeciwie, że rozbieżności te wynikają z "przyjęcia przez Sąd dochodów brutto a nie netto", tym bardziej, że tym wyjaśnieniom przeczą znaczne różnice pomiędzy wynagrodzeniami brutto a netto, a nadto z zaświadczenia o wynagrodzeniu skarżącego wynika inna kwota brutto wynagrodzenia niż podana w formularzu PPF. Powyższe rozbieżności jak i mało wiarygodne wyjaśnienia skarżącego w tym zakresie wzmacniają tylko wątpliwości co do rzeczywistych dochodów rodziny skarżącego, nasuwa się bowiem pytanie czy skarżący nie ujawnił w sprawie dodatkowych dochodów własnych i małżonki, składających się na pierwotnie deklarowaną kwotę dochodu 6.800 zł brutto. Skarżący nie przedłożył również wyciągów z rachunku bankowego twierdząc, iż nie ma możliwości uzyskania takich dokumentów od banku, podobnie jak i duplikatów zawartych umów kredytowych, których także nie przedłożył, ograniczając się do stwierdzenia, że miesięcznie na spłatę kredytu przeznacza 1300 zł. Natomiast przedłożone przez stronę zestawienie produktów klienta, które zawiera jedynie informacje o wysokości zaciągniętych kredytów czy saldzie na rachunku bankowym, nie stanowi wystarczającej podstawy do pełnej oceny sytuacji materialnej strony. Wskazać należy, że wnioskodawca został wezwany do nadesłania pełnych wyciągów i wykazów ze wszystkich swoich rachunków bankowych, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy. Na podstawie samego zestawienia produktów klienta nie można ustalić chociażby jakich operacji dokonano za pośrednictwem rachunku bankowego, zaś ujawnione w tym zestawieniu ujemne saldo na rachunku bankowym skarżącego, nie przesądza jeszcze, że na rachunki bankowe strony nie wpływają jednak jakieś dodatkowe kwoty pieniężne. Okoliczności te również maja znaczenie dla oceny wniosku a sam fakt zadłużenia skarżącego, czy posiadania ujemnego salda na rachunku bankowym, nie stanowi podstawy do przyznania prawa pomocy. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwaliło się bowiem stanowisko, że rata kredytu hipotecznego (podobnie inne kredyty, w tym karty kredytowe), jest zobowiązaniem cywilnoprawnym, które nie korzysta z pierwszeństwa przed należnościami publicznoprawnymi, w tym opłatami sądowymi (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 września 2014 r., sygn. akt I FZ 344/14). Skarżący nie przedstawił także żadnych informacji dotyczących źródła utrzymania jego matki pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącym, wskazując, że jej pomoc ogranicza się do sprawowania opieki nad wnukiem. Okoliczność ta ma istotne znaczenie dla oceny sytuacji finansowej skarżącego, bowiem fakt zamieszkiwania we wspólnym domu dodatkowej dorosłej osoby ma wpływ chociażby na wydatki gospodarstwa domowego (np. zakup dodatkowej żywności, wyższe opłaty) lecz z drugiej strony sprawie powinny być ujawnione jej przychody. Brak wskazanych dokumentów uniemożliwiał zweryfikowanie przez Sąd prawdziwości oświadczenia wysokości uzyskiwanego przez rodzinę skarżącego dochodu oraz a także zawartych w oświadczeniu obciążeń związanych ze spłatą kredytu.
Wskazać raz jeszcze należy, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie składającym wniosek a fakt zaniechania przedłożenia wszystkich wymaganych dokumentów oznacza, że skarżący w dalszym ciągu nie wyjaśnił swojej sytuacji finansowej. Wobec powyższego materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jest niewystarczający do wydania korzystnego dla skarżącego rozstrzygnięcia, tj. przyjęcia, iż spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Odnosząc się do wniosku skarżącego dotyczącego rozłożenia wpisu sądowego na raty, wskazać należy, że na gruncie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest podstaw prawnych do rozłożenia wpisu sądowego od skargi na raty. Natomiast przepis art. 229 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym należności z tytułu nieuiszczonych kosztów sądowych oraz grzywien orzeczonych w postępowaniu przed sądem administracyjnym, z wyjątkiem grzywien, o których mowa w art. 55 § 1, art. 149 § 2 oraz art. 154 § 1, mogą być umorzone lub zapłata tej należności może być odroczona albo rozłożona na raty, jeżeli jej ściągnięcie byłoby połączone z niewspółmiernymi trudnościami lub groziłoby dłużnikowi zbyt ciężkimi skutkami, dotyczy należności nieuiszczonych w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nie dotyczy opłat, w stosunku do których obowiązek uiszczenia powstaje z mocy prawa i których nieuiszczenie powoduje np. odrzucenie skargi. Nieuiszczonego wpisu od skargi nie można uznać za nieuiszczoną należność orzeczoną przez sąd w rozumieniu art. 229 p.p.s.a., nie istnieje też prawna możliwość rozłożenia wpisu od skargi na raty, jego umorzenia lub odroczenia terminu jego zapłaty (postanowienie NSA z dnia 12.10.2011r., sygn. akt I OZ 765/11).
Z kolei żądanie skarżącego dotyczące przedstawienia przez Sąd wysokości dochodów, jakie powinien osiągać aby uzyskać zwolnienie od kosztów sądowych, nie może zostać uwzględnione, bowiem Sąd nie ma kompetencji aby udzielać skarżącemu porad prawnych jak i wskazówek pozwalających skarżącemu uzyskać korzystne dla niego rozstrzygniecie. Natomiast zgodnie z art. 6 p.p.s.a stanowiącym, że sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań, Sąd udziela skarżącemu pouczeń celowych z punktu widzenia prawidłowego dokonania danej czynności procesowej, co znajduje swoje odzwierciedlenie w kierowanych do skarżącego wezwaniach do uzupełnienia braków wniosku, czy przedłożenia niezbędnych dla prawidłowej oceny wniosku dokumentów, z czego skarżący pomimo prawidłowego pouczenia się nie wywiązał.
Zauważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący.
Mając zatem na uwadze niewykazanie przez stronę faktu niemożności poniesienia kosztów sądowych, Sąd nie stwierdził zaistnienia podstaw do przyznania prawa pomocy w dochodzonym zakresie i na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło