I SA/Op 72/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Wójcik po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 3 grudnia 2010 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2004 r., p o s t a n a w i a: wniosek oddalić. Przedmiotem skargi L. J. jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 3 grudnia 2010 r. Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Opolu z 17 grudnia 2009 r. nr [...] ustalającą skarżącej zryczałtowany podatek dochodowy od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2004 r. w wysokości 90 297,00 zł. W złożonej skardze skarżąca, działając przez pełnomocnika zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie z kosztów postępowania sądowego. W złożonym na wezwanie przewodniczącego urzędowym formularzu "PPF", o którym mowa w art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 ) - zwanej dalej p.p.s.a., skarżąca wskazała, iż pozostaje bez środków do życia, utrzymuje się z emerytury, która dodatkowo została zajęta przez poborcę skarbowego. Jako składniki majątku wymieniła dom rodzinny o powierzchni 200 m2. Podała, że sama prowadzi gospodarstwo domowe, jako dochody wskazała: emeryturę w kwocie 1100,77 zł, emeryturę wdowią po mężu w kwocie 391,08 euro, rentę w kwocie 131,56 euro. W związku z wezwaniem referendarza sądowego WSA w Opolu z dnia 1 marca 2011 r. skarżąca uzupełniła informacje dotyczące wniosku, składając dokumenty dotyczących wielkości emerytury i renty wdowiej z okresu 2000-2005 r. W związku z wydanym postanowieniem referendarza sądowego z dnia 29 marca 2011 r. odmawiającego przyznania skarżącej prawa pomocy, pełnomocnik skarżącej wniósł sprzeciw do wydanego postanowienia. W sprzeciwie poza powołaniem się na dotychczasowe informacje zwarte w formularzu "PPF", pełnomocnik wskazał, że skarżąca jest osobą starszą i schorowaną, w związku z czym jest zmuszona do korzystania z pomocy lekarskiej i hospitalizacji. Pełnomocnik wskazał ponadto, że skarżąca nie mogła wykazać prawidłowo swojej obecnej sytuacji finansowej, ponieważ w okresie zakreślonym przez referendarza do uzupełniania danych do wniosku, była chora. Do sprzeciwu pełnomocnik dołączył: zawiadomienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Strzelcach Opolskich z dn. 21.12.2010 r.: o zajęciu zaopatrzenia emerytalnego ZUS i o zajęciu wierzytelności na rachunku bankowym skarżącej, decyzję ustalającą wysokość podatku od nieruchomości na 2011 r. w kwocie 412,00 zł, fakturę VAT za energię elektryczną za okres od 01.01. do 22.02.2011 r. na kwotę 219,64 zł; faktury VAT za zużytą wodę i ścieki za okres od 28.10.2010 r. do 30.12.2010 r. na kwotę 70,91 zł oraz za okres od 31.12.2010 r. do 28.02.2011 r. na kwotę 75,83 zł, fakturę za gaz za miesiąc marzec 2011 r. na kwotę 164,56 zł. Następnie w związku z wezwaniem przewodniczącego z dnia 28 kwietnia 2011 r. wydanym w trybie art. 255 p.p.s.a. do przedłożenia: - wyciągów i odpisów z kont i lokat bankowych wnioskodawczyni z okresu za ostatnie trzy miesiące; - stosownych dokumentów obrazujących rzeczywistą wysokość uzyskiwanych dochodów za ostatnie trzy miesiące, uwzględniających dokonane zajęcia egzekucyjne (imienne wyciągi z rachunków bankowych lub odcinki przekazów pocztowych); - stosownych dokumentów obrazujących stan zdrowia wnioskodawczyni i dokumentów obrazujących koszty jej leczenia; pełnomocnik skarżącej przedłożył: - wyciągi z rachunku bankowego za okres od 04.01. do 17.01.2011 r. z którego wynikają aktywa w kwocie 535,53 euro, oraz od 31.03 do 27.04.2011 r. z którego wynikają aktywa w kwocie 849,58 euro, - roczne rozliczenie podatku przez organ rentowy z tytułu świadczeń z ZUS, z którego wynika roczny dochód w kwocie 13 112,00 zł brutto, - decyzję ZUS z dnia 15.03.2011 r. o waloryzacji emerytury ZUS, z której wynika, że od 1 marca 2011 r. emerytura skarżącej wynosić będzie brutto 1134,89 zł, przy czym objęta jest zajęciem egzekucyjnym w drodze egzekucji administracyjnej w wysokości 283,72 zł miesięcznie, wobec czego po odliczeniu zaliczki na podatek dochodowy, wolna kwota do wypłaty wynosi 693,17 zł, - zaświadczenie lekarskie wystawione przez lekarza ortopedę, z którego wynika że skarżąca choruje na schorzenia kręgosłupa i kolan oraz że kwalifikuje się do leczenia operacyjnego stawów kolanowych, -zaświadczenie lekarskie wystawione przez lekarza chorób wewnętrznych, którego wynika, że skarżąca choruje od 2006 r. ma przewlekłe zapalenie jelita grubego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 259 § 1 i art. 260 cyt. wyżej ustawy postanowienie, skutecznie zaskarżone sprzeciwem, traci moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skutkiem prawidłowo wniesionego sprzeciwu jest utrata mocy wiążącej orzeczenia referendarskiego z mocy samej ustawy i przejście sprawy będącej jej przedmiotem do właściwości Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 23 grudnia 2004 r. sygn. akt FZ 375/04 – FZ 377/04). Zatem po wniesieniu sprzeciwu sąd nie ocenia poprawności rozstrzygnięcia wydanego przez referendarza sądowego, lecz rozstrzyga wniosek od nowa, korzystając z całości dowodów zgromadzonych we wcześniejszym postępowaniu. Zwolnienie od kosztów sądowych w całości, o co wnioskuje skarżąca, określa instytucję prawa pomocy w zakresie częściowym i obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W świetle unormowania zawartego w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, winna być rozpatrywana w aspekcie możliwości finansowych strony odniesionych do wysokości tych obciążeń, które w związku z postępowaniem sądowym jest ona obowiązana ponieść. Na obecnym etapie sprawy chodzi zatem o kwotę 1 806 zł z tytułu należnego od skargi wpisu sądowego. Na dalsze koszty, jakie mogą mieć miejsce w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku (100,00 zł) oraz ewentualny wpis od skargi kasacyjnej (903,00 zł). Podnieść należy, iż co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Oceniając sytuację materialną skarżącej Sąd uznał, iż w obecnej sytuacji osobistej i finansowej jest ona w stanie ponieść ciężar uiszczenia pełnych kosztów sądowych związanych z zawisłym postępowaniem sądowym. Z informacji uzyskanych w oparciu o przedłożone przez stronę dokumenty i formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż uzyskuje ona miesięczne dochody, po dokonanym zajęciu komorniczym w wysokości 693,00 zł oraz 522,00 euro, co w przeliczeniu na PLN wynosi około 2073,00 zł ( według kursu wymiany euro Narodowego Banku Polskiego na dzień wydania postanowienia). Natomiast z analizy ponoszonych przez skarżącą bieżących kosztów utrzymania wynika, że średnie miesięczne koszty związane z korzystaniem z mediów i podatkiem od nieruchomości wynoszą około 350,00 zł. Strona nie przedstawiła natomiast żadnych dokumentów obrazujących ponoszenie kosztów związanych z leczeniem, czy bieżących kosztów utrzymania, ani nie określiła ich wysokości. Wobec powyższego uwzględniając dane przedstawione przez stronę, należy stwierdzić, że przy przyjęciu minimalnych kosztów utrzymania, winna ona posiadać nawet po pokryciu kosztów zakupu lekarstw wolne środki finansowe. Wobec tego strona miała realną możliwość akumulacji środków finansowych niezbędnych do poniesienia w związku z zainicjowanym przez nią postępowaniem sądowym. Mając to uwadze, oraz podzielając pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (post. NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., OZ 862/04, niepubl. powołane w Komentarzu do art.246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.02.153.1270), B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, 2009 r.), Sąd uznał, że skarżąca będzie w stanie ponieść w całości koszty związane z prowadzonym postępowaniem sądowym. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji.