I SA/Op 722/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Gocki Asesor sądowy WSA Anna Komorowska-Kaczkowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 listopada 2024 r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 10 lipca 2024 r., nr 029/2024 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej przez A. S. (dalej jako: skarżący, strona, Beneficjent) jest postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu (dalej też jako: organ, organ II instancji, organ odwoławczy) z dnia 10 lipca 2024 r., którym organ ten, działając na podstawie art. 59 § 1 w związku z art. 58 § 1-3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej: K.p.a.) oraz art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1199) – utrzymał w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Nysie (dalej też jako: organ pierwszej instancji) z dnia 11.06.2024 roku o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej. Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 11.06.2024 roku do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Nysie wpłynął wniosek o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, który w okresie od dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia 31 maja 2024 r. dokonał sprzedaży pszenicy, żyta, jęczmienia, pszenżyta lub mieszanek zbożowych. Jednocześnie wraz z wnioskiem o przyznanie pomocy skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia powyższego wniosku. Postanowieniem z dnia 11.06.2024 roku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Nysie odmówił przywrócenia terminu w sprawie przyznania pomocy finansowej. W uzasadnieniu wskazano, że Beneficjent nie spełnił warunków wynikających z art. 58 § 1 i 2 K.p.a., tj. nie uprawdopodobnił braku swojej winy w przypadku uchybienia terminu oraz nie wniósł prośby o przywrócenie terminu w przeciągu siedmiu dni od momentu ustania przyczyny powodującej uchybienie. Po rozpatrzeniu zażalenia, organ II instancji wydał opisane na wstępie postanowienie z dnia 10.07.2024 r. W uzasadnieniu wskazał na warunki przyznawania pomocy finansowej dla podmiotu prowadzącego działalność w zakresie skupu zbóż lub obrotu zbożami do zakupionej kukurydzy niepoddanej procesowi suszenia, wynikające z § 2 ust. 1, § 13zzo ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tj. Dz. U. z 2015, poz. 187 ze zm.; dalej: rozporządzenie z dnia 27 stycznia 2015 r.). Zgodnie z § 13zzo ust. 4 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r., wniosek, o którym mowa w ust. 3 pkt 1, składa się raz do dnia 5 czerwca 2024 r. Stosownie do ust. 3 pomoc, o której mowa w ust. 1, jest przyznawana na wniosek podmiotu, o którym mowa w ust. 1, złożony do kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę tego podmiotu na formularzu opracowanym przez Agencję i udostępnionym na jej stronie internetowej. Oznacza to, iż wnioski mogły być składane bezpośrednio w kancelarii biura powiatowego ARiMR, za pośrednictwem platformy ePUAP, usługi mObywatel lub wysłane za pośrednictwem operatora pocztowego. Za datę złożenia wniosku, o którym mowa powyżej uważa się: - w przypadku osobistego złożenia wniosku w kancelarii BP - datę dostarczenia wniosku do kancelarii BP; - w przypadku złożenia wniosku za pośrednictwem wyznaczonego operatora pocztowego (Poczta Polska) - datę nadania przesyłki (data stempla pocztowego); - w przypadku złożenia wniosku za pośrednictwem platformy ePUAP lub za pośrednictwem usługi mObywatel na stronie gov.pl - datę jego nadania. Zatem przedmiotowy wniosek należało złożyć w okresie od dnia 23.05.2024 roku (dzień wyrażenia zgody na uruchomienie pomocy przez Komisję Europejską) do dnia 05.06.2024 roku. Natomiast skarżący wystąpił do organu z wnioskiem w dniu 11.06.2024 roku, czyli 6 dni po terminie na złożenie powyższego wniosku. W tym samym dniu złożył również wniosek o przywrócenie terminu argumentując go tym, że w trakcie terminu przeznaczonego na przyjmowanie wniosków dotyczących w/w pomocy przebywał w szpitalu. Organ wyjaśnił, że problemy zdrowotne skarżącego, jak fakt przybywania przez niego w szpitalu w okresie składania wniosków, nie stanowią okoliczności, których zaistnienie powoduje przesunięcie terminu dokonania czynności, wynikającej z przepisów prawa materialnego. Specyfika terminów o charakterze materialnym polega między innymi na tym, że zasadniczo nie podlegają one przywróceniu w trybie art. 58 K.p.a., a dokonanie czynności po ich upływie nie rodzi skutków prawnych. Zauważył dalej organ, że uzasadnienie postanowienia o odmowie przywrócenia terminu nie jest prawidłowe, ponieważ wynika z niego, że organ odmówił przywrócenia terminu ze względu na niespełnienie przesłanek wynikających z art. 58 § 1 i 2 K.p.a. W tym zakresie organ wskazał, iż termin na składanie wniosków o przyznanie pomocy jest terminem materialnoprawnym, a jego upływ powoduje skutki w postaci wygaśnięcia prawa do ubiegania się o przyznanie przedmiotowego wsparcia. Ustawodawca nie przewidział możliwości przywrócenia terminu do złożenia rzeczonego wniosku. Mając to na względzie organ uznał, iż powyższe uchybienie w treści uzasadnienia postanowienia, którego dopuścił się organ I instancji, w kontekście rozpatrywanej sprawy nie ma jednak wpływu na jej wynik i tym samym na sytuację prawną strony, gdyż samo rozstrzygnięcie organu I instancji jest prawidłowe. Organ wskazał przy tym, iż nie zaistniały podstawy do prowadzenia postępowania na wniosek złożony po terminie wynikającym z przepisów prawa materialnego. We wniesionej skardze skarżący wskazał, że nie był w stanie złożyć wniosku o przyznanie przedmiotowej pomocy finansowej w terminie z powodu szeregu nieprzewidzianych okoliczności. Tuż przed terminem składania faktur musiał poddać się bowiem badaniom okresowym w szpitalu, co wiąże się ze stresem i wymaga regeneracji po powrocie do domu. Ponadto ma już 78 lat i przeszedł Covid-19, co wypłynęło na zdolność zapamiętywanie i ogólną koncentrację. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.), zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2). Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (niemającym tu zastosowania). Badając prawidłowość zaskarżonego postanowienia według powyższych kryteriów, Sąd nie stwierdził, by zostało ono podjęte z naruszeniem przepisów prawa uzasadniających wyeliminowanie go z obrotu prawnego. Kontroli Sądu podlega postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 10 lipca 2024 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej. Sąd w składzie rozpoznającym skargę podziela stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, zgodnie z którym termin na złożenie wniosku o przyznanie pomocy finansowej, o której mowa w art. § 13zzo ust. 1 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 roku w sprawie szczegółowego zakresu i sposobu realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ma charakter materialny, a zatem nie podlega przywróceniu. Z akt sprawy wynika, że skarżący w dniu 11 czerwca 2024 r. złożył wniosek o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, który w okresie od dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia 31 maja 2024 r. dokonał sprzedaży pszenicy, żyta, jęczmienia, pszenżyta lub mieszanek zbożowych. Zgodnie z § 13zzo ust. 1 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 w sprawie szczegółowego zakresu i sposobu realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w 2024 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu: 1) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności; 2) będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia 2022/2472; 3) któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy; 4) który w okresie od dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia 31 maja 2024 r. dokonał sprzedaży pszenicy, żyta, jęczmienia, pszenżyta lub mieszanek zbożowych podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą; 5) który w 2023 r. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich, o których mowa w ustawie z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027. W ust. 2 tego przepisu wskazano, że pomocy, o której mowa w ust. 1, nie przyznaje się producentowi rolnemu: 1) który dokonał sprzedaży pszenicy, żyta, jęczmienia, pszenżyta lub mieszanek zbożowych podmiotom: a) prowadzącym działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż lub b) skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą - którzy są współposiadaczami gospodarstwa tego producenta rolnego; 2) będącemu jednocześnie podmiotem skupującym zboża w związku z prowadzoną przez ten podmiot produkcją zwierzęcą w odniesieniu do sprzedaży danego rodzaju zbóż, które zostały zakupione przez ten podmiot. Zgodnie z ust. 3 ww. przepisu, pomoc, o której mowa w ust. 1, jest przyznawana: 1) na wniosek producenta rolnego złożony do kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego na formularzu opracowanym przez Agencję i udostępnionym na jej stronie internetowej; 2) w wysokości ustalonej zgodnie z ust. 8 i 12. Wniosek, o którym mowa w ust. 3 pkt 1, składa się raz do dnia 5 czerwca 2024 r. (art. 13zzo ust. 4 ww. rozporządzenia). Z akt spawy wynika, że skarżący nie zachował określonego w § 13zzo ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 w sprawie szczegółowego zakresu i sposobu realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, terminu do złożenia przedmiotowego wniosku, tj. nie złożył go w terminie od dnia 23 maja 2024 r. do dnia 5 czerwca 2024 r. Jak słusznie przyjął organ, określony w § 13zzo ust. 4 rozporządzenia termin należy zaliczyć do terminów prawa materialnego czyli terminów, które ograniczają w czasie dochodzenie lub realizację praw podmiotowych, a ich bezskuteczny upływ powoduje wygaśnięcie określonego prawa podmiotowego lub niemożność jego realizacji. Termin prawa materialnego podlega przywróceniu tylko wyjątkowo i jedynie wówczas, gdy taką możliwość przewidują przepisy określające dany termin. Z kolei instytucja przywrócenia terminu zawarta w kodeksie postępowania administracyjnego, znajduje zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do terminów procesowych ustanowionych dla dokonywania czynności procesowych przez strony i innych uczestników postępowania. Nie mają natomiast charakteru przywracalnego terminy prawa materialnego. W razie uchybienia terminu materialnego, co do którego ustawodawca nie przewidział dopuszczalności przywrócenia terminu, administracyjny stosunek materialnoprawny nie może być nawiązany, nie ma zatem przedmiotu postępowania administracyjnego, postępowanie nie może być wszczęte, a wszczęte jako bezprzedmiotowe podlega umorzeniu (por. wyrok NSA z 13 maja 2009 r.; sygn. akt II GSK 898/08; wyrok NSA z 26 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 3027/19 wraz z przywołanym tam orzecznictwem i poglądami doktryny). Zatem podnoszone przez stronę w skardze okoliczności, które utrudniły dochowanie wskazanego terminu na złożenie wniosku o przyznanie pomocy finansowej, nie mogą mieć wpływu na wynik sprawy. W podsumowaniu raz jeszcze podkreślić należy, że termin do złożenia przedmiotowego wniosku jest terminem materialnoprawnym szczególnego rodzaju, tzw. terminem kalendarzowym, charakteryzującym się najdalej idącym rygoryzmem. Terminy określone kalendarzowo ustanawiają sztywną granicę przez ustanowienie daty kalendarzowej, po upływie której gaśnie dane uprawnienie. Niemożliwe jest zatem ich przywrócenie, ponieważ uprawnienie strony, obwarowane określonym terminem, do którego może ona wszcząć postępowanie administracyjne z upływem przewidzianego terminu, wygasa. Zdaniem Sądu, w rozpoznanej sprawie organ pierwszej instancji powinien wydać, na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, który w okresie od dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia 31 maja 2024 r. dokonał sprzedaży pszenicy, żyta, jęczmienia, pszenżyta lub mieszanek zbożowych. Organ odwoławczy nie zauważył tej wadliwości, choć jednocześnie w uzasadnieniu własnego rozstrzygnięcia stwierdził, iż nie zaistniały podstawy do prowadzenia postępowania na skutek złożenia wniosku wniesionego po terminie wynikającym z przepisów prawa materialnego. Sąd wskazuje, że niewątpliwie wydanie przez organ pierwszej instancji postanowienia o odmowie przywrócenia terminu, na podstawie art. 58 zamiast postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. stanowiło uchybienie przepisom procesowym. Uchybienie to jednakże, w ocenie Sądu, nie było na tyle istotne, aby skutkowało koniecznością wyeliminowania zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji z obrotu prawnego. Należy bowiem zauważyć, iż postanowienie o odmowie przywrócenia terminu, wydane przez organ pierwszej instancji, wywołuje podobne skutki jak postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania (tj. brak możliwości przywrócenia terminu, prawo do wniesienia zażalenia od takiego rozstrzygnięcia). Przy czym podkreślenia wymaga, iż organ odwoławczy, mimo iż nie dostrzegł, że należało w sprawie odmówić wszczęcia postępowania, to prawidłowo wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, że termin na składanie wniosków o przyznanie pomocy jest terminem materialnoprawnym, a jego upływ powoduje skutki w postaci wygaśnięcia prawa do ubiegania się o przyznanie przedmiotowego wsparcia i iż sam ustawodawca nie przewidział możliwości przywrócenia terminu do złożenia rzeczonego wniosku. W ocenie Sądu, wydanie przez organ pierwszej instancji postanowienia o odmowie przywrócenia terminu, na podstawie art. 58 K.p.a. zamiast postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. stanowiło uchybienie przepisom procesowym. Uchybienie to jednak nie było w niniejszym przypadku na tyle istotne, aby skutkowało koniecznością wyeliminowania zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji z obrotu prawnego. Niewątpliwie postanowienie o odmowie przywrócenia terminu wywołało podobne skutki jak postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przy czym w żadnym przypadku rozstrzygnięcie sprawy nie mogłoby prowadzić do dokonania merytorycznego rozstrzygnięcia w trybie art. 58 i 59 K.p.a., a w szczególności wydania oczekiwanego orzeczenia, jakim byłoby przywrócenie terminu do złożenia przedmiotowego wniosku. W powyższym kontekście - stosownie do treści art. 145 § 1 p.p.s.a. - należy zwrócić uwagę, iż nie każdy akt administracyjny, który dotknięty jest wadliwością, automatycznie zostanie przez Sąd usunięty z obrotu prawnego. Ustawodawca bowiem przyjął, iż Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie (w całości lub w części) może tak orzec, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy; c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd ponadto stwierdza nieważność aktu administracyjnego (w całości lub w części), jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a, lub w innych przepisach. Orzeka także wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych ustawach. Reasumując należy stwierdzić, iż uchylenie aktu administracyjnego z racji naruszenia prawa materialnego uzasadnione będzie wtedy, gdy - w wypadku prawidłowego zastosowania tych norm - rozstrzygnięcie byłoby inne. Z kolei "inne naruszenie przepisów postępowania" skutkuje uchyleniem aktu administracyjnego, ale tylko wtedy, o ile uchylenie to mogło mieć (a więc wcale nie musiało mieć) wpływu na wynik sprawy. I właśnie taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Dokonując bowiem ceny zaskarżonego postanowienia w powyższym zakresie Sąd co prawda dopatrzył się naruszenia wskazanych powyżej przepisów postępowania administracyjnego, jednak było to naruszenie w stopniu nie mogącym mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Dlatego też podniesione w skardze zarzuty są nie mogły zostać uznane za skuteczne. W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.