I SA/Op 770/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka Sędziowie: Sędzia WSA Tomasz Judecki (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi E. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 29 sierpnia 2025 r., nr SKO.40.1325.2025.ps w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku na remont budynku mieszkalnego oddala skargę. E. S. (zwana dalej też: skarżącą) zaskarżyła postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu (zwanego dalej też: SKO lub Kolegium) z dnia 29 sierpnia 2025 r., nr SKO.40.1325.2025.ps, stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Lewinie Brzeskim (zwany dalej też: organem pierwszej instancji) z dnia 22 listopada 2024 r., nr OPS.5015.BUD.M.794.2024, wydanej w przedmiocie przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku na remont budynku mieszkalnego zniszczonego lub uszkodzonego w wyniku powodzi. Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym: Rozpoznając wniosek skarżącej, na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1283 z poźn. zm.), ustawy z dnia 16 września 2011 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi (Dz. U. z 2024 r. poz. 654) oraz ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572) zwanej dalej k.p.a., Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej wydał decyzję z dnia 22 listopada 2024 r., nr OPS.5015.BUD.M.794.2024, o przyznaniu skarżącej pomocy finansowej w formie zasiłku na remont budynku mieszkalnego zniszczonego lub uszkodzonego w wyniku powodzi w kwocie 22 000 zł z przeznaczeniem na remont, jednocześnie zobowiązując skarżącą do gromadzenia dowodów w celu potwierdzenia poniesionych wydatków i nadając decyzji co do wypłaty zasiłku rygor natychmiastowej wykonalności. Powyższa decyzja została doręczona skarżącej w dniu 27 listopada 2024 r. Pismem z dnia 28 stycznia 2025 r. (wniesionym do organu pierwszej instancji osobiście w tym samym dniu) skarżąca wystąpiła o zmianę powyższej decyzji. Organ pierwszej instancji nie procedował dalej w trybie zmiany decyzji, ale pismem z dnia 17 marca 2025 r. wezwał skarżącą do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W odpowiedzi, w piśmie z dnia 18 marca 2025 r., skarżąca sformułowała wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i wskazała, że jej pismo z dnia 28 stycznia 2025 r. w rzeczywistości stanowi odwołanie. Pismem z dnia 19 marca 2025 r. organ pierwszej instancji przekazał zatem pismo skarżącej z dnia 28 stycznia 2025 r. do SKO jako odwołanie razem z wnioskiem o przywrócenie terminu. Postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2025 r., nr [...], Kolegium odmówiło skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia przedmiotowego odwołania. W tym samym dniu, tj. dnia 29 sierpnia 2025 r., na podstawie art. 134 k.p.a., SKO wydało również postanowienie nr SKO.40.1325.2025.ps, stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Ustalając, że zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. w zw. z art. 57 § 1 k.p.a., termin do wniesienia odwołania upływał dnia 4 grudnia 2024 r. Kolegium uznało, że odwołanie zostało wniesione po upływie ustawowego co skutkuje tym, że nie jest możliwe merytoryczne rozpatrzenie sprawy i odniesienie się do zarzutów podniesionych w odwołaniu. Pismem z dnia 27 września 2025 r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę zarówno na ww. postanowienie SKO o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, jak i postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W skardze przyznała, że odwołanie wniosła po terminie ustawowym jednak, jak zaznaczyła, we wniosku o przywrócenie terminu wskazała, że uchybienie nie nastąpiło z jej winy albowiem powodem opóźnienia były nadzwyczajne okoliczności tj. skutki powodzi. Wywodząc, że przy interpretacji braku winy w uchybieniu terminu nie uwzględniono szczególnych okoliczności sprawy podniosła, iż Kolegium błędnie i w sposób zbyt formalistyczny oceniło sytuację pozbawiając ją prawa do skutecznego środka odwoławczego. W odpowiedzi na skargę dotyczącą postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniosło o oddalenie skargi. Sprawa ze skargi na postanowienie SKO z dnia 29 sierpnia 2025 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, została zarejestrowana w repertorium sądowym pod sygn. akt I SA/Op 769/25, a sprawa ze skargi na postanowienie SKO z dnia 29 sierpnia 2025 r., nr SKO.40.1325.2025.ps, w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania zarejestrowano pod sygn. akt I SA/Op 770/25. Postanowieniem z dnia 19 listopada 2025 r., sygn. akt I SA/Op 769/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie ze skargi na postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Uznając, że od wyniku postępowania w sprawie o sygn. akt I SA/Op 770/25 zależy ocena legalności postanowienia o odmowie przywrócenia terminu wniesienia odwołania i sprawa ta będzie miała wpływ na orzeczenie, które zapadnie w sprawie o sygn. akt I SA/Op 769/25. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Jak wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie nie miał zastosowania. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu, bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i 3 p.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. W sytuacji, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, stosownie do art. 119 pkt 3 oraz art. 120 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Na tej właśnie podstawie, w trybie uproszczonym, została rozpoznana skarga wniesiona w niniejszej sprawie. Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie było bowiem postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Zaznaczyć przy tym trzeba, że z uwagi na przedmiot zaskarżonego rozstrzygnięcia przedmiotem rozważań i oceny Sądu nie była w niniejszej sprawie kwestia przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, która stanowi przedmiot odrębnego rozstrzygnięcia podlegającego kontroli Sądu w odrębnym postępowaniu. W niniejszej sprawie ocena Sądu sprowadzała się do odpowiedzi na pytanie, czy prawidłowo zaskarżonym postanowieniem stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Przeprowadzona przez Sąd w tym zakresie, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności wykazała, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, tj. nie narusza przepisów prawa w jakimkolwiek stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi i podjęcie orzeczenia na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. Zaznaczyć przy tym trzeba, że bez znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego postanowienia były argumenty skargi dotyczące niemożności dotrzymania terminu do wniesienia odwołania, które podlegają badaniu w odrębnej sprawie dotyczącej przywrócenia tego terminu. Zgodnie z art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm.) zwanej dalej k.p.a., odwołanie od decyzji wydanej w pierwszej instancji wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Czynność doręczenia decyzji organu pierwszej instancji wywołuje zatem procesowy skutek prawny, w postaci rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia odwołania. Określony w art. 129 § 2 k.p.a. termin jest terminem zawitym co powoduje, że organy administracji nie posiadają uprawnień do jego przedłużenia. Zachowanie tego terminu jest z kolei warunkiem skuteczności wniesienia odwołania i dopuszczalności rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy. Jego niedotrzymanie powoduje negatywne skutki procesowe w postaci utraty prawa do wniesienia odwołania i bezskuteczności tak złożonego środka odwoławczego. Po upływie terminu, o którym mowa w art. 129 § 2 k.p.a. decyzja pierwszoinstancyjna staje się ostateczna i może być wzruszona tylko w przewidzianym przez ustawodawcę trybie nadzwyczajnym. Wynika to z określonej w art. 16 § 1 k.p.a. zasady trwałości decyzji administracyjnych. Rozpatrzenie odwołania wniesionego po upływie terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a., jako skutkujące weryfikacją decyzji ostatecznej, stanowi rażące naruszenie tej zasady. Zaznaczyć przy tym trzeba, że dla zachowania terminu i skuteczności wniesienia odwołania nie ma znaczenia to, czy adresat zapoznał się z treścią doręczonej decyzji. Istotne jest jedynie to, czy decyzja została doręczona w jednym z ustawowych trybów. Zgodnie z art. 134 k.p.a. uchybienie terminu do wniesienia odwołania organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia, które jest ostateczne. Kategoryczny zwrot "organ odwoławczy stwierdza", użyty w art. 134 k.p.a., oznacza obowiązek organu stwierdzenia uchybienia terminu w każdym przypadku, gdy odwołanie zostało wniesione po jego upływie. Wydanie postanowienia na podstawi art. 134 k.p.a. nie zależy tym samym od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia na podstawie art. 134 k.p.a. i to niezależnie od przyczyn tego uchybienia. Te podlegają bowiem badaniu w zakresie rozpoznania ewentualnego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Rozpoznanie tego wniosku stanowi natomiast odrębny przedmiot rozstrzygnięcia i w rezultacie organ wydaje wówczas dwa odrębne postanowienia. Konkludując, w procedurze administracyjnej skutek uchybienia zawitego terminu do wniesienia odwołania, w postaci wydania postanowienia na podstawie art. 134 k.p.a. następuje bezwarunkowo i obiektywnie. W niniejszej sprawie nie jest sporne to, że skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia odwołania. Decyzja organu pierwszej instancji została jej bowiem skutecznie doręczona w dniu 27 listopada 2024 r., co potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru korespondencji z jej własnoręcznym podpisem kwitującym odbiór przesyłki. Skutkiem procesowym tego doręczenia było rozpoczęcie biegu 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania, który to upłynął w dniu 11 grudnia 2024 r. (środa). Decyzja organu pierwszej instancji zawierała też prawidłowe pouczenie, co do terminu i sposobu wniesienia odwołania. Tymczasem odwołanie od decyzji zostało wniesione dopiero w dniu 28 stycznia 2025 r. Fakt przekroczenia przez skarżącą terminu do wniesienia odwołania jest zatem oczywisty, co też skarżąca sama przyznała w skardze. W tym stanie rzeczy uznać należy, że w niniejszej sprawie zaistniały podstawy do wydania postanowienia na podstawie art. 134 k.p.a., a zaskarżone postanowienie odpowiada przepisom prawa. Raz jeszcze podkreślić trzeba, że skoro skarżąca złożyła odwołanie po upływie terminu do jego wniesienia organ zobowiązany był stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.