I SA/Op 774/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak, po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. S., K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 14 października 2013 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu IV raty podatku od nieruchomości za 2010 r., postanawia zwolnić skarżącą od kosztów sądowych w całości. A. S. i K. S. wnieśli skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 14 października 2013 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu IV raty podatku od nieruchomości za 2010 r. W związku z tym skarżący na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązani byli - zgodnie z postanowieniami § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, 2193) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł. Na dalsze koszty jakie mogą mieć miejsce w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 250 zł (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W dniu 18 czerwca 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wpłynął wniosek skarżącej A. S. (sporządzony na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [t.j. Dz. U. z 2012 r., poz.270] - zwanej dalej p.p.s.a.), w którym zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. W części wniosku dotyczącej oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca oświadczyła, że gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z mężem K. S., że dochody miesięczne uzyskiwane w ramach gospodarstwa domowego wynoszą 2.041 zł brutto (w całości dochody uzyskiwane przez skarżącą ze stosunku pracy; według oświadczenia mąż czeka na rejestrację i nabycie prawa do zasiłku), oraz że niezbędne koszty utrzymania opiewają na kwotę 1.490 zł (opłata za wynajem mieszkania w R. – 900 zł, opłata za energię elektryczną i gaz – 160 zł, koszty zakupu żywności i środków czystości – 310 zł). Ponadto skarżąca wskazała, iż posiada lokal mieszkalny o powierzchni 80 m², który został zajęty przez komornika. Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył , co następuje: Stosownie do art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Zatem wniosek skarżącej dotyczący częściowego prawa pomocy należy rozpatrywać w kontekście przesłanki zawartej w art. 246 § 1, pkt.2 p.p.s.a. Zgodnie z art. 246 § 1, pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przede wszystkim dotyczyć to będzie osób charakteryzujących się ubóstwem w takim stopniu, że zapłata kosztów sądowych w określonej wysokości mogłaby spowodować utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencji tych osób oraz ich rodzin. Jednocześnie należy wskazać, że przy rozpatrywaniu wniosku o prawo pomocy winno się uwzględniać, z jednej strony wysokość obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowe. Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z tego, iż generalną zasadą postępowania sądowego jest podnoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się więc z wydatkami na ten cel i gromadzić środki finansowe na pokrycie koniecznych kosztów. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z kolei w innym postanowieniu NSA (postanowienie z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8) stwierdził, iż ,, udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ". Referendarz sądowy dokonując oceny zasadności wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy, oprócz informacji w nim zawartych, miał również na uwadze informacje i dane wynikające z pisma i kserokopii dokumentów nadesłanych przez męża skarżącej w związku z wezwaniem Sądu z 13 lutego 2014 r. o uzupełnienie złożonego przez niego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W odpowiedzi na to wezwanie mąż skarżącej przesłał pismo (sporządzone 26 lutego 2014 r.), w którym podniósł, iż administrator w dniu 22 lutego2010 r. odciął dopływ wody do jego lokalu mieszkalnego znajdującego się w D. O. i do dnia dzisiejszego dostawy wody nie zostały wznowione. Wraz z pismem przedłożył kserokopie: uchwały Wspólnoty Mieszkaniowej z 29 grudnia 2009 r., wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 14 kwietnia 2011 r., postanowienia Sądu Najwyższego z 26 czerwca 2012 r., kserokopie umowy o pracę skarżącego i jego żony, aneksu do umowy najmu lokalu mieszkalnego, potwierdzeń dokonania wpłaty za wynajem lokalu mieszkalnego oraz za korzystanie z energii elektrycznej, gazu i wody, paragonów fiskalnych dotyczących zakupów lekarstw, recept lekarskich, zawiadomienia z 5 listopada 2009 r. o wszczęciu egzekucji z nieruchomości, obwieszczenia o terminie opisu i oszacowania nieruchomości z 2 lutego 2012 r., wyciągów bankowych skarżącego i jego żony. Mając na względzie informację dotyczące sytuacji rodzinnej i finansowej skarżącej, a wynikające z wniosku o przyznanie prawa pomocy, przekazanego pisma oraz z kserokopii wymienionych dokumentów, referendarz sądowy uznał, iż zapłata wymaganych w przedmiotowej sprawie kosztów sądowych przekracza możliwości finansowe jej gospodarstwa domowego. W ocenie referendarza skarżąca z uzyskiwanych w jej gospodarstwie domowym dochodów w wysokości 1.488,67 zł (nawet przy uwzględnieniu dodatkowych dochodów z tytułu zasiłków dla bezrobotnych uzyskiwanych przez jej męża), obciążonych opisanymi wyżej a niezbędnymi dla utrzymania kosztami (związanymi z zakupem żywności i środków czystości, a także z opłatami za wynajem mieszkania oraz korzystanie z energii elektrycznej i gazu) w kwocie 1.490 zł, nie jest w stanie wygenerować dodatkowe środki finansowe, które umożliwiłyby jej zapłatę wymaganych kosztów sądowych Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a., orzeczono o przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.