I SA/Op 777/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Marzena Łozowska po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A s.c. B. S., R. A. z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 19 września 2014r., Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2010r. w związku z wnioskiem skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W dniu 24 listopada 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wpłynęła skarga A s.c. B. S., R. A. z siedzibą w [...] (dalej jako skarżąca, strona, Spółka) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 19 września 2014 r. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2010r. W skardze pełnomocnik skarżącej zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, wskazując, że brak wstrzymania zaskarżonej decyzji i jej wykonanie przed rozpatrzeniem skargi przez Sąd skutkować będzie realnym zagrożeniem dla dalszego bytu gospodarczego skarżącej Spółki, co może doprowadzić do jej upadłości, a w konsekwencji utraty jedynego źródła utrzymania rodziny wspólników (B. S., R. A. oraz trójki ich małoletnich dzieci) oraz pociągnie za sobą zwolnienie pracowników Spółki, dla których jedynym źródłem utrzymania są wynagrodzenia wypłacane przez skarżącą. Pełnomocnik skarżącej zaznaczył, że wprawdzie Spółka posiada obecnie płynność finansową, która pozwala na regulowanie bieżących kosztów działalności, w tym wynagrodzeń pracowniczych (spółka aktualnie zatrudnia 16 pracowników), składek ZUS, jednak dochód Spółki nie pozwala na uregulowanie zobowiązania w podatku od towarów i usług określonego w zaskarżonej decyzji (647.570 zł) ani też złożenie zabezpieczenia w wysokości wystarczającej do pokrycia zobowiązania. Pełnomocnik podkreślił przy tym, że potencjalna egzekucja należności podatkowych może doprowadzić do następstw trudnych do odwrócenia zwłaszcza w stosunku do małoletnich dzieci podatników. Powołując się na postanowienie NSA z 18 czerwca 2004 r. sygn. akt FZ 136/04 oraz postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 28 kwietnia 2010 r., sygn. akt III SA/Gl 924/10, pełnomocnik wskazał, że wykonanie zaskarżonej decyzji, skutkujące zakończeniem prowadzonej działalności gospodarczej, a w konsekwencji utratą przez rodzinę podatników jedynego źródła utrzymania, stanowi spełnienie obu przesłanek określonych w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270) dalej jako [p.p.s.a.]. Ponadto zarzucił, że zaskarżona decyzja została wydana przez osobę nieuprawnioną, bowiem osoba podpisująca decyzję w I instancji nie była prawidłowo umocowana, co stanowi przesłankę nieważności określoną w art. 247 § 1 pkt 3 w zw. z art. 210 § 1 pkt 8 i art. 143 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749, z późn. zm.). Do wniosku załączono poświadczone za zgodność z oryginałem kserokopie: trzech skróconych odpisów aktów urodzenia, 12 umów o pracę zawartych pomiędzy spółką a osobami wskazanymi w tych umowach, wydruków płac za IX 2014r. oraz zestawienia przychodów, kosztów oraz dochodu spółki za I- VIII 2014r. Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu odpowiadając na skargę wskazał, że postanowieniem z dnia 17 listopada 2014r. nr [...], powołując się na przepis art. 61 § 2 pkt 1 p.p.s.a. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej do tut. Sądu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z treści przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wystąpienia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów niemających zastosowania w niniejszej sprawie. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Natomiast przyznanie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od ogólnej reguły, iż ostateczna decyzja administracyjna podlega wykonaniu. U podstaw tej regulacji legła potrzeba zagwarantowania funkcjonowania procesu stosowania i realizowania norm prawa administracyjnego. Wstrzymanie wykonania aktu jest więc instytucją wyjątkową, co oznacza, iż przesłanki przewidziane w cytowanym przepisie nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej. Przesłankami uzasadniającymi zastosowanie przez Sąd tej instytucji procesowej jest niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że w przepisie art. 61 § 3 p.p.s.a chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. post. NSA z 20.12.2004 r. sygn. akt GZ 138/04, publikowane na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl jak i pozostałe powołane orzeczenia). Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. post. WSA w Białymstoku z dnia 3 sierpnia 2006 r. sygn. akt II SA/Bk 352/06). Zatem przesłankami warunkującymi wstrzymanie wykonania aktu nie są jakiekolwiek skutki i jakakolwiek szkoda, ale o szkoda i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu (tak m.in: postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., OZ 889/04, postanowienie NSA z dnia 8 grudnia 2004 r., OZ 694/04, postanowienie z dnia 9 marca 2005 r., II OZ 52/05). Zaznaczyć należy, że wskazane wyżej pojęcia nieostre, tj. "trudne do odwrócenia skutki" i "znaczna szkoda" wymagają skonkretyzowania w postaci dokładnej i wyczerpującej argumentacji wnioskodawcy (zob. postanowienie NSA z dnia 6 lutego 2009 r., II FZ 39/09), a argumentacja ta – w celu jej weryfikacji – częstokroć wymaga przedłożenia stosownych dokumentów i wykazania konkretnych relacji między brakiem wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 ustawy p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 17 kwietnia 2014 r. sygn. akt II OZ 373/14). Sąd w kwestii wstrzymania zaskarżonej decyzji działa wyłącznie na wniosek strony, zatem to skarżący zobowiązany jest do uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających prawdopodobieństwo wywołania skutków wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Wnioskujący winien wskazać na konkretne zdarzenia, czy też okoliczności świadczące o tym, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione oraz poprzeć je stosownymi dokumentami. Zadaniem Sądu jest natomiast zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają (lub nie) za uwzględnieniem jej wniosku, zaś w razie gdy niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków w sposób niewątpliwy wynika z całości okoliczności sprawy Sąd powinien te okoliczności wziąć pod uwagę z urzędu (por. postanowienie NSA z dnia 26 marca 2008r., I OZ 181/08). Jak podkreśla się w orzecznictwie, strona skarżąca jest wręcz zobligowana do przedstawienia argumentów i uzasadniających je dokumentów pozwalających sądowi na wszechstronną analizę przesłanek skorzystania z art. 61 § 3 ustawy (por. postanowienie NSA z 6 lutego 2009 r., sygn. akt II FZ 39/09, publ. POP 2009/2/143, por. postanowienie z dnia 18.03.2010 r. II FSK 502/09). W postanowieniu z 29 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 148/09 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami. Nie jest bowiem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie, gdyż sąd powinien mieć o nich wiedzę i możliwość ich zweryfikowania, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę skarżącą. Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje – jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy – możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego (postanowienie NSA z dnia 12.09.2014 r. sygn. akt I FZ 268/14). Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, nie wykazała, aby wykonanie zaskarżonej decyzji mogło wyrządzić znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki. Strona uzasadniając swój wniosek podniosła jedynie, że wykonanie decyzji (wysokość zobowiązania podatkowego spółki wynosi 647.570 zł) doprowadzi do upadłości Spółki, a w konsekwencji utraty jedynego źródła utrzymania rodziny wspólników oraz pracowników skarżącej. Strona posługuje się w tym zakresie samymi ogólnikami: groźbą uniemożliwienia prowadzenia działalności gospodarczej prowadzącą do utraty źródeł utrzymania rodziny wspólników Spółki jak i jej pracowników. Takie gołosłowne sformułowanie, nie poparte odpowiednią dokumentacją nie pozwala na ocenę wniosku pod względem merytorycznym. Wprawdzie zakończenie działalności gospodarczej wywołuje skutki szkodliwe i trudne do odwrócenia, to jednak dla udzielenia ochrony tymczasowej nie jest wystarczające powoływanie się (tak jak w niniejszej sprawie) na ewentualną możliwość likwidacji działalności w związku z potencjalną możliwością wszczęcia egzekucji bez poparcia tych przypuszczeń konkretnymi faktami, przykładowo wskazującymi na sytuację majątkową podmiotu ubiegającego się o wstrzymanie wykonania decyzji. Bez możliwości porównania stanu majątkowego wnioskodawcy z wysokością zobowiązania podatkowego nie jest możliwa ocena wpływu przeprowadzenia ewentualnej egzekucji administracyjnej na byt prowadzonej działalności. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdyż poza wyrażeniem subiektywnej obawy zlikwidowania działalności, we wniosku nie wykazano istotnych z punktu wiedzenia przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a. danych ani nie załączono dokumentów, które umożliwiłyby ocenę wspomnianego wpływu przymusowego wykonania decyzji na istnienie działalności stanowiącej źródło dochodu wspólników spółki cywilnej. Dołączone przez pełnomocnika dokumenty, zawierające informacje o łącznej wysokość wynagrodzeń wypłacanych pracownikom w miesiącu wrześniu 2014 r. (lista płac) w kwocie ok. 25.000 zł, a nadto kopie umów o pracę 11 pracowników, informacja o warunkach zatrudnienia 1 pracownika, a także zestawienie sporządzone w formie tabeli, zgodnie z którym dochód Spółki za okres od I do VIII 2014r. wynosił 855.952, 40 zł (przy przychodzie w wysokości 1.771.084,23 zł), nie mogą świadczyć o spełnieniu przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, bowiem wynika z nich jedynie do jakich finansowych obciążeń Spółka jest zobowiązana z tytułu zatrudniania pracowników, przy deklarowanym (ale nieudokumentowanym w sprawie) dochodzie w wysokości 855.952,40 zł (za okres od I-VIII 2014r.). Powyższych danych nie można uznać za wystarczające, ponieważ w niepełny sposób obrazują rzeczywisty stan majątkowy Spółki. Brak danych dotyczących m.in. bilansu zysków i strat z ostatniego roku obrotowego, wykazu środków trwałych czy deklaracji podatkowych związanych z prowadzoną działalnością uniemożliwia Sądowi weryfikację, czy przymusowa realizacja należności podatkowej, która zawsze wiąże się z dolegliwymi skutkami dla zobowiązanego, stwarza rzeczywiste zagrożenie wystąpienia sytuacji warunkujących skorzystanie z art. 61 § 3 p.p.s.a. Ustawodawca bowiem zdecydował się na uzależnienie udzielenia ochrony tymczasowej od sądowej oceny okoliczności poszczególnych przypadków, ocena ta wymaga natomiast dla swej miarodajności dysponowania przez sąd konkretnymi i aktualnymi danymi dotyczącymi sytuacji finansowej wnioskodawcy (i poparcia ich – przez stronę – dowodami w postaci dokumentów źródłowych), dopiero bowiem ich konfrontacja np. z wysokością określonego zaskarżoną decyzją zobowiązania podatkowego może prowadzić do stwierdzenia wystąpienia przesłanki zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Raz jeszcze zaznaczyć należy, że instytucja wstrzymania wykonania decyzji nie zawiera analogicznych regulacji do art. 255 p.p.s.a., który umożliwia Sądowi wezwanie strony do uzupełnienia oświadczeń/dokumentacji lub wyjaśnienia wątpliwości, które nasunęły się Sądowi w toku postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Skoro to strona ubiega się o przyznanie ochrony tymczasowej, na niej też ciąży obowiązek przekonania Sądu, że spełnia ustawowe przesłanki w tym względzie. Brak także podstaw do wezwania spółki do uzupełnienia braków formalnych pisma na podstawie przepisu art. 49 § 1 p.p.s.a., z którego wyraźnie wynika, że chodzi w nim o braki formalne, które uniemożliwiają nadanie sprawie dalszego biegu (np. brak podpisu strony). Natomiast fakt, że Spółka nie wskazała na okoliczności uprawdopodobniające zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie oznacza, że mamy do czynienia z brakiem formalnym. W orzecznictwie wskazuje się, że brak uzasadnienia wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej jest uchybieniem merytorycznym tego pisma, które nie uniemożliwia nadanie mu biegu, ale uzasadnia oddalenie wniosku (por. postanowienia NSA: z 29 grudnia 2011 r., sygn. akt I OZ 1075/11; z 12 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 805/11; z 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt I FZ 64/14). Tym samym, zdaniem Sądu skarżąca nie uprawdopodobniła zaistnienia którejkolwiek z przesłanek, określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. świadczących o tym, że wykonanie zaskarżonych do tut. Sądu decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu narazi skarżącą na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zaznaczyć przy tym należy, iż niewątpliwie wykonanie decyzji orzekającej o zobowiązaniu podatkowym stanowi pewną dolegliwość finansową, nie oznacza to jednak, że można automatycznie przyjąć, iż każdorazowo wykonanie takiej decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Samego faktu egzekwowania obowiązku pieniężnego, nawet przy istnieniu trudnej gospodarczej skarżącego, nie można utożsamiać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody czy spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków, albowiem w przypadku uchylenia decyzji określającej zobowiązanie podatkowe, dochodzi do zwrotu spełnionego świadczenia pieniężnego wraz z odsetkami. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009 r., I FSK 450/09). W tym miejscu należy dodatkowo wskazać, że zgodnie z art. 67b w zw. z art. 67a § 1 O.p. organ podatkowy na wniosek podatnika w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może rozłożyć zapłatę podatku lub zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę na raty, a to może przyczynić się do zachowania stabilnej płynności finansowej. Również z tego względu obawy skarżącej dotyczące rzekomo ciężkich skutków konieczności zapłacenia podatku nie mogą stanowić podstawy udzielenia ochrony tymczasowej. Wskazać raz jeszcze należy, że rodzaj obowiązku objętego zaskarżoną decyzją nie wywołuje stanu, który byłby nieodwracalny, skoro odnosi się do świadczenia pieniężnego, z natury rzeczy przecież odwracalnego. W sytuacji uwzględnienia skargi istnieje bowiem możliwość zwrotu kwoty wynikającej z zaskarżonej decyzji. Odnosząc się zaś do wywodów strony w zakresie nieprawidłowości w wydaniu zaskarżonej decyzji (nieprawidłowe umocowanie osoby, która podpisała decyzję), wskazać należy, że w ogóle nie mogła być brana pod uwagę w aspekcie możliwości zastosowania ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, ponieważ oznaczałoby to niedopuszczalne na tym etapie postępowania wkroczenie w merytoryczną ocenę kwestionowanej decyzji. Mając na uwadze powyższe, Sąd, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a, orzekł, jak w sentencji postanowienia.