I SA/Op 78/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak po rozpoznaniu w dniu 13 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 29 stycznia 2015 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu IV raty podatku rolnego za 2012 r., p o s t a n a w i a przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych powyżej kwoty wpisu od skargi oraz ustanowienia radcy prawnego. Przedmiotem skargi P. S. (dalej jako skarżący) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 29 stycznia 2015 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu IV raty podatku rolnego za 2012 r. W związku z tym skarżący na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązany jest - zgodnie z postanowieniami § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł. Na dalsze koszty jakie mogą mieć miejsce w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 250 zł (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Postanowieniem z dnia 5 maja 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zwolnił skarżącego od wpisu od skargi ponad kwotę 100 zł. W dniu 23 maja 2016 r. skarżący uiścił wymaganą kwotę wpisu. W dniu 7 września 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy (sporządzony na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [t.j. Dz. U. z 2016 r., poz.718] - zwanej dalej p.p.s.a.), w którym zwrócił się o zwolnienie od opłaty za sporządzenie uzasadnienia wyroku. Zakres wniosku został następnie poszerzony o zwolnienie od pozostałych kosztów oraz ustanowienie radcy prawnego. Odnośnie swojej sytuacji skarżący oświadczył, że z rocznych przychodów z prowadzonej działalności rolniczej, z uwagi na wydatki ponoszone na leczenie, prace polowe w gospodarstwie rolnym, utrzymanie domu wraz budynkami gospodarczymi oraz na ubezpieczenie majątku nie jest w stanie dokonać zapłaty wymaganych kosztów sądowych. Jednocześnie oświadczył, że sam pozostaje w gospodarstwie domowym, oraz że posiada dom mieszkalny, nieruchomość rolną, zabudowania gospodarcze i sprzęt rolniczy. Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z tego, iż generalną zasadą postępowania sądowego, wyrażoną w art. 199 p.p.s.a., jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się więc jedynie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8). W tym kontekście należy wskazać, że zasadność wniosku strony oceniana jest z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. postanowienie NSA z 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05, niepubl.). Nadto należy podkreślić, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozstrzygniecie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia kosztów procesu. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W wykonaniu wezwania referendarza skarżący przekazał pismo (sporządzone 10 października 2016 r.), zawierające zestawienie całorocznych: przychodów działalności rolniczej (łącznie w wysokości 38.800 zł), wydatków na ochronę zdrowia (w kwocie 7.500 zł), kosztów utrzymania gospodarstwa domowego (koszty ogrzewania, odprowadzenia ścieków, zakupu gazu, energii elektrycznej, usług telekomunikacyjnych, wody łącznie w wysokości 10.311,36 zł), kosztów ubezpieczenia rentowego (KRUS) i ubezpieczenia pojazdów (w wysokości 3.792 zł), zobowiązań wynikających z opodatkowania podatkiem rolnym i gruntowym (w kwocie 5.196 zł), wydatków na zakup paliwa rolniczego (w wysokości 5.418,97 zł, po uwzględnieniu zwrotu podatku w wysokości 4.152,30 zł), kosztów zakupu żywności (w wysokości 9.000 zł, miesięcznie – 750 zł), W zestawieniu skarżący zawarł śnież dane odnośnie szeregu innych kosztów i zobowiązań, a związanych m.in. z zakupem paliwa, spłacanymi pożyczkami i kredytowymi czy też z wydatkami na utrzymanie gospodarstwa rolnego (części rolnicze, nawozy na ochronę roślin). W załączeniu skarżący przedłożył zestaw faktur i paragonów fiskalnych potwierdzających dane zawarte w przekazanych zestawieniach. W wyniku analizy sytuacji rodzinnej, finansowej i majątkowej skarżącego, dokonanej w oparciu o oświadczenie zawarte we wniosku o prawo pomocy oraz o opisany wyżej materiał dowodowy, referendarz uznał, iż w przypadku skarżącego zachodzi przesłanka uzasadniająca przyznanie prawa pomocy w żądanym przez niego zakresie. Oceniając sytuację skarżącego wzięto pod uwagę wielkość przychodów uzyskiwanych z działalności rolniczej (jako jedynego źródła utrzymania) w porównaniu do wykazanej skali przychodów, a także nieregularność pozyskiwania tych przychodów, jako wynik z sezonowości prac rolniczych. Uznano bowiem, że uzyskując przychody roczne z działalności rolniczej w wysokości 38.000 zł i ponosząc zarazem koszty (udokumentowane) tej działalności wraz z wydatkami na utrzymanie gospodarstwa domowego i leczenie łącznie około 39.951 zł skarżący nie jest w stanie ponieść dodatkowo koszty postępowania sądowego. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.