I SA/Op 8/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Gerard Czech po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. M. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 4 marca 2016 r., w sprawie ze skargi T. M. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 5 listopada 2015 r. Nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji określającej zobowiązanie w podatku akcyzowym za wrzesień 2010 r. postanawia: odmówić przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku T. M. reprezentowany przez pełnomocnika wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 5 listopada 2015 r. wydane w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji określającej zobowiązanie w podatku akcyzowym za wrzesień 2010 r. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 3 lutego 2016 r. reprezentujący skarżącego pełnomocnik został zawiadomiony o terminie rozprawy wyznaczonym na dzień 4 marca 2016 r., które to zawiadomienie zostało mu doręczone w dniu 11 lutego 2016 r., co potwierdził własnoręcznym podpisem. W związku z chorobą sędziego sprawozdawcy, stosownie do § 27 ust. 1 Regulaminu wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. z 2015 poz. 1177) zarządzono zmianę składu orzekającego. W dniu 4 marca 2016 r. na rozprawie, na którą reprezentujący skarżącego pełnomocnik nie stawił się, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu orzekł o oddaleniu skargi. Następnie, w dniu 7 kwietnia 2016 r. (data nadania pisma w placówce pocztowej) pełnomocnik skarżącego wniósł o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 4 marca 2016 r. oraz złożył wniosek o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku pełnomocnik wskazał, że wprawdzie w dniu 11 lutego 2016 r. doręczono mu zawiadomienie o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 4 marca 2016 r., jednakże od pracownika swojego sekretariatu otrzymał wiadomość, iż pracownik Sądu telefonicznie poinformował, że mająca mieć miejsce w dniu 4 marca 2016 r. rozprawa, została odwołana. Po upływie około miesiąca, chcąc uzyskać informację o nowym terminie rozprawy, w rozmowie telefonicznej z Sądem dowiedział się, że rozprawa w dniu 4 marca 2016 r. odbyła się i wydany został wyrok oddalający skargę. Z tej przyczyny niedochowanie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nastąpiło bez jego winy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) dalej jako: [P.p.s.a.] jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Aby jednak Sąd mógł rozpoznać merytorycznie wniosek o przywrócenie terminu, musi on zostać złożony do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 1, § 2, § 4 P.p.s.a). Stosownie zaś do art. 88 P.p.s.a., spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu Sąd odrzuca na posiedzeniu niejawnym. Mając na względzie powyższe unormowania, w pierwszej kolejności należało ustalić, czy strona skarżąca zachowała termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienie wyroku, gdyż od spełnienia tego warunku zależy możliwość jego merytorycznego rozpoznania przez Sąd. W przedmiotowej sprawie należy przyjąć, że wymóg ten zostały zachowany, albowiem wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 4 marca 2016 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia złożono w dniu 7 kwietnia 2016 r. (data stempla pocztowego na kopercie, w której powyższe pisma nadano), a co Sadowi urzędowo wiadomo, pełnomocnik osobiście stawił się w dniu 6 kwietnia 2016 r. w Wydziale Informacji Sądowej tut. Sądu i zapoznał się z aktami przedmiotowej sprawy. Przy czym nie sposób pominąć jego twierdzenia, iż wcześniej pracownik jego sekretariatu przekazał mu wiadomość o odwołaniu rozprawy, a zatem nie był mu znany fakt odbycia w wyznaczonym dniu rozprawy i wydania na niej wyroku. W związku z powyższym, Sąd był uprawniony do dokonania oceny złożonego wniosku w zakresie zasadności przywrócenia uchybionego terminu tj. rozważenia, czy argumenty podniesione przez pełnomocnika skarżącego uprawdopodabniają okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Nie ulega przy tym wątpliwości, że w dniu złożenia przez pełnomocnika wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postaci sporządzenia uzasadnienia wyroku, termin ten upłynął. Jak bowiem stanowi przepis art. 141 § 2 P.p.s.a., w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku, albo doręczenia sentencji wyroku. Natomiast samo sporządzenie uzasadnienia wyroku następuje w terminie czternastu dni od dnia zgłoszenia takiego wniosku. Powołany wyżej przepis ustanawia rygor czasowy, w którym strona musi dopełnić czynności - w tym przypadku złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku – jeżeli czynność ta ma być uznana za skuteczną. Zgodnie bowiem z art. 85 P.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. W niniejszej sprawie ogłoszenie wyroku, którym oddalono skargę strony, nastąpiło w dniu 4 marca 2016 r., o terminie rozprawy pełnomocnik skarżącego był powiadomiony, a zatem wskazany wyżej termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia upływał z dniem 11 marca 2016 r. Przechodząc do analizy okoliczności podnoszonych przez pełnomocnika skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu, należy podkreślić, że z istotnego dla sprawy art. 87 § 1 P.p.s.a. wynika, że strona, która uchybiła terminowi powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że zaistniała przeszkoda była od niej niezależna. Ponieważ zasadą jest dokonywanie czynności w terminie, przepis o przywróceniu terminu do dokonywania czynności procesowych nie może być interpretowany w sposób rozszerzający. W piśmiennictwie i orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że o braku winy strony można mówić wtedy, gdy dokonanie czynności w ogóle (w sensie obiektywnym), było wykluczone, jak również w takich przypadkach, w których w danych okolicznościach nie można było oczekiwać od strony, by była ona w stanie zachować dany termin procesowy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 1999 r., sygn. akt I PKN 103/99, opubl. OSNP 2000/19/719). Ma to miejsce wówczas, gdy uchybienie terminu nastąpiło na skutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jeżeli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, nie jest możliwe przywrócenie terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, Sąd zobowiązany jest przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest zatem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się nawet lekkiego niedbalstwa. Pojęcie winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje także swym zakresem winę osób trzecich, które strona upoważniła do dokonania określonej czynności, czyli winę profesjonalnego pełnomocnika, jak również i winę osób, którymi profesjonalny pełnomocnik przy wykonywaniu swoich obowiązków się posługuje np. ustanowiony przez niego substytut, czy pracownik jego kancelarii. W rozpoznawanej sprawie składając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia zapadłego w dniu 4 marca 2016 r. wyroku, reprezentujący skarżącego pełnomocnik, jako przyczynę uchybienia terminowi wskazał fakt powiadomienia go o odwołaniu terminu rozprawy przez pracownika jego sekretariatu, którą to informację pracownik ten miał uzyskać telefonicznie, od pracownika Sądu. Pełnomocnik nie uprawdopodobnił jednak w jakikolwiek sposób, że informacja o odwołaniu terminu rozprawy pochodziła z Sądu właściwego do rozpoznania niniejszej sprawy, a samo gołosłowne twierdzenie pełnomocnika w tej kwestii, nie może stanowić podstawy do uwzględniania wniosku. Jak bowiem wynika z akt sprawy, zawiadomieniem z dnia 4 lutego 2016 r. reprezentujący skarżącego profesjonalny pełnomocnik będący adwokatem został prawidłowo zawiadomiony o wyznaczonym na dzień 4 marca 2016 r. terminie rozprawy, które to zawiadomienie zostało mu doręczone w dniu 11 lutego 2016 r. (art. 67 § 5 P.p.s.a.). W aktach sprawy brak jest natomiast jakiegokolwiek zarządzenia Przewodniczącego Wydziału o odwołaniu przedmiotowej rozprawy, czy też zmianie jej terminu. Również zarządzona przez Przewodniczącego Wydziału zmiana składu orzekającego, co nastąpiło zarządzeniem z dnia 3 marca 2016 r., nie skutkowała odwołaniem wyznaczonego wcześniej terminu rozprawy. W sytuacji losowej, za którą należy uznać również chorobę sędziego (§ 27 ust. 1 Regulaminu wewnętrznego urzędowania ...), i która zaistniała w niniejszej sprawie, zmiana składu orzekającego miała za zadanie niedopuszczenie do odwołania wyznaczonego wcześniej terminu rozprawy, a przedmiotowa sprawa, tak jak i inne sprawy rozpatrywane na sesji w tym dniu, mogła zostać merytorycznie rozpoznana. Jak już wyżej wskazano, warunkiem dopuszczalności przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej jest uprawdopodobnienie przez stronę, iż nie mogła dokonać czynności w terminie, na skutek okoliczności od niej niezależnych, którym nie mogła zapobiec mimo dołożenia należytej staranności. Natomiast należyta staranność w prowadzeniu swych spraw wymaga, aby zachować szczególną dbałość i ostrożność, zwłaszcza w dokonywaniu czynności urzędowych, mających wpływ na prawa i obowiązki reprezentowanych przez zawodowego pełnomocnika stron. W przedmiotowej sprawie pełnomocnik strony nie przedłożył jakiegokolwiek dowodu świadczącego, że przekazana mu informacja przez pracownika jego sekretariatu była wiadomością sprawdzoną i rzeczywiście pochodziła z wiarygodnego źródła (Sądu). Danie wiary informacji przekazanej przez zatrudnionego pracownika kancelarii o odwołaniu rozprawy, bez próby podjęcia jakichkolwiek czynności sprawdzających jej prawdziwość powoduje, że nie sposób uznać jej za okoliczność mogącą wyłączyć brak zawinienia po stronie skarżącego. Bowiem w przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, przy ustalaniu braku jej winy w niezachowaniu terminu należy mieć na uwadze działania pełnomocnika oraz to, że zaniedbania osób, którymi on się posługuje, obciążają jego samego, a zatem nie uwalniają one strony od winy w niezachowaniu terminu (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 marca 2000 r., sygn. akt II CKN 554/00). Raz jeszcze wskazać należy, że w dniu 4 marca 2016 r. ze spraw wyznaczonych do rozpoznania na rozprawie w Wydziale I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu nie została odwołana przedmiotowa sprawa, jak zresztą żadna z pozostałych spraw przewidzianych do rozpoznania w tym dniu, a w konsekwencji ani Sąd, ani żaden pracownik Sądu, nie miał podstaw do informowania kogokolwiek o jej odwołaniu. Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności Sąd uznał, że brak jest podstaw do przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wydanego w sprawie wyroku i w oparciu o przytoczone przepisy orzekł jak na wstępie.