I SA/Op 806/13

Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu: - Krzysztof Błasiak, po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, w sprawie ze skargi L. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 26 września 2013 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r., postanawia przyznać prawo pomocy poprzez zwolnienie skarżącej od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie adwokata. Przedmiotem skargi L. C. jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 26 września 2013 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. Wartość przedmiotu sporu w niniejszej sprawie opiewa na kwotę 10.590 zł. W związku z tym skarżąca na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązana jest - zgodnie z postanowieniami § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, 2193) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 400 zł. Na dalsze koszty jakie mogą mieć miejsce w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 200 zł (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W dniu 31 grudnia 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wpłynął wniosek skarżącej L. C. (sporządzony na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [t.j Dz. U. z 2012 r., poz.270] –zwanej dalej p.p.s.a.), w którym zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata oraz zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Z informacji zawartych w formularzu wynika, iż skarżąca jest osobą samodzielnie prowadzącą gospodarstwo domowe, uzyskującą dochody jedynie z renty inwalidzkiej (pobieranej od 2000 r.) w wysokości 920 zł (kwota ta przekazana jest na konto skarżącej po uprzedniej egzekucji części świadczenia rentowego w wysokości 400 zł), które obciążone są stałymi miesięcznymi kosztami na bieżące utrzymanie i leki w kwocie 450 zł (według oświadczenia kwota ta nie obejmuje wydatków na zakup żywności) Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył , co następuje: Stosownie bowiem do art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków (art. 211 p.p.s.a.). Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna (art. 212 § 1 p.p.s.a.). Zatem wniosek skarżącego dotyczący prawa pomocy w całości należy rozpatrywać w kontekście przesłanek zawartych w art. 246 § 1, pkt 1 i 2 p.p.s.a.. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 1 p.p.s.a., następuje gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 2 p.p.s.a., następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Treść powołanych wyżej przepisów wskazuje, iż prawo pomocy stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie go może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych. Szczególny charakter prawa pomocy wynika z tego, iż generalną zasadą postępowania sądowego jest podnoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się więc z wydatkami na ten cel i gromadzić środki finansowe na pokrycie koniecznych kosztów. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z kolei w innym postanowieniu NSA (postanowienie z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8) stwierdził, iż ,, udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ". Przy czym wymaga podkreślenia, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozstrzygniecie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia kosztów procesu. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Dlatego też jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 p.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana, na mocy art. 255 p.p.s.a., złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W odpowiedzi na wezwanie Sądu z 8 i 31 stycznia 2014 r. skarżąca dodatkowo przedłożyła pismo (sporządzone 24 stycznia 2014 r.), w którym oświadczyła, że miesięczne dochody z tytułu renty obciążone są wydatkami związanymi z wywozem śmieci, zakupem lekarstw, wody, energii elektrycznej i usług telekomunikacyjnych w kwocie 450 zł miesięcznie, a także spłatą zaległego podatku za grunt (rata w wysokości 795,06 zł). Ponadto skarżąca przekazała kserokopie: zeznania podatkowego za 2012 r., faktur dotyczących zakupu lekarstw, paragonu fiskalnego dokumentującego wizytę w przychodni specjalistycznej, decyzji ZUS z 14 marca 2013 r. o dokonaniu waloryzacji renty, postanowienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Kędzierzynie-Koźlu z 30 grudnia 2013 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego przeciwko skarżącej na łączną kwotę 477.539,53 zł, decyzji Prezydenta Miasta Kędzierzyn-Koźla z 26 marca 2013 r. w sprawie rozłożenia na raty należności z tytułu opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego na prawo własności nieruchomości, pisma Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Kędzierzynie-Koźlu z 11 lutego 2014 r. z zawartym wykazem postępowań egzekucyjnych skierowanych przeciwko skarżącej. Referendarz sądowy, mając na względzie informacje zawarte w formularzu PPF, w piśmie sporządzonym 24 stycznia 2014 r., jak też wynikające z kserokopii opisanych wyżej dokumentów, uznał, iż w przypadku skarżącej zachodzi ustawowa przesłanka uzasadniająca przyznanie wnioskowanego prawa pomocy w zakresie z zwolnienia z kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W ocenie referendarza skarżąca, uzyskując w ramach gospodarstwa domowego miesięczne dochody w wysokości 920 zł i będąc jednocześnie zmuszona do ponoszenia stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania, zakupem leków w wysokości 450 zł oraz innych wydatków niezbędnych dla utrzymania, a związanych m.in. z zakupem żywności, ubrań, środków higieny, środków czystości, nie jest w stanie wygenerować jakichkolwiek środków finansowych, które umożliwiłyby jej poniesienie kosztów postępowania. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a., orzeczono o przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.