I SA/Op 81/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 28 grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2012 r., postanawia zwolnić skarżącą od kosztów sądowych powyżej kwoty 2.000 zł. Przedmiotem skargi E. G. (dalej jako skarżąca) jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 28 grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2012 r. Wartość przedmiotu sporu opiewa na kwotę 8.247.306 zł. W związku z tym skarżąca na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązana jest - zgodnie z postanowieniami § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 82.474 zł. Na dalsze koszty w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 41.237 zł (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Wnioskiem sporządzonym przez pełnomocnika skarżącej na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz.1369) – zwanej dalej p.p.s.a, zwrócono się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. W treści wniosku o przyznanie prawa pomocy wykazano, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem, w którym uzyskiwane są dochody miesięczne netto w wysokości 6.207,58 zł (skarżącej ze stosunku pracy i świadczenia stypendialnego w wysokości 3.849,72 zł, męża ze stosunku pracy w wysokości 2.357,86 zł), które obciążone są wydatkami dotyczącymi opłat za wywóz nieczystości, energię elektryczną, gaz, internet, wodę i opał w łącznej kwocie około 481 zł (przy obliczeniu uwzględniono średniomiesięczną wysokość opłaty za opał) oraz kosztami związanymi z utrzymaniem samochodu w kwocie około 300 zł i zapłatą miesięcznych rat kredytu w wysokości 2.678,02 zł. Ponadto wskazano, że skarżąca posiada majątek w postaci domu mieszkalnego o powierzchni [...] m², lokalu mieszkalnego o powierzchni [...] m² i samochodu osobowego marki [...] (rok produkcji: 2004), zaznaczając jednocześnie, iż wskazane nieruchomości obciążone są hipoteką umowną oraz przymusową. W załączeniu do wniosku pełnomocnik skarżącej przekazał wyciągi z rachunków bankowych, zaświadczenie o zarobkach skarżącej wraz z zestawieniem rocznym wynagrodzenia za pracę, wyciąg z wynagrodzenia za pracę męża skarżącej, informację o dochodach oraz popranych zaliczkach na podatek dochodowy w roku 2017, kserokopię decyzji w sprawie przyznania stypendium, harmonogram spłaty kredytu, wypisy z ksiąg wieczystych, kserokopię zawiadomienia o zabezpieczeniu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył , co następuje: W pierwszej kolejności należy wskazać, iż instytucja prawa pomocy przewiduje dla skarżącego możliwość zwolnienia od kosztów sądowych w całości bądź w części oraz ustanowienia zawodowego pełnomocnika. Przy czym zastosowanie tej instytucji do konkretnego przypadku może mieć miejsce w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, bądź też w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 p.p.s.a.). Przewidywana możliwość ubiegania się przez skarżącego o prawo pomocy w zakresie częściowym uwarunkowana jest spełnieniem przesłanki określonej w art. 246 § 1, pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z tego, iż generalną zasadą postępowania sądowego, wyrażoną w art. 199 p.p.s.a., jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się więc jedynie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8). W tym względzie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, iż przesłanki zastosowania prawa pomocy, jako instytucji stanowiącej wyjątek od zasady ponoszenia kosztów przez strony, winny być interpretowane w sposób ścisły (zob. postanowienie z 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8; postanowienie z 15 kwietnia 2008 r., II FZ 106/08, lex nr 471131; postanowienie z 22 maja 2013 r., II OZ 383/13, lex nr 1319081). W ocenie referendarza informacje oraz dane zwarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy jak też wynikające z dodatkowo załączonych dokumentów wskazują na wyjątkową sytuację skarżącej w rozumieniu art. 246 § 1, pkt. 2 p.p.s.a. Referendarz uznał bowiem, że dochody uzyskiwane łącznie z mężem w wysokości 6.207,58 zł, obciążone kosztami w wysokości około 3.459,02 zł, a związanymi z utrzymaniem samochodu, zapłatą miesięcznych rat kredytu oraz opłatami za wywóz nieczystości, energię elektryczną, gaz, internet, wodę i opał pozwalają na wygenerowanie środków pieniężnych w celu pokrycia kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niej i rodziny jedynie do kwoty 2.000 zł. Poza tym należy wskazać na posiadany majątek w postaci dwóch nieruchomości mieszkalnych. Wprawdzie we wniosku wskazano, że nieruchomości obciążone są hipoteką, co ogranicza możliwość ich zbycia. Nie oznacza to jednak, że poza zbyciem tych nieruchomości nie można z nich czerpać pożytków, chociażby z tytułu najmu. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 w/w ustawy, orzeczono jak w sentencji.