I SA/Op 86/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Gocki (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Asesor sądowy Marzena Łozowska Protokolant ref. stażysta Anna Frydryk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi B. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie ulg płatniczych I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. orzeka, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana Decyzją Burmistrza Gorzowa Śląskiego z dnia [...] Nr [...], po rozpoznaniu wniosku Pani B. G. z dnia 10 października 2003 r. odmówiono wnioskodawczyni umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku rolnego w kwocie 711,20 zł. Zdaniem organu I instancji, wykazane przez podatniczkę okoliczności mające stanowić przesłankę do udzielania jej pomocy w płatności należności podatkowej nie miały charakteru wyjątkowości, a nadto wnioskodawczyni nie wykazała zdarzeń losowych, z których powodu, nastąpiło w ostatnim okresie znaczne obniżenie jej zdolności płatniczych Z powyższym rozstrzygnięciem organu podatkowego nie zgodziła się skarżąca podnosząc w złożonym od niego odwołaniu, iż wbrew twierdzeniom organu I instancji w okresie od ostatniej decyzji o udzieleniu jej częściowej ulgi, stan jej zdrowia oraz męża uległ dalszemu pogorszeniu, a także obniżeniu uległy dochody rodziny. Odwołująca zakwestionowała także istnienie zaległego podatku rolnego za 2000 r., albowiem jej zdaniem w tym zakresie nie ciążył na niej obowiązek podatkowy. Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], Nr [...], na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając w całości argumentację faktyczną i prawną organu I instancji odnośnie braku podstaw do udzielenia podatnikowi pomocy w formie umorzenia zaległości podatkowej, gdyż nie wystąpiły w rozpoznawanej sprawie przesłanki "ważnego interesu" podatnika oraz ważnego interesu publicznego przewidziane w art. 67 Ordynacji podatkowej. W sprawie zebrano zupełny i wyczerpujący materiał dowodowy pozwalający organom podatkowym na wydanie w ramach przysługującego im "uznania administracyjnego" decyzji odmawiającej wnioskodawczyni udzielenia ulgi w płatności zaległego zobowiązania podatkowego. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżąca domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego podnosząc, że poczynione w obecnie prowadzonym postępowaniu ustalenia faktyczne dotyczące jej sytuacji materialnej i osobistej znacząco odbiegają od ustaleń poczynionych przez ten sam organ w poprzednio wydawanych przez niego decyzjach podatkowych. Ponadto "zapodana zaległość podatkowa za 2000 r." zdaniem skarżącej nie istnieje. Wprawdzie w dacie złożenia podania o umorzenie zaległego podatku w kwocie 711 zł. pozostawała ona w przekonaniu o istnieniu spornej zaległości podatkowej, jednakże z przeprowadzonej ponownej analizy dokumentów dzierżawnych gruntów wynika, że w rzeczywistości zaległość w kwocie około 600 zł w ogóle nie istnieje i nie powinna podlegać żadnemu postępowaniu egzekucyjno - administracyjnemu. Pozostała kwota faktycznie istniejącej zaległości podatkowej winna być umorzona w całości ze względu na trudną sytuację jej rodziny. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Fakt udzielenia skarżącej w poprzednich latach ulg w płatności zobowiązania podatkowego nie może przesądzać o konieczności dalszego ich udzielania w kolejnych latach. Przedmiotem zawisłego postępowania prowadzonego w przedmiecie udzielenia ulgi płatniczej nie mogą być również kwestie związane z nieistnieniem zaległości podatkowej. W tym stanie faktycznym Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna jednakże z innych względów niż podnoszone przez skarżącą, albowiem w ramach prowadzonego postępowania podatkowego wszczętego na wniosek skarżącej organy podatkowe nie poczyniły niezbędnych ustaleń, co do faktycznego zakresu przedmiotowego wniosku strony z dnia 10 października 2003 r. Podstawą prawną rozpoznania wniosku o umorzenie zaległości podatkowej, co nie budzi w niniejszej sprawie sporu, jest powołany wyżej art. 67 § 1 ustawy zgodnie, z którym w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Decyzja wydana na podstawie tego przepisu oparta jest o uznanie administracyjne, które pozostawia do uznania organu podatkowego istnienie lub nieistnienie w konkretnej sprawie wskazanych w nim przesłanek uzasadniających umorzenie zaległości lub odsetek, jak też zakres ewentualnego umorzenia. Postępowanie w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych może być przy tym wszczęte wyłącznie wnioskiem strony, a istnienie zaległości, której wniosek dotyczy, musi być niewątpliwe - nie jest możliwe umorzenie lub odmowa umorzenia zaległości, które nie istnieją. Jak wynika z analizy akt podatkowych skarżąca B. G. w dniu 10 października 2003 r. złożyła wniosek, w którym zwróciła się "w związku z otrzymanym zawiadomieniem o dokonanie zapłaty zaległego podatku rolnego za 2000 r. ... o anulowanie – lub dalsze podjęcie decyzji umorzenia zaległości w wysokości ponad 600 zł." Podanie to, co nie jest sporne, odnosi się do podatku rolnego, jednakże skarżąca składając przedmiotowy wniosek nie określiła w nim wbrew stwierdzeniu zawartemu w zaskarżonej decyzji, kwoty zaległości podatkowej, o umorzenie, której wystąpiła, a także nie wskazała, jakich lat podatkowych dotyczyć miałoby umorzenie podatku. Z jednej, bowiem strony podatniczka łączy fakt złożenia wniosku z otrzymaniem zawiadomienia o zaległym podatku rolnym za 2000 r., z drugiej natomiast wskazuje, że domaga się umorzenia zaległości podatkowej w kwocie ponad 600 zł. Wątpliwości co do zakresu przedmiotowego złożonego wniosku nie wyjaśniają też kolejne pisma procesowe strony: odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu oraz skarga wniesiona do tut. Sądu. W ramach złożonego odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu skarżąca ponownie powołuje się na okoliczność otrzymania zawiadomieniem o dokonanie zapłaty zaległego podatku rolnego za 2000 r., którego istnienie kwestionuje, nie konkretyzując jednakże, czy w związku z tym wnosi ona o umorzenie tej zaległości, czy też złożone uprzednio podanie o udzielenie jej ulgi w płatności podatku obejmuje całość ciążących na niej w tej dacie zobowiązań podatkowych. Wprawdzie w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżaca podaje, iż złożone przez nią podanie dotyczyło umorzenia całości podatku w kwocie 711 zł. (zauważyć przy tym należy, iż we wniosku nie ma określenia tejże kwoty), jednakże już w dalszej jej części stwierdza, że de facto chodziło jej o umorzenie zaległości w wysokości przewyższającej kwotę 600 zł, gdyż tytko w tym zakresie zaległość ta faktycznie istnieje. Tak rozbieżne oświadczenia samej strony, co do rzeczywistego zakresu przedmiotowego zgłoszonego przez nią żądania o udzielenie ulgi w płatności zaległości podatkowej, zdaniem Sądu nie pozwalają bez przeprowadzenia w tym zakresie dodatkowych ustaleń organów podatkowych na określenie, w jakim zakresie w wyniku wniosku strony z dnia 10 października 2003 r. nastąpiło zgodnie z dyspozycją art. 165&1 i 3 Ordynacji podatkowej wszczęcie postępowania podatkowego. Zauważyć przy tym należy, że - jeśli zakres wniosku o umorzenie zaległości podatkowej budzi wątpliwości organ podatkowy - mógł on i powinien przeprowadzić postępowanie (art. 169 § 1, art. 122 ustawy) na okoliczność rzeczywistej woli wnioskodawczyni. W zakresie, w jakim przepisy prawa materialnego lub przepisy prawa procesowego opierają postępowanie podatkowe na zasadzie skargowości uzależniając je od złożenia przez stronę żądania, treść tego żądania wyznacza przedmiot postępowania. (patrz Ordynacja podatkowa - Komentarz 2004 Barbara Adamiak, Janusz Borkowski, Ryszard Mastalski, Janusz Zubrzycki, wydaw. UNIMEX). O tym, jaki charakter ma pismo strony decyduje wyłącznie ona sama, natomiast organy podatkowe nie są uprawnione w razie powstałych wątpliwości do interpretowania woli wnioskodawczyni, nawet w sytuacji, gdy taka interpretacja była by dla niej korzystna. Takie, bowiem działania organów podatkowych na gruncie postępowań wnioskowych, a takie stanowi postępowanie w przedmiocie umorzenia na podstawie art. 67 Ordynacji podatkowej zaległości podatkowej, może prowadzić do rozstrzygania poza zakresem rzeczywistego żądania strony, a zatem w sytuacji, gdy w ogóle nie nastąpiło w tej części wszczęcie postępowania podatkowego (brak żądania strony), natomiast organ podatkowy nie był uprawniony do prowadzenia danego rodzaju postępowania z "urzędu". Biorąc powyższe pod uwagę i uznając, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 & 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30.08.2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku. Równocześnie na podstawie art. 152 cyt. ustawy określono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana. Sąd nie orzekał o kosztach postępowania albowiem skarżąca nie złożyła w tym zakresie stosownego żądania (art. 210 § 1 cyt ustawy)