I SA/Op 914/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Judecki Sędziowie: Sędzia WSA Beata Kozicka Asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi C. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 28 maja 2024 r., nr SKO.40.871.2024.dr w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy oddala skargę. Przedmiotem zaskarżenia w sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu [dalej: SKO, Kolegium, organ odwoławczy] z 28 maja 2024 r., nr SK0.40.871.2024.dr, wydana po rozpatrzeniu odwołania C. Ż. [dalej: skarżący, strona], utrzymująca w mocy decyzję Starosty Namysłowskiego [dalej: Starosta, organ I instancji] z 19 stycznia 2024 r., nr KT.5430.59.2024.BB, o zatrzymaniu prawa jazdy kat. A, B, C, której to decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Pismem z 31 grudnia 2007 r. Prokurator wystąpił do Starosty o wszczęcie postępowania w przedmiocie wydania decyzji o skierowaniu strony na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub nieistnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi. Wobec powyższego pismem z 7 stycznia 2008 r. Starosta zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie wydania decyzji o skierowaniu na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy (dalej: WOMP). Zawiadomienie doręczono skarżącemu w miejscu zamieszkania, a ten odebrał je osobiście 8 stycznia 2008 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru. Decyzją z 16 stycznia 2008 r., nr [...], Starosta skierował skarżącego na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z powodu otrzymania informacji o zastrzeżeniach w stanie zdrowia mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdu (art. 122 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm., dalej: prd). Decyzję tę w miejscu zamieszkania strony odebrała 17 stycznia 2008 r. D. Ż. Pismami złożonymi 14 stycznia 2008 r. i 21 stycznia 2008 r. Z. Ż. poinformowała Starostę, że skarżący wyjechał przed kilkoma miesiącami do Stanów Zjednoczonych i nie zamierza powrócić. Następnie egzemplarz decyzji wręczono w dniu 5 maja 2010 r., za potwierdzeniem odbioru, D. Ż. legitymującej się pełnomocnictwem strony do podjęcia decyzji o skierowaniu na badania lekarskie. Na przekazanej w ten sposób decyzji Starosty skreślono datę jej wydania i datę podpisania, oznaczoną na 16 stycznia 2008 r., a poniżej w obu miejscach dopisano datę 5 maja 2010 r., co wynika z kopii dokumentu pozostawionej w aktach sprawy. Decyzja organu I instancji nie została zaskarżona poprzez wniesienie odwołania. Ponadto z przedłożonych Sądowi akt sprawy administracyjnej nie wynika, że skarżący odpowiednio do nałożonych na niego obowiązków stawił się na badania i przedstawił Staroście orzeczenie lekarskie. Pismem z 9 stycznia 2024 r. organ I instancji zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie zatrzymania prawa jazdy kategorii A, B, C, ponieważ skarżący nie dostarczył badania lekarskiego przeprowadzonego w celu stwierdzenia istnienia lub nieistnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Zawiadomienie doręczono sąsiadowi strony w dniu 11 stycznia 2024 r. Następnie Starosta wydał 19 stycznia 2024 r., na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2023 r. poz. 622 ze zm., dalej: ukp), decyzję o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy kategorii A, B, C. Organ I instancji nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572, dalej: kpa). Decyzję doręczono w dniu 26 stycznia 2024 r. pełnomocnikowi procesowemu strony. W uzasadnieniu Starosta wyjaśnił, że orzeczenie lekarskie o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami należało przedstawić w terminie miesiąca od dnia otrzymania prawomocnej decyzji. Organ I instancji ustalił, że w dniu 1 marca 2008 r. upłynął termin poddania się badaniu oraz termin dostarczenia ww. badania. Do dnia wydania decyzji strona nie dostarczyła badania lekarskiego. Brak lub istnienie przeciwwskazań lekarskich do kierowania pojazdami może stwierdzić jedynie lekarz wykonujący badania w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy. Natomiast przedłożone przez stronę zaświadczenie lekarskie z 7 grudnia 2023 r., wystawione przez specjalistę [...], o braku przeciwwskazań [...] do prowadzenia pojazdów, nie spełnia wymogów orzeczenia lekarskiego i nie może stanowić podstawy do ewentualnego umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie zatrzymania prawa jazdy. Wobec powyższego organ I instancji wezwał skarżącego do zwrotu prawa jazdy kategorii A, B, C, nr [...], nr druku [...], wydanego 13 października 2005 r. przez Starostę, w terminie 3 dni od dnia doręczenia decyzji. Po rozpatrzeniu odwołania strony SKO decyzją z 28 maja 2024 r. utrzymało w mocy decyzję Starosty z 19 stycznia 2024 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że decyzja o skierowaniu na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy jest ostateczna. Niewątpliwa też jest okoliczność nieprzedstawienia w terminie wymaganych dokumentów, którego to obowiązku strona nie wykonała i do czego przyznaje się, kwestionując w ogóle zasadność takiego skierowania, czemu jednak nie dała wyrazu, bo nie zaskarżyła decyzji o skierowaniu na badania. W ocenie Kolegium, organ I instancji miał jednoznaczny obowiązek zatrzymania prawa jazdy z powodu przekroczenia terminu i nie miał w tym zakresie swobody decyzyjnej. Bez znaczenia przy tym pozostaje kwestia, w jakim trybie została wydana decyzja o skierowaniu na badanie lekarskie. Nawet jeśli przepis, na podstawie którego wydano decyzję, został uchylony, decyzja o skierowaniu na badanie lekarskie pozostaje aktualna i jest obecna w systemie prawnym wobec jej niewzruszenia. Co istotne, zdaniem organu odwoławczego, art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a ukp odnosi się jedynie do trybu wydawania orzeczenia lekarskiego, a nie do trybu skierowania, stąd nie mamy do czynienia ze sprzecznością, a zatem organ I instancji powinien kierować się aktualnym stanem prawnym, z uwzględnieniem całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych sprawy – w tym ostatecznej decyzji o skierowaniu na badanie lekarskie. Kolegium stwierdziło też, że nie sposób zarzucić organowi I instancji bezpodstawne nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Z uwagi na prewencyjny charakter decyzji czynność ta jawi się jako właściwa. Na powyższą decyzję SKO strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Opolu, formułując przy tym zarzuty: 1) naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy przez naruszenie art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a ukp, poprzez jego błędne zastosowanie; 2) naruszenia przepisów postępowania, a mianowicie art. 108 § 1 kpa, poprzez jego zastosowanie i nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności przez organ I instancji, pomimo iż nie zostały spełnione przesłanki wymienione w tym przepisie i tym samym rygor natychmiastowej wykonalności został nadany decyzji bezpodstawnie; 3) naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, poprzez zaniechanie wszechstronnego i wyczerpującego rozpatrzenia całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego w następstwie czego nie doszło do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego; 4) naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa, poprzez niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, wydanie decyzji na podstawie niekompletnego materiału dowodowego i niepełne uzasadnienie zasadności wydania zaskarżonej decyzji; 5) naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 kpa, poprzez brak podjęcia wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, w tym również brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, a to poprzez stwierdzenie, że okoliczności takie jak nienaganna postawa życiowa skarżącego, dotychczasowa niekaralność, brak kolizji drogowych zagrażających bezpieczeństwu i zdrowiu innych użytkowników ruchu pozostaje bez wpływu na prawidłowość decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy; 6) naruszenia art. 8 kpa, poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do działań organu, przede wszystkim poprzez naruszenie zasady proporcjonalności i podjęcie decyzji o zatrzymania prawa jazdy w sytuacji braku stwarzania przez skarżącego zagrożenia na drodze oraz nadaniu zaskarżonej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności pomimo braku logicznego i prawnego uzasadnienia; 7) naruszenia art. 8 kpa wyrażającego zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa i nakładający na organ administracji obowiązek prawidłowego rozważenia stanu faktycznego i prawnego rozpoznawanej sprawy, czego w niniejszej sprawie nie dokonano. Skarżący wobec podniesionych zarzutów wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie od organu administracji kosztów procesu. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że SKO nie odniosło się do wszystkich zarzutów odwołania, skupiając się jedynie na jednym z nich, dotyczącym naruszenia art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a ukp. W ocenie strony istotne w sprawie jest to, że decyzja o skierowaniu na badania została wydana na podstawie nieobowiązujących przepisów art. 122 ust. 1 pkt 4 i 5 prd, a więc organ I instancji wydając zaskarżoną decyzję nie mógł stosować przepisów ukp i rygorów z nią związanych. Nowa ustawa nie zawiera przepisów intertemporalnych, wobec czego należy kierować się nowymi regulacjami prawnymi. Tymczasem w sprawie nowe przepisy łączą się z poprzednio obowiązującymi. Z uwagi na rozpiętość czasową w sprawie zastosowanie mają dwie ustawy dotyczące uprawnień skarżącego. W ocenie strony, organ I instancji nie mógł wydać zaskarżonej decyzji na podstawie poprzednio wydanej decyzji o skierowaniu na badania, gdyż nowa ustawa nie uwzględnia takiej możliwości, odwołując się do nowego trybu postępowania. Dalej strona podniosła, że obecnie fakt, czy stan zdrowia skarżącego wpływa na bezpieczeństwo ruchu drogowego, musi zostać zweryfikowany przez dysponującego wiedzą specjalną uprawnionego lekarza. Natomiast skarżący na podstawie skierowania na badania lekarskie był związany innym trybem przeprowadzania badań. Opinia sądowo-psychiatryczna, będąca podstawą wszczęcia postępowania, sporządzona na użytek sprawy karnej, która nie dotyczyła przestępstwa związanego z bezpieczeństwem w ruchu drogowym, nie może być jedynym dowodem, na podstawie którego kieruje się kierowcę na badania lekarskie. Z opinii tej nie wynikają takie zastrzeżenia w odniesieniu do stanu zdrowia strony, by uznać, że kierowca powinien zostać skierowany na badania lekarskie. Skarżący nie stanowi bowiem żadnego zagrożenia dla pozostałych uczestników ruchu drogowego. W ocenie skarżącego powinien on otrzymać nowe skierowanie na podstawie obowiązujących przepisów, jeżeli są ku temu podstawy, a dopiero później ewentualnie można mu zarzucić, że nie wykonał rygorów z tym związanych. W sprawie istnieją dwie decyzje wydane na podstawie dwóch różnych regulacji prawnych. Nie można wobec tego nakładać na stronę decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, skoro nie wykonano jeszcze obowiązków z art. 99 ust. 1 pkt 2 ukp. W konsekwencji w ocenie strony należy przyjąć, że w stanie faktycznym sprawy postępowanie w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy było bezprzedmiotowe (art. 105 § 1 kpa). Ważne jest również to, że przepis, na podstawie którego skierowano skarżącego na badania lekarskie, już nie obowiązuje. W ocenie skarżącego nie było też podstaw do zastosowania rygoru natychmiastowej wykonalności, ponieważ jest to wyjątkowe rozwiązanie, w związku z czym przesłanek jego stosowania nie można interpretować rozszerzająco. Skarżący zaznaczył, że jest zdziwiony podjętą decyzją, gdyż nie było i nie ma żadnego realnego zagrożenia z jego strony dla innych użytkowników dróg. Decyzja w tym zakresie była więc przedwczesna. Nie wzięto też pod uwagę faktu, że skarżący jest w zupełnie innej kondycji zdrowotnej i pozostaje pod opieką lekarzy. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ust. 1-2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: ppsa), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 ppsa). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa). Sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czyli weryfikuje, czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd administracyjny nie rozstrzyga sprawy merytorycznie, lecz ocenia zgodność z przepisami prawa decyzji, postanowień i innych aktów podejmowanych przez organy administracji publicznej. Badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Sąd administracyjny nie rozstrzyga o uprawnieniach, czy też obowiązkach, a jedynie może uchylić zaskarżony akt lub czynność, lub stwierdzić ich nieważność w przypadkach wskazanych w ustawie. W konsekwencji sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy, kierując się zasadami współżycia społecznego, czy zasadami ekonomiki obrotu gospodarczego, ale w zakresie dokonywanej kontroli zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji – orzekając w sprawie – nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Badając legalność zaskarżonej decyzji w ramach swojej kognicji, Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego lub postępowania, w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi i podjęcie orzeczenia na podstawie art. 145 § 1 ppsa. Sprawa niniejsza została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ppsa, to jest w składzie 3 sędziów i na posiedzeniu niejawnym, wskutek wniosku Kolegium, któremu skarżący nie sprzeciwił się, żądając przeprowadzenia rozprawy. Ze względu na okoliczność, że zarówno w skardze, jak i w odwołaniu rozpatrzonym przez SKO, strona kwestionuje zaistnienie przesłanek wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy oraz decyzji o skierowaniu strony na badania, Sąd wyjaśnia, że sprawa niniejsza została rozpoznana w jej granicach wyznaczonych przez przedmiot przeprowadzonego postępowania administracyjnego i rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji. Rozstrzyganie przez sąd administracyjny "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może badać legalności decyzji wydanej w innej sprawie administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Innymi słowy, sąd nie może wkraczać w sprawę nową, w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego i wydanej w nim decyzji administracyjnej (wyrok NSA z 26 września 2024 r., sygn. akt III OSK 4/23). W stanie niniejszej sprawy oznacza to, że poza jej granicami pozostają podnoszone przez skarżącego zagadnienia związane ze spełnieniem albo niespełnieniem prawnych przesłanek skierowania strony na badania do WOMP. Wskutek tego Sąd, rozpoznając sprawę ze skargi na decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy, nie może ocenić legalności ostatecznej decyzji Starosty o skierowaniu na badania w związku z otrzymaniem przez organ informacji o zastrzeżeniach co do stanu zdrowia skarżącego, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdu. Zdaniem Sądu należy jednak zauważyć, że zawiadomienie z 7 stycznia 2008 r. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie skierowania na badania, wysłane za pośrednictwem Poczty Polskiej, skarżący odebrał osobiście w miejscu swego zamieszkania w dniu 8 stycznia 2008 r. Okoliczność ta wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru. Zatem zawiadomienie zostało doręczone, odpowiednio do wymogów art. 42 § 1 kpa, w mieszkaniu strony. Natomiast decyzję Starosty z 16 stycznia 2008 r. kierującą skarżącego na badania lekarskie, wysłaną za pośrednictwem Poczty Polskiej, odebrała 17 stycznia 2008 r. jego siostra zamieszkująca pod tym samym co strona adresem. Okoliczności te wynikają ze zwrotnego potwierdzenia odbioru oraz z treści pełnomocnictwa udzielonego D. Ż. przez stronę. Zatem decyzja została doręczona, odpowiednio do wymogów art. 43 kpa, dorosłemu domownikowi adresata. Powyższą datę doręczenia decyzji (17 stycznia 2008 r.) Starosta przyjął za prawidłową w decyzji z 19 stycznia 2024 r. o zatrzymaniu prawa jazdy. Od decyzji o skierowaniu na badania strona nie wniosła odwołania, stąd stała się ona ostateczną wraz z upływem czternastodniowego terminu liczonego od dnia doręczenia decyzji, a więc wraz z końcem dnia 31 stycznia 2008 r. (art. 16 § 1 w zw. art. 129 § 2 kpa). W takim stanie sprawy, wyjaśnienia matki skarżącego Z. Ż., zamieszkującej ze stroną pod tym samym adresem, stwierdzające, że syn wyjechał z kraju na stałe przed wszczęciem postępowania administracyjnego w sprawie skierowania na badania, a przesyłkę skierowaną do syna przyjęła i otworzyła przez pomyłkę, nie są wiarygodne, ponieważ stoją wprost w sprzeczności z danymi wynikającymi z opisanych wyżej dokumentów. W konsekwencji powyższego fakt wydania egzemplarza decyzji organu I instancji z 16 stycznia 2008 r. do rąk (legitymującej się pełnomocnictwem strony) D. Ż. w dniu 5 maja 2010 r., pozostaje prawnie obojętny i ma jedynie walor informacyjny. Natomiast wadliwe działanie pracownika Starostwa Powiatowego, który "zaktualizował" daty na decyzji nie wywiera żadnego wpływu na ustalenia dotyczące dnia wydania i dnia doręczenia decyzji kierującej skarżącego na badania. Błąd ten powieliło również Kolegium, pisząc w końcowej części uzasadnienia swej decyzji o tym, że ostateczna decyzja Starosty została wydana 5 maja 2010 r., jednak nie zmienia to obiektywnie zaistniałego i doniosłego prawnie zdarzenia polegającego na wystąpieniu skutku doręczenia w dniu 17 stycznia 2008 r. Dalej Sąd wyjaśnia, że przedmiotem niniejszej sprawy nie jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 ppsa. Zatem okoliczność wystąpienia bardzo długiego okresu, który upłynął pomiędzy dniem wydania decyzji o skierowaniu na badania (16 stycznia 2008 r.) a dniem wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy (19 stycznia 2024 r.), choć jest co najmniej zastanawiająca i niespotykana, sama w sobie nie wpływa na ocenę legalności zaskarżonej decyzji SKO oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty. Przy czym Sąd w tym miejscu ponownie też zaznacza, że decyzje Starosty z 16 stycznia 2008 r. oraz 19 stycznia 2024 r. zostały wydane w wyniku odrębnych postępowań administracyjnych prowadzonych przez organ I instancji. Przechodząc do istoty sprawy, Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 122 ust. 1 prd (w brzmieniu ze stycznia 2008 r.), badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega: (pkt 4) kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia; (pkt 5) osoba niepełnosprawna posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie do kierowania tramwajem, skierowana decyzją starosty na podstawie zawiadomienia powiatowego lub wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności. Z akt sprawy wynika, że Starosta, kierując stronę na badania, pomimo powołania punktów 4 i 5 powyższego artykułu, w rzeczywistości zastosował art. 122 ust. 1 pkt 4 prd i kierował się przy tym treścią doręczonego mu żądania zawartego w piśmie Prokuratora z 31 grudnia 2007 r. oraz danymi wynikającymi z załączników do tego pisma, a dotyczącymi stanu zdrowia [...] skarżącego. W poprzednim stanie prawnym sankcję za niepoddanie się badaniu przewidywał art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b prd, zgodnie z którym decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie niepoddania się badaniu lekarskiemu w trybie określonym w art. 122 ust. 1 pkt 3-5 prd. W sprawie istotne jest, że termin poddania się badaniu Starosta wyznaczył w decyzji z 16 stycznia 2008 r. na 30 dni "od dnia otrzymania prawomocnej decyzji", co należy zdaniem Sądu interpretować w ten sposób, że upłynął on po 30 dniach następujących po 31 stycznia 2008 r. (co już wyjaśniono wyżej), a więc wraz z końcem dnia 1 marca 2008 r., ponieważ był to rok przestępny. W poprzednio obowiązującym stanie prawnym utrwalona była wykładnia prawa, zgodnie z którą – jeżeli osoba nie poddała się badaniu lekarskiemu w trybie określonym w art. 122 ust. 1 pkt 3-5 prd organ miał obowiązek wydać decyzję o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b prd. Zastosowanie sankcji w postaci cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami nie zależało od uznania organu, lecz było jego obowiązkiem. Decyzje w przedmiocie skierowania osoby na badanie lekarskie, które są ostateczne, korzystają z domniemania legalności i prawidłowości. Muszą być one respektowane przez samą osobę, ale także przez organy prowadzące postępowanie w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdem (wyrok NSA z 15 września 2017 r., sygn. akt I OSK 439/17). Stan zdrowia osoby na etapie postępowania dot. cofnięcia uprawnień w zasadzie nie ma już znaczenia dla wyniku sprawy. Decyzja oparta o przepis art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b prd jest decyzją związaną. Zapada ona wówczas, gdy mimo ostatecznej decyzji wydanej w trybie art. 122 ust. 1 pkt 3-5 tej ustawy, kierowca nie wykonał nałożonego nią obowiązku poddania się badaniu lekarskiemu (wyrok NSA z 16 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 2288/11). W poprzednio obowiązującym stanie prawnym Starosta był więc zobowiązany do cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym (poprzez wydanie decyzji związanej) w przypadku ustalenia, że osoba – skierowana ostateczną decyzją na badania lekarskie w WOMP – badaniom takim nie poddała się w zakreślonym terminie. Taka też sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. Dostrzec jednak trzeba, że art. 122 prd został uchylony mocą art. 125 pkt 10 lit. j ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. Nr 30, poz. 151) z dniem 19 stycznia 2013 r., kiedy to uchylono w Dziale IV prd cały Rozdział 4 "Sprawdzanie stanu zdrowia i predyspozycji psychicznych do kierowania pojazdami". Natomiast art. 140 prd został "co do zasady" uchylony przez art. 125 pkt 16 ustawy o kierujących pojazdami z dniem 4 czerwca 2018 r. Przy czym jednak na mocy art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 957 ze zm.) do czasu wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających przekazywanie danych na zasadach określonych w art. 100aa-100aq ustawy zmienianej w art. 1 (czyli prd), w brzmieniu nadanym cytowaną ustawą z 9 maja 2018 r., przepisy [...] art. 125 pkt 10 lit. g i pkt 16 [...] ustawy zmienianej w art. 2 (czyli ukp) nie były stosowane. Następnie jednak art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw został zmieniony przez art. 14 pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 2328 ze zm.) w ten sposób, że wykreślono z jego treści "art. 125 pkt 10 lit. g i pkt 16", co nastąpiło z dniem 17 września 2022 r. Uchylona więc została z tym dniem "dawna" podstawa prawna wydania decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami ze względu na niepoddanie się badaniom. W miejsce uchylonych przepisów prd weszły przepisy: - art. 99 ust. 1 pkt 2 ukp, na mocy którego starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do jego stanu zdrowia oraz - art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a ukp, według którego starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy, w przypadku gdy osoba posiadająca prawo jazdy nie przedstawiła w wymaganym terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, o którym mowa w art. 79 ust. 2 ukp, stosownie do którego to przepisu uprawniony lekarz, po przeprowadzeniu badania lekarskiego, wydaje osobie badanej orzeczenie lekarskie. Obowiązujący art. 101 ust. 2 pkt 1 ukp głosi, że osoba skierowana na badanie, o którym mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2 ukp, jest obowiązana do dostarczenia staroście odpowiedniego orzeczenia lekarskiego w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w art. 99 ust. 1 ukp. W dniu wydania decyzji o skierowaniu strony na badania obowiązywało rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. z 2013 r. poz. 133). Natomiast od 6 grudnia 2022 r. obowiązuje rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 5 grudnia 2022 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz.U. poz. 2503). Przepisy tych rozporządzeń regulują m.in. szczegółowe warunki i tryb przeprowadzania badania lekarskiego prowadzonego w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Aktualnie obowiązujące rozporządzenie statuuje obowiązek zgłoszenia się na badanie lekarskie w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia otrzymania skierowania (§ 2 ust. 1), a także w § 7 ust. 1 stanowi, że uprawniony lekarz po przeprowadzeniu badania lekarskiego wystawia orzeczenie lekarskie, którego wzór jest określony odpowiednio w załącznikach nr 9 i 10 do rozporządzenia. W stanie niniejszej sprawy stwierdzić należy, że ostateczna decyzja Starosty z 16 stycznia 2008 r. wydana na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 prd (uchylonego z dniem 19 stycznia 2013 r.), kierująca stronę na badania, pozostaje w obrocie prawnym. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest natomiast kwestia oceny skutków prawnych niewykonania przez skarżącego obowiązku poddania się tym badaniom i w konsekwencji nieprzedłożenia właściwemu organowi stosownego orzeczenia w tym zakresie. Ustawa o kierujących pojazdami nie zawiera przepisów określających skutki prawne ostatecznych decyzji o skierowaniu na badania lekarskie wydane, lecz niewykonane, przed jej wejściem w życie. Ze względu na brak takich przepisów należy przyjąć, że ustawa o kierujących pojazdami znajduje zastosowanie do takich decyzji, jeżeli zawarte w tej ustawie regulacje nie pogarszają sytuacji prawnej adresatów tych decyzji. Z art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b prd wynikało, że starosta wydawał decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym w razie niepoddania się przez określoną osobę badaniu lekarskiemu w trybie określonym w art. 122 ust. 1 pkt 3-5 tej ustawy. Skoro decyzja o skierowaniu skarżącego na badanie lekarskie z 16 stycznia 2008 r. została wydana na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 prd, to w przypadku niewykonania określonego w niej obowiązku znajdował zastosowanie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b prd określający obowiązek starosty orzeczenia o cofnięciu uprawnień osobie, która nie poddała się stosownym badaniom lekarskim. Jednak w roku 2024, kiedy to została wydana decyzja Starosty o zatrzymaniu prawa jazdy, a następnie zaskarżona decyzja SKO, obowiązywał już art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a ukp, zgodnie z którym starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy, w przypadku gdy osoba posiadająca prawo jazdy nie przedstawiła w wymaganym terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, o którym mowa w art. 79 ust. 2 ukp, a który to przepis stanowi, że uprawniony lekarz, po przeprowadzeniu badania lekarskiego, wydaje osobie badanej orzeczenie lekarskie. Z zestawienia art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a ukp z art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b prd wynika, że – po wejściu w życie ustawy o kierujących pojazdami – ustawodawca złagodził sankcję za niepoddanie się badaniom lekarskim, na które dana osoba została skierowana przez starostę. W uprzednim stanie prawnym sankcją tą było cofnięcie przez starostę uprawnień do kierowania pojazdami. Natomiast obecnie sankcją tą jest orzeczenie przez starostę o zatrzymaniu prawa jazdy, które nie powoduje skutku utraty uprawnień do kierowania pojazdami. Zatrzymanie prawa jazdy, jako instrument prewencyjny, jest efektem jedynie braku weryfikacji zastrzeżeń co do stanu zdrowia, stwierdzonych w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją o skierowaniu na badania lekarskie. Prawidłowo zatem organy obu instancji oceniły dopuszczalność zastosowania art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a ukp, jako przepisu na nowo określającego skutki prawne niewykonania przez skarżącego obowiązku poddania się badaniom lekarskim, na które został skierowany decyzją wydaną przed wejściem w życie tego przepisu. Skoro bowiem przepis ten nie tylko, że nie pogorszył sytuacji prawnej skarżącego w zakresie niewykonania przez niego decyzji wydanej przed wejściem tego przepisu w życie, lecz w istocie złagodził te skutki w sferze posiadania uprawnień do kierowania pojazdami, to uprawnione jest twierdzenie o zastosowaniu tego przepisu wobec skarżącego, jako wyrazu realizacji ustawowego obowiązku podejmowania działań służących zachowaniu bezpieczeństwa w ruchu drogowym (wyrok NSA z 13 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 914/15). Podsumowując, Sąd stwierdził, że ustawa o kierujących pojazdami nie zawiera regulacji intertemporalnej dotyczącej skutków wydania decyzji kierującej na kontrolne badania lekarskie na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 prd. Jednak skutki te regulowane są aktualnie obowiązującymi przepisami, z zastosowaniem nowych instytucji prawnych, w tym instytucji zatrzymania prawa jazdy. Ostateczna decyzja kierująca na kontrolne badanie lekarskie na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 prd rodzi skutek w postaci obowiązku kierowcy poddania się takim badaniom. Zarówno w poprzednio obowiązującym art. 122 ust. 1 pkt 4 prd, jak i w aktualnie obowiązującym art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ukp, przesłanką takiego skierowania jest istnienie zastrzeżeń co do stanu zdrowia osoby posiadającej uprawnienia do kierowania pojazdami. Ratio legis takich regulacji związane jest z potrzebą ochrony bezpieczeństwa ruchu drogowego oraz wartości takich jak zdrowie i życie ludzkie. Bezsporne jest w sprawie, że skarżący nie poddał się w zakreślonym terminie badaniu lekarskiemu w WOMP, czyli stan jego zdrowia nie został zweryfikowany. Należy przy tym uznać, że obowiązek takiej weryfikacji nadal istnieje i znajduje oparcie w decyzji ostatecznej kierującej na badanie. Jeżeli chodzi o termin poddania się badaniom, to należy uznać, że ma on charakter instrukcyjny, co nie znaczy, że ten niewiążący charakter terminu może prowadzić do skutku w postaci niewykonania decyzji kierującej na badania. W sprawie rozpoznanej przez Sąd skarżący nie wykonał obowiązku poddania się badaniom ani w czasie, gdy obowiązywały odpowiednie przepisy prawa o ruchu drogowym, ani pod rządami przepisów ustawy o kierujących pojazdami. Faktem jest, że strona przedłożyła organowi I instancji zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia wydane 7 grudnia 2023 r. przez lekarza [...]. Nie jest to jednak orzeczenie lekarskie, uregulowane przepisami rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 5 grudnia 2022 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców, wydane w przewidzianym tam trybie, którego wzór jest określony w załączniku nr 9 do rozporządzenia (§ 7 ust. 1 rozporządzenia). Zatem zasadnie organy obu instancji uznały, że skarżący nie wykonał wynikającego z decyzji ostatecznej obowiązku zgłoszenia się na badania lekarskie i nie przedstawił w wymaganym terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, a tym samym spełniona została przesłanka zatrzymania prawa jazdy z art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a ukp. Z przepisu powyższego wprost wynika, że jeśli osoba posiadająca prawo jazdy nie przedstawi w wymaganym terminie orzeczenia lekarskiego o istnieniu lub braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami, to organ ma obowiązek wydania decyzji w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. Decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy, wydana na podstawie przepisu art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a ukp nie ma charakteru fakultatywnego, to znaczy nie została pozostawiona uznaniu organu administracji publicznej. Decyzja taka ma obligatoryjny charakter, co oznacza, że jeśli osoba posiadająca prawo jazdy nie przedstawi w wymaganym terminie orzeczenia lekarskiego o istnieniu lub braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami, to organ ma obowiązek wydania decyzji w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy (wyroki NSA: z 10 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 2567/18; z 12 października 2023 r., sygn. akt II GSK 2069/22). Skoro więc skarżący nie wykonał badań i nie przedstawił orzeczenia lekarskiego w wyznaczonym terminie, to zgodnie z art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a u.k.p., obligatoryjne było wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Podnoszone przez skarżącego zarzuty sprowadzają się w znacznej mierze do zakwestionowania zasadności skierowania go na badania lekarskie. Natomiast organ prowadzący postępowanie w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy ustala wyłącznie, czy decyzja o skierowaniu na badania była ostateczna i czy podmiot zobowiązany do poddania się tym badaniom obowiązek ten wykonał, czy też nie. Organ jest bowiem związany decyzją o skierowaniu na badanie, a brak wykonania badań i nieprzedstawienie orzeczenia lekarskiego skutkuje obligatoryjnym wydaniem decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Z akt sprawy wynika, że skarżący w ogóle nie poddał się badaniu lekarskiemu przeprowadzonemu w określonym przepisami trybie, zatem organy nie miały innej możliwości, jak orzec o zatrzymaniu prawa jazdy. Decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy nakłada na stronę obowiązek podlegający wykonaniu dobrowolnemu albo przymusowemu, polegający w praktyce na przekazaniu Staroście dokumentu prawa jazdy. Odnosząc się do zawartego w skardze zarzutu naruszenia art. 108 § 1 kpa, poprzez nadanie decyzji Starosty rygoru natychmiastowej wykonalności, należy zauważyć, że jak wynika z treści art. 108 kpa, rygor natychmiastowej wykonalności dotyczy wyłącznie nieostatecznej decyzji organu I instancji, od której służy odwołanie lub od której już wniesiono odwołanie, co skutkuje brakiem możliwości przymusowego jej wykonania (art. 108 § 1 w zw. z art. 130 § 1-2 kpa), chyba że taki rygor zostanie nadany. Natomiast decyzja Kolegium jako ostateczna podlega przymusowemu wykonaniu. W ocenie Sądu w sprawie było dopuszczalne i było też uzasadnione nadanie decyzji Starosty rygoru natychmiastowej wykonalności. Tymczasowe uniemożliwienie kierowania pojazdem mechanicznym przez osobę, która wbrew obowiązkowi, nie poddała się badaniu lekarskiemu i nie przejawiała nawet chęci wywiązania się z tego obowiązku, w sytuacji, gdy badania [...] potwierdziły występowanie u niej [...] (okoliczność udokumentowana w aktach administracyjnych i niekwestionowana przez skarżącego), można uznać za dopuszczalne jako mieszczące się w przesłance ochrony zdrowia lub życia ludzkiego, jak również w przesłance interesu społecznego. Zaznaczyć należy, że w myśl art. 3 ust. 1 ukp kierującym pojazdem może być osoba, która osiągnęła wymagany wiek i jest sprawna pod względem fizycznym i psychicznym. W ocenie Sądu ochrona bezpieczeństwa ruchu drogowego jest w takiej sytuacji dobrem nadrzędnym, przeważającym nad interesem indywidualnym. W zakresie zarzutów naruszenia przepisów o postępowaniu administracyjnym Sąd stwierdził, że procedura administracyjna w sprawie takiej jak obecnie rozpoznana jest nieskomplikowana i w zasadzie sprawdza się do wszczęcia postępowania przez organ, ustalenia, czy obowiązek poddania się badaniu lekarskiemu, uzyskania orzeczenia i dostarczenia go Staroście, został wykonany w zakreślonym terminie, a następnie wydania oraz doręczenia decyzji odpowiadającej stanowi faktycznemu i prawnemu sprawy. Czynności te zostały w sprawie prawidłowo wykonane przez organ I instancji. Należy podkreślić, że organy – Starosta i SKO (a w dalszej konsekwencji także Sąd rozpoznający ewentualną skargę) w takim postępowaniu nie są uprawnione do weryfikowania, czy skierowanie na badanie było uzasadnione, kwestia ta została bowiem już rozstrzygnięta wcześniej wydaną decyzją ostateczną, korzystającą z zasady trwałości (art. 16 kpa) i domniemania legalności. Sąd nie dopatrzył się w sprawie naruszenia przez organy zasad postępowania administracyjnego, czy to poprzez niewyjaśnienie stanu sprawy (strona w skardze w istocie podnosiła okoliczności istotne w sprawie dotyczącej nałożenia obowiązku poddania się badaniu lekarskiemu, a więc jej argumenty były spóźnione), czy to poprzez naruszenie art. 8 kpa, a więc zasady budzenia zaufania do organów władzy publicznej (w szczególności w sprawie dotyczącej zatrzymania prawa jazdy nie mogły być już badane okoliczności przemawiające za tym, że skarżący nie stwarza zagrożenia w ruchu drogowym), czy też wskutek istotnego naruszenia innych przepisów kpa. Z tych przyczyn Sąd, na podstawie art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.