I SA/Op 916/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Judecki Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.) Protokolant St. inspektor sądowy Mariola Krzywda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2026 r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30 września 2025 r., nr SKO.40.2401.2025.ps w przedmiocie odmowy przyznania pomocy doraźnej w postaci zasiłku celowego na usuwanie skutków powodzi uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta Głuchołaz z dnia 26 maja 2025 r., nr Dś.111000.004239.25. Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez B. M. (zwaną dalej: "skarżącą" lub "wnioskodawczynią") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu (zwanego dalej: "SKO" lub "Kolegium") z dnia 30 września 2025 r., nr SKO.40.2401.2025.ps, utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Głuchołaz (zwanego dalej: "Burmistrzem" lub "organem pierwszej instancji") z dnia 26 maja 2025 r., nr Dś.111000.004239.25, o odmowie przyznania jej pomocy doraźnej w postaci zasiłku celowego na usuwanie skutków powodzi. Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wnioskiem z 20 marca 2025 r. skarżąca wystąpiła do Ośrodka Pomocy Społecznej w Głuchołazach (dalej: OPS) o przyznanie jej zasiłku na pomoc doraźną w kwocie 8 000 zł w związku z wystąpieniem powodzi (klęski żywiołowej) oraz doznanymi w jej wyniku stratami. W spisie strat powstałych w wyniku sytuacji kryzysowych/zjawisk atmosferycznych wskazała, że doszło do całkowitego zalania piwnicy przynależnej do lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w G. Oświadczyła, że w związku z zalaniem piwnicy zniszczeniu uległy następujące przedmioty: 2 worki węgla, 2 worki drzewa, worek brykietu, piła [...], 2 rowery, drabina, farby do malowania, wałki do malowania, panele 1,5 paczki, płytki, maszynka do cięcia płytek na sucho i mokro, wiertarki, mieszadła, skrzynki narzędziowe, słoiki z przetworami, a także odzież. Pismem z 17 kwietnia 2025 r. skarżąca została zawiadomiona, że postepowanie w przedmiocie rozpoznania jej wniosku z 20 marca 2025 r. w sprawie przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego nie zostanie zakończone w terminie określonym w art. 35 k.p.a. Nowy termin rozpatrzenia sprawy ustalono na 17 czerwca 2025 r. Przytoczoną na wstępie decyzją z 26 maja 2025 r., organ pierwszej instancji odmówił stronie przyznania pomocy doraźnej w postaci zasiłku celowego na usuwanie skutków powodzi ogłoszonej klęską żywiołową jaka miała miejsce na terenie miasta i gminy Głuchołazy we wrześniu 2024 r. Rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 4, art. 18 ust. 1 pkt 4, art. 39 ust. 1 i 2, art. 40 ust. 2 i ust. 3, art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1283 ze zm.), zwanej dalej ustawą lub u.p.s., art. 69a ustawy z dnia 1 października 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1473), zwanej dalej ustawą zmieniającą, art. 41 ustawy z dnia 21 listopada 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2024 r. poz. 1717), dalej zwanej ustawą z dnia 21 listopada 2024 r. oraz w zw. z art. 104, art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.), dalej: k.p.a. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji w pierwszej kolejności zrelacjonował stan faktyczny sprawy, a następnie przywołał przepisy prawa znajdujące zastosowanie w sprawie oraz zapisy wydanych 18 października 2024 r. przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji Zasad udzielania pomocy finansowej ze środków budżetu państwa z części 85 - Budżety wojewodów, dział 852 - Pomoc społeczna, rozdział 85278 - Usuwanie skutków klęsk żywiołowych oraz z rezerw celowych na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych, w formie zasiłków celowych, o których mowa w ustawie o pomocy społecznej oraz w ustawie o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących poszkodowanych w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r. (dalej Zasady). Dalej organ zaakcentował, że zasiłek celowy na pomoc doraźną nie ma charakteru odszkodowawczego i nie może być traktowany, jako rekompensata za straty spowodowane klęską żywiołową, ale ma umożliwić przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych. Nadmienił również, że decyzja organu podejmowana jest w ramach tzw. uznania administracyjnego. Natomiast w świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie zaistniały - zdaniem organu - przesłanki do przyznania wnioskowanego wsparcia. Zdaniem organu wymienione w spisie strat szkody powodziowe nie wpłynęły bowiem na utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych i nie zagrażają podstawowym warunkom egzystencji człowieka. Organ wskazał, że skarżąca ma zaspokojone niezbędne potrzeby bytowe, wymienione szkody powodziowe nie miały wpływu na utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych i nie zagrażają podstawowym warunkom egzystencji człowieka. W ocenie organu, podkreślenia wymagał również fakt, iż lokal mieszkalny skarżącej nie został zalany przez powódź. Finalnie organ stwierdził, że świadczenia w ramach systemu pomocy służą zaspokojeniu najbardziej elementarnych i podstawowych potrzeb bytowych, bez których osoba czy rodzina nie jest w stanie funkcjonować, a także mają charakter zabezpieczeniowy, nie zaś ubezpieczeniowy, co oznacza, że nie rekompensują poniesionych strat. Skarżąca wniosła od powyższej decyzji odwołanie, w którym wskazała, iż decyzja organu pierwszej instancji wadliwie oparta jest na interpretacji, iż zalane przedmioty i rzeczy, które znajdowały się w zalanej piwnicy nie stanowią niezbędnych potrzeb bytowych w rozumieniu przepisów ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi. Skarżąca wskazując na poniesione straty nadmieniła, że w trakcie wypełniania wniosku została zapytana przez pracownika OPS o sposób ogrzewania mieszkania, i wskazała na gaz, w związku z czym pracownik stwierdził iż nie należy jej się zasiłek. Skarżąca podkreśliła również, że nie miała możliwości zabezpieczenia piwnicy, ponieważ mieszka w budynku wielorodzinnym i nie było miejsca w lokalach mieszkalnych na przeniesienie wszystkich rzeczy. Wskazała także, iż jej mąż leczy się [...] (jest osobą "leżącą") i tym bardziej nie mogła dokonać stosownego zabezpieczenia. Skarżąca zwróciła również uwagę, że niektórzy sąsiedzi będący w podobnej sytuacji otrzymali zasiłek powodziowy mimo tego, że również nie dokonali odpowiedniego zabezpieczenia piwnicy. W wyniku rozpatrzenia odwołania, SKO - także przytoczoną na wstępie - decyzją z 30 września 2025 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy najpierw przedstawił szczegółowo stan faktyczny sprawy, a następnie przeszedł do przedstawiania motywów podjętego rozstrzygnięcia. SKO podniosło, że sam fakt wystąpienia szkody nie jest wystarczającą przesłanką uruchomienia pomocy, konieczne jest wystąpienie przesłanek ogólnych udzielenia wsparcia, w tym przede wszystkim musi zaistnieć trudna sytuacja życiowa, której osoba (rodzina) nie jest w stanie samodzielnie przezwyciężyć. Wnioskowany zasiłek nie ma charakteru odszkodowawczego za poniesione w wyniku zdarzeń losowych szkody i nie jest przyznawany w celu zrekompensowania powstałego w majątku osób uszczerbku. Nie stanowi też zadośćuczynienia ze strony Państwa, które nie ma obowiązku zapewnić pomocy w remoncie każdej nieruchomości uszkodzonej w wyniku klęski, gdyż funkcje te spełniają podmioty ubezpieczeniowe pod warunkiem zawarcia odpowiedniej umowy. Organ przyznał, że bezsporny jest fakt, że mieszkanie wnioskodawczyni nie zostało zalane w wyniku powodzi, stąd miała możliwość normalnego w nim funkcjonowania, nie zostały również uszkodzone żadne sprzęty gospodarstwa domowego w mieszkaniu, czy też instalacje (w tym grzewcza). SKO zaaprobowało stanowisko organu pierwszej instancji, iż zasadnicza potrzeba bytowa skarżącej w postaci posiadania miejsca zamieszkania jest zabezpieczona. Okoliczności sprawy nie wskazywały bowiem na fakt, by wnioskodawczyni znalazła się w trudnej sytuacji życiowej, której nie jest w stanie samodzielnie przezwyciężyć. W ocenie Kolegium wskazane przez skarżącą poniesione szkody stanowią uszczerbek majątkowy, lecz nie są one związane z jej codziennym funkcjonowaniem w zakresie podstawowych, elementarnych potrzeb życiowych. Następnie organ odwoławczy wskazał, że zapasy żywności (przetwory) stanowią wsparcie w zaspokajaniu potrzeb żywieniowych, jednak nie stanowią jedynego źródła żywności. Podobnie zalane materiały opałowe nie stanowiły podstawowego źródła ogrzewania mieszkania, gdyż mieszkanie skarżącej ogrzewane jest gazem. Utracony sprzęt budowlany i materiały budowalne również nie służyły do zaspokajania bieżących potrzeb skarżącej. Zniszczone w wyniku zalania piwnicy przedmioty, wymienione w wniosku, niewątpliwie stanowią stratę materialną, jednakże nie są to rzeczy obiektywnie niezbędne do funkcjonowania rodziny. Zdaniem Kolegium pogorszenie sytuacji życiowej skarżącej nie jest równoznaczne z trudną sytuacją życiową. Naprawienie szkód wyrządzonych przez żywioł w piwnicy przynależnej do lokalu mieszkalnego skarżącej niewątpliwe wymagać będzie nakładów finansowych, niemniej powyższym celom - w ocenie Kolegium - nie mogą służyć środki publiczne, których zasoby są ograniczone i nakierowane na pomoc najbardziej potrzebującym, w tym osobom zamieszkującym w domach/lokalach, które uległy zniszczeniu lub uszkodzeniu. Pomoc społeczna ma charakter subsydiarny i jej celem nie jest zaspokojenie wszelkich potrzeb wnioskodawców znajdujących się w trudnej sytuacji spowodowanej klęską żywiołową (powodzią). Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwość. Zasiłek celowy ma charakter doraźny, tj. ma celu zabezpieczenie najpilniejsze potrzeby osób poszkodowanych przez powódź, które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej, tj. bez dachu nad głową, jedzenia, leków. Nie służy natomiast naprawieniu każdej szkody, która zawsze, subiektywnie dla skarżącej, jest dotkliwa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca podniosła, że w jej ocenie, spełniła wszystkie warunki konieczne do otrzymania zasiłku celowego. Wskazała również ponownie na przedmioty, które utraciła w wyniku powodzi, a mogłyby ją wesprzeć niejako życiowo, finansowo. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. W ustnym oświadczeniu złożonym w trakcie rozprawy w dniu 5 lutego 2026 r. skarżąca podkreśliła, że ze względu na warunki mieszkaniowe składowała w piwnicy nie tylko przedmioty służące do wykonywania pracy zarobkowej przez jej małżonka, ale także odzież, w tym zimową, która uległa zalaniu i której zakupu musiała dokonać ze względu na panujące warunki atmosferyczne. Podniosła również, że zalaniu uległy także przetwory, które wykorzystywane były do bieżących potrzeb. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność działania organu administracji publicznej, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, jak również trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury. Sąd administracyjny nie rozstrzyga o uprawnieniach, czy też obowiązkach, a jedynie może uchylić zaskarżony akt lub czynność, lub stwierdzić ich nieważność w przypadkach wskazanych w ustawie. W konsekwencji sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego, zasadami ekonomiki obrotu gospodarczego, czy uznawanymi społecznie normami pozaprawnymi, ale w zakresie dokonywanej kontroli zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji – orzekając w sprawie – nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.) zwanej p.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracyjną następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu, bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 p.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Na podstawie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem jej art. 57a. To z kolei oznacza, że sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu i może uwzględnić skargę także z powodu innych uchybień niż te, które w niej wskazano. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30 września 2025 r., którą utrzymano w mocy decyzję Burmistrza Głuchołaz z dnia 26 maja 2025 r. o odmowie przyznania skarżącej pomocy "doraźnej" w postaci zasiłku celowego na usuwanie skutków powodzi ogłoszonej klęską żywiołową, jaka miała miejsce na terenie miasta i gminy Głuchołazy we wrześniu 2024 r. w kwocie 8.000 zł. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji i na podstawie art. 135 p.p.s.a. decyzji organu pierwszej instancji przeprowadzona przez Sąd we wskazanym zakresie i według powołanych kryteriów wykazała, że oceniane rozstrzygnięcia naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. W pierwszej kolejności odnotowania wymaga, że okolicznością bezsporną jest to, iż skarżąca zwróciła się z wnioskiem o przyznanie pomocy "doraźnej" w postaci zasiłku celowego w kwocie 8.000 zł w związku ze stratami w piwnicy budynku, które poniosła w wyniku powodzi z września 2024 r., czyli wystąpieniem zdarzenia noszącego znamiona klęski żywiołowej. Nie jest również sporne, że w związku z zalaniem piwnicy zniszczeniu uległy: 2 worki węgla, 2 worki drzewa, worek brykietu, piła [...], 2 rowery, drabina, farby do malowania, wałki do malowania, panele 1,5 paczki, płytki, maszynka do cięcia płytek na sucho i mokro, wiertarki, mieszadła, skrzynki narzędziowe, słoiki z przetworami, odzież. Jako materialnoprawną podstawę orzekania w sprawie organy wskazały przepisy cyt. już wyżej ustawy o pomocy społecznej, nadal zwanej ustawą lub u.p.s., oraz wyżej wskazane Zasady udzielania pomocy finansowej ze środków budżetu państwa z dnia 18 października 2024 r., nadal zwane Zasadami. Zgodnie z Zasadami (punkt I.1.1a) pomoc jest udzielana w formie pomocy doraźnej, na którą składa się zasiłek celowy przyznawany, na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 40 ust. 2 i 3 ustawy, zwany "zasiłkiem celowym na pomoc doraźną", przez kierownika ośrodka pomocy społecznej, który działa z upoważnienia wójta (burmistrza, prezydenta miasta). Pomoc doraźna przeznaczona jest dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących, w rozumieniu ustawy, które w wyniku powodzi poniosły szkodę (punkt I.4. Zasad). Zasiłek celowy na pomoc doraźną przyznawany jest rodzinom lub osobom samotnie gospodarującym prowadzącym w dniu wystąpienia powodzi gospodarstwo domowe w budynku mieszkalnym lub lokalu mieszkalnym na terenie obszaru dotkniętego powodzią (punkt 1.7. Zasad). Kwota zasiłku celowego na pomoc doraźną wynosi 8.000 zł (punkt II.1. Zasad). Odnotowania również wymaga, że pomoc doraźna, o której mowa w Zasadach została następnie uregulowana w art. 69a cyt. już wcześniej ustawy z dnia 1 października 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw, nadal zwanej ustawą zmieniającą, obowiązującym od 26 listopada 2024 r. Zgodnie z tym przepisem zasiłek celowy, o którym mowa w art. 40 ust. 2 ustawy w kwocie 8 tys. zł, jest przyznawany jako pomoc doraźna osobie albo rodzinie, które poniosły stratę w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r., niezależnie od dochodu i sytuacji majątkowej i nie podlega zwrotowi. Z kolei jak wynika z art. 41 cyt. już wyżej ustawy z dnia 21 listopada 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw, która co do zasady weszła w życie 26 listopada 2024 r., przepis art. 69a ustawy zmienianej w art. 19 (to jest cytowanej wyżej ustawy zmieniającej) stosuje się również do wniosków o przyznanie zasiłku celowego jako pomocy doraźnej, złożonych i nierozpatrzonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Złożone do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy dokumenty i oświadczenia na potrzeby ustalenia dochodu i sytuacji majątkowej nie podlegają rozpoznaniu. W ustawie z dnia 21 listopada 2024 r., która wprowadziła do systemu prawnego art. 69a ustawy zmieniającej, nie występują przepisy przejściowe, co wskazuje na konieczność stosowania art. 69a ustawy zmieniającej do osoby albo rodziny, które poniosły stratę w wyniku klęski żywiołowej, to jest powodzi we wrześniu 2024 r., z uwzględnieniem stanu faktycznego sprawy administracyjnej niezakończonej do 26 listopada 2024 r., a więc również sprawy niniejszej. W treści uzasadnienia projektu ustawy z 21 listopada 2024 r. (druk sejmowy nr 802, Sejm X Kadencji) wynika, że zaproponowane rozwiązania służą dostosowaniu, uproszczeniu i usunięciu wątpliwości interpretacyjnych przy przyznawaniu, wypłacie i rozliczeniu zasiłków celowych z pomocy społecznej. Natomiast stosownie do art. 40 ust. 2 ustawy zasiłek celowy może być przyznany osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej, przy czym według art. 39 ust. 1-2 ustawy zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu. Jak wynika z powyższego, w art. 69a ustawy zmieniającej prawodawca ustanowił szczególną podstawę prawną udzielenia pomocy w formie zasiłku celowego dla osób, które poniosły straty wskutek powodzi we wrześniu 2024 r., w stosunku do ogólnej podstawy prawnej określonej w art. 40 ust. 2 ustawy. Podkreślenia wymaga, że przepis art. 69a ustawy zmieniającej obowiązywał 26 listopada 2024 r., a więc już w dniu wydania decyzji organów obu instancji. Ponadto z woli prawodawcy zasiłek z art. 69a ustawy "jest przyznawany", a nie "może być przyznany", co oznacza, że decyzja w sprawie takiego zasiłku nie jest decyzją wydawaną przy zastosowaniu uznania administracyjnego - jak błędnie wywodziły organy - lecz pozostaje tak zwaną decyzją związaną. Przyznanie zasiłku jest więc obligatoryjne, jeśli wnioskodawca spełnia ustawowe kryteria udzielenia pomocy ze środków publicznych. Organ wydający decyzję w sprawie z wniosku o przyznanie pomocy doraźnej nie posiada zatem kompetencji uprawniających go do działania w ramach uznania administracyjnego, a zobowiązany jest wyłącznie do ustalenia, czy strona składająca wniosek znalazła się w sytuacji faktycznej opisanej w art. 69a ustawy zmieniającej, i jeżeli tak się stało – to zobowiązany jest przyznać zasiłek na pomoc doraźną. Ocenna w takiej sytuacji prawnej nie pozostaje nawet kwota zasiłku, która została ustalona w ustawie w wysokości 8.000 zł. Jednakże dostrzec trzeba, że art. 69a ustawy zmieniającej odwołuje się do instytucji zasiłku celowego, a zatem wykładnia tych przepisów musi uwzględniać kontekst i cele ustawy. Przyznanie wnioskowanego zasiłku wymaga więc ustalenia, czy po stronie wnioskodawczyni istnieje niezaspokojona niezbędna potrzeba bytowa. Zasiłek taki nie musi być zatem wypłacony każdemu, kto został dotknięty klęską żywiołową. Przepis art. 40 ustawy nie może być bowiem realizowany bez zastosowania ogólnych zasad pomocy społecznej, której celem jest zabezpieczenie podstawowych, niezbędnych potrzeb życiowych. Powyższe oznacza, że sam fakt wystąpienia szkody nie jest wystarczającą przesłanką uruchomienia pomocy, konieczne jest wystąpienie również przesłanek ogólnych udzielenia wsparcia. Dlatego przyjąć należy, że przepis art. 40 ustawy musi być wykładany w zgodzie z regulacjami o pomocy społecznej, w szczególności zaś z art. 39 ust. 1, który dookreśla przeznaczenie, cel zasiłków celowych. Zgodnie z jego brzmieniem zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Oba przepisy winny być odczytywane w powiązaniu, co uzasadnia wykładnia systemowa wewnętrzna oraz celowościowa. Zatem są to regulacje nie tylko ze sobą powiązane ale więcej - tworzące jedną normę prawną. Zgodnie zaś z orzecznictwem, przez pojęcie "niezbędnej potrzeby bytowej"" należy rozumieć potrzebę usprawiedliwioną ze względu na zachowanie życia, zdrowia, a także odgrywania ról społecznych, możliwości zarobkowania i pełnienia funkcji członka rodziny. Niezbędna potrzeba to taka, bez zaspokojenia której osoba nie może egzystować, to potrzeba związana z codziennym funkcjonowaniem każdego człowieka i niezbędna do normalnej, godnej egzystencji na poziomie elementarnym (por. wyroki WSA – w Opolu z 11 września 2025 r., sygn. akt I SA/Op 502/25 i we Wrocławiu z 22 lipca 2025 r., sygn. akt I SA/Wr 99/25). Reasumując, skoro ustawodawca unormował, że zasiłek na pomoc doraźną przyznaje się osobie, która poniosła stratę w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r., a zasiłek jest na podstawie art. 69a w związku z art. 40 ust. 2 ustawy, to rolą organu jest ustalenie związku tego zdarzenia losowego z sytuacją bytową poszkodowanego. W ocenie Sądu w prowadzonym postępowaniu organy obu instancji nie rozważyły wszystkich istotnych kwestii i nie dokonały należytej analizy oraz oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. W konsekwencji powyższego organy bezzasadnie odmówiły skarżącej przyznania wnioskowanego zasiłku. Zgodnie bowiem z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organy administracji publicznej są również zobowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Jako dowolne należy zatem traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego do wydania decyzji o przekonującej treści (art. 7 k.p.a.). W myśl zasady ustalonej w art. 8 § 1 K.p.a. organy administracji zobowiązane są przy tym prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, co wyraża się m.in. w podejmowaniu czynności zmierzających do dokonania wyczerpującej oceny. Zasada ta wiąże się z zasadą przekonywania sformułowaną w art. 11 K.p.a., zgodnie z którą organy powinny wyjaśniać zasadność przesłanek, jakimi kierują się przy załatwieniu sprawy. W odniesieniu do tej zasady, jak również zasady wynikającej z art. 8 § 1 K.p.a., doniosłą rolę pełni z kolei uzasadnienie decyzji, które nie może być sformułowane ogólnikowo i w przypadku postępowania odwoławczego powinno służyć przekonaniu strony odwołującej się do tego, że rozważono wszystkie istotne okoliczności faktyczne sprawy. W uzasadnieniu należy przedstawić w sposób spójny, logiczny i pełny - tok rozumowania organu, obrazujący proces konkretyzacji stosunku administracyjno-prawnego w danej sprawie, aby możliwe było dokonanie weryfikacji zajętego przez organ stanowiska. W przeciwnym razie weryfikacja ta jest niemożliwa. Zdaniem Sądu orzekające w sprawie organy administracji nie sprostały powyższym obowiązkom, naruszając wskazane przepisy. Nie została bowiem przez organy dostatecznie wyjaśniona przesłanka niezbędnej potrzeby bytowej w kontekście twierdzeń skarżącej, że poniosła szkody związane z zalaniem i utratą: opału na zimę ale także odzieży oraz zapasów żywności. Organy, zwłaszcza przed spadkiem temperatur, w ogóle nie ustaliły jak od kiedy i czym ogrzewa (dogrzewa) dom strona, jakie ubrania utraciła. Wobec rodzaju doznanej a konsekwentnie przez stronę zgłaszanej szkody powinnością organu było ustalenie istotnego - w ocenie Sądu - faktu, czy wskazana przez wnioskodawczynię odzież (ze względu na porę roku – zima/jesień) i zapasy żywności były niezbędne do zaspokojenia potrzeb bytowych skarżącej. Nieustalenie tych okoliczności w dotychczas przeprowadzonym postępowaniu uznać trzeba za istotny brak w materiale dowodowym sprawy, niepozwalający na tym etapie zgodzić się z argumentacją przedstawioną w decyzjach obu instancji w zakresie przyjęcia, że szkody w postaci ww. strat nie pozbawiały skarżącej możliwości zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Obowiązkiem organów jest - zgodnie z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. - dążenie do wyczerpującego ustalenia okoliczności faktycznych sprawy i właściwej ich oceny. Oznacza to, że organy administracyjne prowadzące postępowanie obowiązane są z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy oraz podjąć wszelkie starania niezbędne do dokładnego jego wyjaśnienia, jako niezbędnego warunku wydania decyzji zgodnej z prawem (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 18 września 2018 r., sygn. akt IV SA/Gl 664/18). Organy nie mogą zatem przerzucać obowiązku wszechstronnego przedstawienia stanu faktycznego na strony postępowania. Niejasne, czy niewystarczająco precyzyjne oświadczenia stron nie mogą stanowić podstawy do pobieżnego załatwienia sprawy. Organy zobowiązane były zatem ustalić, czy wskazana, jako stratę, przez skarżącą odzież (z uwzględnieniem pory roku – zima/jesień) oraz zapasy żywności były niezbędne do zaspokojenia potrzeb bytowych. Niedopuszczalne jest przyjmowanie a priori, jak to uczyniły organy, że wskazane przedmioty z całą pewnością są przydatne w gospodarstwie domowym, lecz nie niezbędne. Nieustalenie tych okoliczności w dotychczas przeprowadzonym postępowaniu uznać trzeba za istotny brak w materiale dowodowym sprawy, który nie pozwala na tym etapie postępowania na zaakceptowanie argumentacji przedstawionej w decyzjach organów obu instancji w zakresie przyjęcia, że szkody w postaci ww. strat nie pozbawiały skarżącego możliwości zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Bez uzupełnienia postępowania dowodowego nieuprawnionym było przyjęcie przez organy, że były to straty nieistotne. W rozpoznawanej sprawie Sąd w pełni podziela natomiast stanowisko organów, że wskazane we wniosku przedmioty w postaci narzędzi i materiałów budowlanych, rowerów niewątpliwie nie służą zaspokojeniu podstawowych potrzeb bytowych wnioskodawczyni. W odniesieniu do wskazania przez skarżącą na fakt zniszczenia materiałów opałowych, organy prawidłowo oceniły, iż strata ta, mając na uwadze fakt, iż mieszkanie skarżącej ogrzewane jest gazem, nie może stanowić o niemożności zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej skarżącej. Brak jest bowiem związku funkcjonalnego pomiędzy rodzajem ogrzewania mieszkania skarżącej a paliwem grzewczym utraconym w wyniku powodzi. Powtórzyć raz jeszcze należy, że "niezbędna potrzeba bytowa to taka, bez zaspokojenia której osoba nie może egzystować, to potrzeba związana z codziennym funkcjonowaniem każdego człowieka i niezbędna do normalnej, godnej egzystencji na poziomie elementarnym" (zob. wyroki WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 4 września 2014 r., sygn. akt II SA/Go 482/14, WSA we Wrocławiu z 27 stycznia 2026 r., sygn. akt IV SA/Wr 352/25, z 13 stycznia 2026 r., sygn. akt IV SA/Wr 352/25 czy tut. Sądu z 18 grudnia 2025 r., sygn. akt I SA/Op 622/25, czy 11 września 2025 r., sygn. akt I SA/Op 472/25, a także z 19 sierpnia 2025 r., sygn. akt I SA/Op 429/25). Skład orzekający w pełni uznaje stanowisko wyrażone w przytoczonych judykatach stąd podnosi, za składami w nich orzekającymi, iż prowadzi to do konstatacji, że uszczerbek w majątku skarżącej w postaci ww. przedmiotów nie doprowadził do sytuacji, że znalazła się ona w trudnej sytuacji życiowej. Jednakże nie można identycznie ocenić strat w odzieży czy zapasów żywności, których niezbędność mogła mieć związek z podstawowym poziomem zaspokajania potrzeb życiowych skarżącej, a dla takich właśnie sytuacji przewidziano formę wsparcia w postaci wnioskowanego zasiłku. Brak prawidłowych ustaleń faktycznych w przedstawionym powyżej zakresie oraz rozbieżności, a właściwie sprzeczność co do poniesionych strat z ich oceną odnośnie do niezbędnej potrzeby bytowej w uzasadnieniu organu odwoławczego stanowi podstawę do postawienia organom skutecznego zarzutu naruszenia zasady prawdy obiektywnej i obowiązku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.) oraz zasad ustalonych w art. 8 § 1 i art. 11 K.p.a. Zdaniem Sądu dokonana przez organy ocena jest niepełna i nie uzasadnia wystarczająco stanowiska o braku podstaw do przyznania zasiłku celowego na pomoc doraźną, co stanowi również o naruszeniu art. 107 § 3 K.p.a. W konsekwencji ujawnionych nieprawidłowości doszło także do naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. albowiem bez przeprowadzenia wyczerpującej oceny istotnych okoliczności sprawy oraz wskutek braku zgromadzenia i rozpatrzenia kompletnego materiału dowodowego, Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W ocenie Sądu opisane wyżej wadliwości, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy oraz konieczność przeprowadzenia ustaleń co do istotnych elementów stanu faktycznego oraz dokonania całościowej i wyczerpującej oceny materiału dowodowego, od której zależeć będzie ocena spełnienia przez skarżącą przesłanek określonych w przytoczonych wyżej przepisach, stanowi przesłankę do uchylenia wydanych w sprawie decyzji organów obu instancji. W tym stanie rzeczy, Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. - uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, o czym orzekł w sentencji wyroku. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z treści uzasadnienia niniejszego wyroku. Rzeczą organu przy ponownym rozpatrywaniu sprawy będzie uwzględnienie przedstawionej oceny prawnej i usunięcie dostrzeżonych naruszeń prawa, zgodnie z dyspozycją art. 153 p.p.s.a. Skarżąca była zwolniona od kosztów sądowych na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. Wszystkie powołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia są dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl, CBOSA.