I SA/Op 919/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Burmistrza Niemodlina na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 11 września 2025 r. nr SKO.40.76.2025.ro w przedmiocie uchylenia w całości i przekazania do ponownego rozpatrzenia decyzji określającej kwoty dotacji oświatowych pobranych w nadmiernej wysokości w lipcu 2022 r. i grudnia 2022 r. i nakazującej dokonanie ich zwrotu postanawia : 1. odrzucić sprzeciw, 2. zwrócić stronie skarżącej kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu od sprzeciwu. Decyzją z 11.09.2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, działając na podstawie 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.), uchyliło w całości decyzję Burmistrza Niemodlina z 12.12.2024 r. - określającą N. w N. kwoty dotacji oświatowych pobranych w nadmiernej wysokości oraz nakazującą dokonanie ich zwrotu - i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Pismem z 24 listopada 2025 r. Burmistrz Niemodlina wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu sprzeciw od powyższej decyzji. Odpowiadając na sprzeciw Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o jego odrzucenie, wskazując iż organ pierwszej instancji nie posiada w przedmiotowej sprawie legitymacji procesowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje. Sprzeciw jest niedopuszczalny i podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) - dalej jako: ppsa, od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 kpa skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, o ile ustawa nie stanowi inaczej (art. 64b § 1 ppsa). Zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 6 ppsa sąd odrzuca skargę, jeżeli jej wniesienie jest niedopuszczalne. W myśl natomiast art. 50 § 1 ppsa uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Natomiast zgodnie z art. 50 § 2 ppsa uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej, wyłącza możliwość dochodzenia przez tą jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego bądź sądowoadministracyjnego. Jak stwierdzono w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2015 r., sygn. akt I OPS 2/15 (dostępna na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl): "ilekroć przepisy prawa pozytywnego sytuują któryś z organów jednostki samorządu terytorialnego jako organ administracji publicznej prowadzący postępowanie administracyjne lub podatkowe w sprawie indywidualnej, na którymś z jego etapów, tylekroć wyłączona zostaje możliwość dochodzenia przez tę jednostkę ochrony jej interesu prawnego na drodze zarówno postępowania sądowego, jak i administracyjnego." Jednostka samorządu terytorialnego nie ma więc w takim postępowaniu legitymacji procesowej strony, nie jest również podmiotem uprawnionym do zaskarżania decyzji administracyjnych (por. też uchwałę 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 maja 2003 r., sygn. akt: I OPS 1/03). Dopuszczenie możliwości złożenia skargi do sądu administracyjnego przez organ orzekający w pierwszej instancji doprowadziłoby do sytuacji, w której stronami postępowania sądowego byłyby dwa organy administracji publicznej orzekające w sprawie. Postępowanie sądowoadministracyjne nie może zaś służyć rozstrzyganiu sporów na tle odmiennych poglądów pomiędzy organami różnych szczebli. W zakresie zatem, w jakim organ jednostki samorządu terytorialnego wykonuje funkcję organu administracji publicznej, nie jest on (ani też żaden z pozostałych organów danej jednostki) uprawniony do reprezentowania jej interesu prawnego, rozumianego jako interes osoby prawnej. Niedopuszczalna jest bowiem sytuacja, w której jednostka samorządu terytorialnego, w imieniu której działa określony organ, zajmowałaby różną pozycję - występując najpierw przez organ wydający decyzję, a następnie w roli strony postępowania - w zależności od etapu załatwiania sprawy z zakresu administracji publicznej. W sytuacji, w której organ jednostki samorządu terytorialnego wykonuje funkcję organu administracji publicznej, zostaje on pozbawiony uprawnienia do reprezentowania jej interesu prawnego. Wykonywanie władztwa administracyjnego następuje kosztem ograniczenia uprawnień w sferze dominium. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że Burmistrz Niemodlina, działający w sprawie jako organ I instancji, nie może kwestionować decyzji wydanej w tej samej sprawie przez organ wyższego stopnia, tj. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu. Wydając bowiem akt w I instancji, organ nie działa jako podmiot, którego własnego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy sprawa. Natomiast, jak wyżej podkreślono, istnienie interesu prawnego, stosownie do treści art. 50 § 1 ppsa, jest warunkiem niezbędnym do skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Z tego też względu nie można uznać, że organ pierwszej instancji należy do kręgu podmiotów wymienionych w art. 50 ppsa. W ustawowej roli organu orzekającego nie ma bowiem miejsca na jego własny interes prawny lub obowiązek, nawet gdy w rzeczywistości decyzja ta dotyka bezpośrednio lub pośrednio jego praw i obowiązków (por. postanowienie WSA we Wrocławiu z 6 lipca 2009 r., sygn. akt: I SA/Wr 941/09). Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 64b § 1 ppsa, Sąd postanowił sprzeciw odrzucić, o czym orzeczono w punkcie 1 sentencji postanowienia. Orzeczenie o zwrocie uiszczonego wpisu sądowego w wysokości 100 zł, w punkcie 2 sentencji postanowienia, uzasadnia art. 232 § 1 pkt 1 ppsa, zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.