I SA/Op 968/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Gocki po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 27 sierpnia 2024 r. Nr 1601-IEE.7192.55.2024 w przedmiocie odmowy uchylenia czynności egzekucyjnych wskutek wniosku Skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi postanawia odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Postanowieniem z 27 sierpnia 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu, po rozpatrzeniu zażalenia K. M. (dalej określanej jako: Strona, Skarżąca), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Opolu z 7 maja 2024 r., o odmowie uchylenia czynności egzekucyjnych. Jak wynika z akt sprawy, postanowienie organu II instancji zawierało prawidłowe pouczenie co do trybu jego zaskarżenia i zostało doręczone profesjonalnemu pełnomocnikowi Skarżącej 28 sierpnia 2024 r. Rozstrzygnięcie powyższe zostało zaskarżone skargą, złożoną osobiście przez pełnomocnika Strony na sali obsługi Drugiego Urzędu Skarbowego w Opolu 27 września 2024 r. (piątek). Natomiast do organu właściwego, tj. Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu skarga została przekazana 30 września 2024 r. (poniedziałek), co wynika z treści prezentaty na pierwszej stronie skargi. W piśmie z 25 października 2024 r., złożonym za pośrednictwem organu, pełnomocnik Strony stwierdził, że skarga została wniesiona w terminie, jednakże z ostrożności procesowej wnosi o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Uzasadniając wniosek pełnomocnik podniósł, że Skarżąca miała pełne prawo przypuszczać, że pismo, które jest prawidłowo zaadresowane i zostało dostarczone pod właściwy adres, trafi do adresata. Tymczasem, na skutek błędu pracownika organu, bądź nieprawidłowej organizacji obiegu wewnętrznego dokumentów, pismo trafiło, wbrew zamierzeniu Skarżącej, na salę obsługi Drugiego Urzędu Skarbowego w Opolu (znajdującą się w tym samym budynku), zamiast do Kancelarii Izby Administracji Skarbowej w Opolu. Niemniej, skoro ewentualne niedochowanie terminu nastąpiło z przyczyn leżących po stronie organu, to Skarżąca nie powinna z tego tytułu ponosić konsekwencji procesowych. Organ obowiązany jest bowiem działać w sposób budzący zaufanie obywateli do władzy publicznej, a także udzielać niezbędnych informacji. W szczególności nie można wymagać od Skarżącej, aby dostarczając przesyłkę w siedzibie organu weryfikowała, czy osoba kwitująca odbiór pisma posiadała formalne uprawnienia do odbioru pisma. To kierujący jednostkami mają obowiązek podjęcia takich działań, aby wykluczyć możliwość odbioru przesyłek przez osobę nieuprawnioną (tak: postanowienie NSA z 7 lipca 2011 r. sygn. akt I OZ 474/11).Dodatkowo pełnomocnik wskazał, że za przywróceniem terminu przemawia także realizacja konstytucyjnie chronionego prawa Skarżącej do sądu. Ustosunkowując się do argumentów Strony, Dyrektor Izby w piśmie z 6 listopada 2024 r. wyjaśnił, że w budynku przy ul. płk Witolda Pileckiego 2 w Opolu mają siedzibę dwa odrębne urzędy, którymi są: Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Opolu (dalej w skrócie: Naczelnik II US w Opolu) i Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu (dalej: Dyrektor IAS w Opolu). Każdy z nich ma odrębną, właściwie oznaczoną kancelarię, a Drugi Urząd Skarbowy dodatkowo salę obsługi zlokalizowaną na parterze. Budynek spełnia wymogi dostępności, więc wszystkie miejsca są właściwie oznakowane i opisane. Pisma procesowe nie funkcjonują w obiegu wewnętrznym (w ramach jednego organu) ale w obiegu zewnętrznym, ponieważ jest to korespondencja między dwoma różnymi organami administracji rządowej. Ponadto każdy organ dysponuje odrębnymi, właściwie opisanymi pieczęciami, które są wykorzystywane w sytuacji wpływu lub złożenia pisma w wybranej jednostce. Obieg pism pomiędzy jednostkami jest zorganizowany właściwie, co potwierdza fakt, że Naczelnik II US w Opolu przekazał skargę Dyrektorowi IAS w Opolu, jako organowi właściwemu do wniesienia za jego pośrednictwem skargi do sądu administracyjnego. Z akt sprawy wynika, że skarga została złożona osobiście 27 września 2024 r. na sali obsługi II US w Opolu. Pieczątka o takiej treści znajduje się na skardze. Nie ma zatem wątpliwości, że osoba, która osobiście złożyła skargę na sali obsługi klienta II US w Opolu, już w momencie jej złożenia pozyskała informację, że wniosła pismo do niewłaściwego organu. Pracownik organu podatkowego nie dopuścił się nieprawidłowości. Przyjął i właściwie oznaczył pismo, a następnie przekazał skargę, w pierwszym kolejnym dniu roboczym, tj. 30 września 2024 r. do Dyrektora IAS w Opolu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zasadą wynikającą z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935) -/dalej ppsa/ jest bezskuteczność czynności podjętej w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu. Jednakże w sytuacji, gdy strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 ppsa). Warunkami skuteczności takiego wniosku jest złożenie go w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, spowodowanie dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego, równoczesne ze złożeniem wniosku dokonanie uchybionej czynności oraz uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i § 2 oraz art. 87 § 1, § 2 i § 4 ppsa) Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie, co oznacza, że brak jednej z nich skutkować musi odmową przywrócenia terminu. W pierwszej kolejności, aby możliwym było merytoryczne rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, należy ustalić, czy faktycznie doszło do uchybienia terminu. Brak uchybienia terminu czyni bowiem bezprzedmiotowym podstępowanie prowadzone w zakresie jego przywrócenia. Jak stanowi art. 53 § 1 ppsa, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a. Skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ppsa). W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie niewątpliwie doszło do uchybienia terminu do wniesienia skargi. Bezspornym w sprawie jest, że będące przedmiotem skargi postanowienie Dyrektora IAS w Opolu z 27 sierpnia 2024 r. doręczone zostało pełnomocnikowi Skarżącej 28 sierpnia 2024 r., wobec czego termin do wniesienia skargi upływał 27 września 2024 r. Z przedstawionych przez organ akt administracyjnych wynika, że pełnomocnik Skarżącej złożył wprawdzie skargę w ustawowym terminie, jednakże uczynił to do organu niewłaściwego. Zgodnie natomiast z ugruntowanym już w orzecznictwie poglądem, w pełni podzielanym przez tut. Sąd, dla oceny zachowania terminu do wniesienia skargi nie można przyjąć daty nadania (złożenia) skargi do niewłaściwego organu w rozumieniu art. 54 § 1 ppsa (por. postanowienia NSA: z 30 stycznia 2008 r., II FSK 1724/06 i z 24 czerwca 2008 r., II OSK 338/08 - dostępne na stronie internetowej www.orzecznictwo.nsa.gov.pl, podobnie jak dalsze przytaczane w uzasadnieniu orzeczenia). W takim przypadku nie ma również zastosowania tryb przewidziany w art. 170 § 2 op, zgodnie z którym podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem terminu określonego przepisami prawa uważa się za wniesione z zachowaniem terminu. Wniesienie skargi następuje bowiem już po zakończeniu postępowania administracyjnego, a skarga nie jest podaniem, o którym mowa w art. 170 § 1 op (por. postanowienie WSA w Warszawie z 5 października 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 2755/06). Dlatego też w sytuacji, gdy skargę nadano/złożono do organu niewłaściwego, o zachowaniu terminu do jej wniesienia decyduje data przekazania tej skargi przez niewłaściwy organ na adres właściwego organu (postanowienie NSA z 17 czerwca 2014 r., sygn. akt II GZ 295/14). W rezultacie stwierdzić należy, że dla oceny terminowości wniesienia skargi w rozpoznawanej sprawie decydujące znaczenie ma data przekazania skargi przez Naczelnika II US w Opolu właściwemu organowi tj. Dyrektorowi IAS w Opolu, co nastąpiło 30 września 2024 r., a zatem po upływie ustawowego terminu. Przechodząc do oceny wniosku Skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi stwierdzić należy, że w sprawie zostały zachowane warunki formalne umożliwiające jego merytoryczne rozpoznanie. Konieczne stało się zatem rozważenie, czy argumenty przedstawione przez Skarżącą uprawdopodobniają, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Zgodnie z utrwalonymi w tej kwestii poglądami doktryny i judykatury uchybienie terminu jest niezawinione wówczas, gdy nawet przy dołożeniu najwyższej staranności strona nie mogła w terminie dopełnić czynności procesowej. Przeszkody te zatem muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny, a brak winy w uchybieniu terminu można uznać tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Strona musi więc uwiarygodnić swą staranność, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu była od niej niezależna. Oceniając wniosek Skarżącej Sąd doszedł do przekonania, że przedstawione w nim okoliczności nie mogły stanowić o braku winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi. Wskazać w tym miejscu należy, że w przypadku, gdy strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, to brak jego winy jest warunkiem przywrócenia terminu przez sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Ponadto, co należy w tej sprawie podkreślić, w odniesieniu do osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron, należy przyjąć, że osoby te są zobowiązane do szczególnej staranności przy wykonywaniu powierzonego zlecenia, a zatem ocena czy dochowaano reguł starannego działania winna być dokonywana w oparciu o odpowiednio wysokie kryteria (zob. wyroki NSA: z 11 sierpnia 1999 r., sygn. akt I SA/Gd 745/98; z 6 lipca 2022 r., sygn. akt I FSK 1259/19). Pełnomocnik profesjonalny podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa oraz znajomością procedury sądowej. Istotą pracy profesjonalnego pełnomocnika jest bowiem rzetelne dbanie o interesy mocodawcy, między innymi poprzez wypełnianie w terminie wszystkich wymogów proceduralnych umożliwiających stronie pełny udział w postępowaniu. Osoby te zobowiązane są bowiem do zachowania podwyższonej staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Pełnomocnik reprezentujący stronę ma obowiązek działania w imieniu i na jej rzecz z równą starannością, tak jakby działał na własną rzecz. Od fachowego pełnomocnika wymagać można prawidłowego zorganizowania pracy. Wiąże się to z odpowiedzialnością za prowadzenie sprawy strony oraz odpowiedzialnością za prawidłowy przebieg całego postępowania (zob. postanowienie NSA z 26 sierpnia 2009 r., sygn. akt II GZ 184/09). Na profesjonalnym pełnomocniku ciąży niewątpliwie obowiązek dochowania należytej staranności wymaganej od profesjonalisty i taki też miernik należy przyjąć jako wzorzec oceny zawinienia w przekroczeniu terminu do dokonania czynności procesowej, w kontekście przesłanek przewidzianych w art. 86 § 1 i art. 87 § 2 ppsa. Argumentacja przedstawiona we wniosku opierała się na twierdzeniu, że nieterminowe złożenie skargi było przejawem błędu pracownika organu, bądź nieprawidłowej organizacji obiegu wewnętrznego dokumentów. W ocenie Sądu nie sposób zgodzić się z powyższym stanowiskiem, albowiem opisane wyżej okoliczności bezsprzecznie wskazują, że uchybienie terminu do wniesienia skargi do sądu było przejawem niestaranności profesjonalnego pełnomocnika Skarżącej, który nie upewnił się, czy składa skargę w kancelarii właściwego organu. Zdaniem Sądu, nie może usprawiedliwiać uchybienia terminu do złożenia skargi fakt, że sala obsługi klienta II US w Opolu, gdzie złożyono skargę, mieści się w tym samym budynku, w którym zlokalizowania jest siedziba Dyrektora IAS w Opolu. Jak bowiem wynika z informacji przekazanych w piśmie organu z 6 listopada 2024 r., urzędy obsługujące Naczelnika II US w Opolu i Dyrektora IAS w Opolu mieszczą się wprawdzie pod tym samym adresem: Opole, ul. płk. Witolda Pileckiego 2, jednakże każdy z tych urzędów ma odrębną, właściwie oznaczoną kancelarię, a budynek spełnia wymogi dostępności, więc wszystkie miejsca są właściwie oznakowane i opisane. Nie budzi zatem wątpliwości, że złożenie skargi w niewłaściwym organie było wyłącznie wynikiem błędu pełnomocnika, który jako profesjonalista, winien przedsięwziąć wszelkie kroki w celu upewnienia się, czy wniesienie skargi zostało dokonane za pośrednictwem właściwego organu administracji. W ocenie Sądu, zachowanie przez pełnomocnika szczególnej przezorności w tym aspekcie było tym bardziej wymagane, że w budynku przy ul. płk Witolda Pileckiego 2 zlokalizowane były dwa różne urzędy, czego pełnomocnik winien mieć świadomość. Zauważyć również należy, jak słusznie wskazuje Dyrektor IAS w Opolu, że w momencie wniesienia skargi została ona opieczętowana przez pracownika organu pieczęcią II US w Opolu. Nie ulega więc wątpliwości, że pełnomocnik już chwili złożenia skargi winien zorientować się, że składa pismo w niewłaściwej jednostce, wobec czego brak jego reakcji na tą pomyłkę należy traktować jako niedochowanie należytej staranności. W konsekwencji nie można zgodzić się z zasadniczym argumentem wniosku, że do uchybienia terminu do wniesienia skargi doszło z przyczyn niezależnych od pełnomocnika Skarżącej. Sąd negatywnie ocenia podjętą przez pełnomocnika Skarżącej próbę przerzucenia ciężaru winy za zaistniałe uchybienie na organ podatkowy. Nie budzi bowiem wątpliwości Sądu, że wyłączna odpowiedzialność za właściwe wniesienie skargi ciążyła na pełnomocniku skarżącej, który nie wykazał się w tym względzie dostateczną dbałością i starannością w prowadzeniu sprawy swego mocodawcy. Uznać zatem należy, że Skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi. Powyższe wyklucza możliwość przywrócenia terminu do dokonania tej czynności procesowej, przez co wniosek podlegał oddaleniu na podstawie art. 87 § 2 ppsa. Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.