I SA/Op 981/25
WyrokWSA w Opolu2026-03-19
Skład orzekający: Beata Kozicka, Tomasz Judecki, Remigiusz Mazur
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba, której przyznano prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy z mocą wsteczną, może jednocześnie posiadać status osoby bezrobotnej, a jeśli nie, to od kiedy następuje utrata tego statusu?Ratio decidendi
Posiadanie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy jest negatywną przesłanką do posiadania statusu osoby bezrobotnej. Osoba, której przyznano rentę z mocą wsteczną, powinna zostać pozbawiona statusu bezrobotnego od dnia, w którym zaczęła pobierać rentę, ponieważ nie spełniała wówczas ustawowych przesłanek do posiadania statusu bezrobotnego. Decyzja o pozbawieniu statusu bezrobotnego ma charakter deklaratoryjny i stwierdza skutek prawny, który nastąpił wstecz.Stan faktyczny
Skarżąca zarejestrowała się jako osoba bezrobotna i uzyskała ten status. Następnie przyznano jej prawo do stypendium, a potem utraciła do niego prawo. Później utraciła status osoby bezrobotnej z powodu podjęcia zatrudnienia. W wyniku pisma z ZUS, z którego wynikało, że skarżącej przyznano prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy od dnia 1 października 2024 r. do 30 listopada 2025 r., organy administracji wznowiły postępowanie i ostatecznie pozbawiły ją statusu osoby bezrobotnej od dnia 23 października 2024 r. Skarżąca kwestionowała tę decyzję, argumentując, że orzeczenie ZUS zostało wydane po dacie rejestracji i nie mogło stanowić podstawy do pozbawienia statusu z mocą wsteczną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Tomasz Judecki Asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur Protokolant: St. referent Dagmara Jugo po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2026 r. sprawy ze skargi L. Ś. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 16 października 2025 r., nr PS.III.8641.62.2025.ADZ w przedmiocie pozbawienia statusu osoby bezrobotnej oddala skargę.
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez L. Ś. (dalej jako: strona, skarżąca) jest decyzja Wojewody Opolskiego (dalej jako: Wojewoda) z dnia 16 października 2025 r., nr PS.III.8641.62.2025.ADZ, utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Opola (dalej jako Prezydent) z dnia 28 sierpnia 2025 r., nr ZE-521/12520-2/IK/25, w przedmiocie pozbawienia statusu osoby bezrobotnej.
Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym. Skarżąca zarejestrowała się w dniu 23 października 2024 r. się jako osoba bezrobotna i na mocy decyzji Prezydenta z dnia 23 października 2024 r., nr [...], nabyła status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku. Następnie decyzją Prezydenta z dnia 18 listopada 2024 r., nr [...], skarżącej przyznano od dnia 9 listopada 2024 r. prawo do stypendium w wysokości 1994,40 zł brutto miesięcznie, a na mocy decyzji organu I instancji z dnia 11 grudnia 2024 r., nr. [...], utraciła do niego prawo od dnia 25 listopada 2024 r.
Z kolei, z uwagi na podjęcie przez skarżącą zatrudnienia, decyzją Prezydenta z dnia 12 grudnia 2024 r., nr. [...], utraciła ona status osoby bezrobotnej od dnia 1 grudnia 2024 r.
W tych okolicznościach postanowieniem z dnia 13 maja 2025 r., nr [...], Prezydent wznowił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie:
- uznania skarżącej za bezrobotną do dnia 23 października 2024 r. oraz odmowie przyznania zasiłku od 23 października 2024 r. zakończonej decyzją ostateczną z dnia 23 października 2024 r.;
- przyznania od dnia 9 listopada 2024 r. stypendium, w wysokości 1994,40 zł brutto miesięcznie, pod warunkiem, że miesięczny wymiar szkolenia wyniesie 150 godzin zegarowych zakończonej decyzją ostateczną z dnia 18 listopada 2024 r.;
- utraty prawa do stypendium od dnia 25 listopada zakończonej decyzją ostateczną z dnia 11 grudnia 2024 r.;
- utraty statusu osoby bezrobotnej od dnia 1 grudnia 2024 r. zakończonej decyzją ostateczną z dnia 12 grudnia 2024 r.
W uzasadnieniu podniesiono, że do Powiatowego Urzędu Pracy w O. (dalej także: PUP) w dniu 8 maja 2025 r. wpłynęło pismo z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS), datowane na 29 kwietnia 2025 r., znak [...], z którego wynikało, że skarżącej przyznane zostało prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy od dnia 1 października 2024 r. do 30 listopada 2025 r. Dlatego też, z uwagi na fakt, że wyszły na jaw istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, które istniały, lecz nie były znane organowi, konieczne jest ustalenie, czy nowy dowód w tej sprawie ma wpływ na rozstrzygnięcie objęte ww. opisanymi decyzjami.
Decyzją z dnia 5 czerwca 2025 r., nr. [...], Prezydent, w wyniku przeprowadzenia postępowania określonego w art. 149 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (aktualnie w dacie orzekania Dz. U. z 2025 r. poz. 1691), zwanej dalej: K.p.a. w przedmiocie wznowionego postępowania, orzekł o:
- uchyleniu decyzji z dnia 23 października 2024 r. dotyczącej uznania skarżącej za osobę bezrobotną od dnia 23 października 2024 r. i odmowie przyznania prawa do zasiłku od dnia 23 października 2024 r.;
- odmowie uznania skarżącej za osobę bezrobotną od dnia 23 października 2024 r. i umorzeniu postępowania w sprawie odmowy przyznania prawa do zasiłku;
- uchyleniu decyzji z dnia 12 grudnia 2024 r. dotyczącej utraty statusu osoby bezrobotnej przez skarżącą od dnia 1 grudnia 2024 r. i umorzeniu postępowania w tym zakresie.
Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie, w którym kwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzuciła:
1) naruszenie art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, wskazała przy tym, że status osoby bezrobotnej przysługuje osobie zdolnej i gotowej do podjęcia pracy, a w dniu 23 października 2024 r. nie posiadała orzeczenia stwierdzającego niezdolność do pracy, jak i nie pobierała żadnych świadczeń z tego tytułu;
2) naruszenie art. 77 § 1 K.p.a., tj. decyzja została wydana bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zarzuciła organowi nieuwzględnienie, że orzeczenie z 25 listopada 2024 r. nie istniało w chwili przyznania statusu osoby bezrobotnej, więc nie mogło stanowić o podstawie wznowienia postępowania;
3) błędną wykładnię art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., tj. wznowienie postępowania może nastąpić tylko w razie ujawnienia nowych okoliczności, które istniały w chwili wydawania decyzji i miały istotny wpływ na przedmiotowe rozstrzygnięcie, tymczasem orzeczenie z 25 listopada 2024 r. zostało wydane w późniejszej dacie, co wyklucza możliwość uznania go za nową okoliczność.
Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z 22 lipca 2025 r., nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją postanowienie o wznowieniu postępowania i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.
W jej uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że w stosunku do osób, które nabyły status osoby bezrobotnej, a którym w okresie późniejszym przyznano prawo do świadczenia rehabilitacyjnego (renty) istnieje przepis prawa materialnego mający zastosowanie w takich warunkach, a mianowicie jest to art. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2025 r. poz. 214, ze zm.), dalej jako: ustawa lub u.o.p.z., w dalszych motywach Wojewoda przywołał stanowisko WSA w Opolu, wyrażone w wyroku z 13 marca 2025 r., sygn. akt I SA/Op 12/25, zgodnie z którym osoba taka powinna utracić status osoby bezrobotnej na mocy decyzji wydanej na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 78 ust. 4 ww. ustawy. W związku powyższym organ odwoławczy stwierdził, że przyjmując, iż częściowa niezdolność do pracy, potwierdzona decyzją ZUS z 25 listopada 2024 r., nr [...], jak i fakt przyznanego prawa do renty stanowi o nowej okoliczności faktycznej, to rozważenia wymaga również możliwość zastosowania art. 78 ust. 4 u.o.p.z., w myśl stanowiska zajętego przez WSA w Opolu.
Pismem z dnia 28 lipca 2025 r. skarżąca została zawiadomiona o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie pozbawienia statusu osoby bezrobotnej od dnia 23 października 2024 r.
Decyzją z 28 sierpnia 2025 r., nr ZE-521/12520-2/IK/25 wydaną na podstawie art. 38 ust.1 pkt 14 lit. b, art. 253 ust. 4, art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia (Dz. U. z 2025 r. poz. 620, ze zm.), dalej także ustawa o rynku pracy oraz art. 104 K.p.a., Prezydent orzekł o pozbawieniu skarżącej statusu bezrobotnego od dnia 23 października 2024 r.
W złożonym od powyższej decyzji odwołaniu skarżąca podniosła, że w dniu rejestracji jako bezrobotna, tj. 23 października 2024 r., nie posiadała orzeczenia ZUS o niezdolności do pracy, ani też nie pobierała renty z tego tytułu. Zaznaczyła, że dopiero 25 listopada 2024 r. lekarz orzecznik ZUS wydał orzeczenie stwierdzające częściową niezdolność do pracy, obowiązującą z mocą wsteczną od 8 marca 2024 r., a następnie decyzją ZUS przyznana jej została od 1 października 2024 r. renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Dalej skarżąca zaakcentowała, iż orzeczenie ZUS z 25 listopada 2024 r. wydane zostało po dacie rejestracji jako osoba bezrobotna, co w jej ocenie przesądzało o błędnej ocenie jej statusu przez organ pierwszej instancji. Wyjaśniła również, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, podstawą wznowienia postępowania mogą być wyłącznie okoliczności istniejące w dacie wydania decyzji, a nie ustalenia poczynione później. W związku z tym, podniosła, że odebranie z mocą wsteczną jej statusu osoby bezrobotnej narusza zasadę ochrony praw słusznie nabytych oraz zasadę zaufania obywatela do państwa i jego instytucji.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
1) art. 2 ust. 1 pkt 2 u.o.p.z., przez błędne przyjęcie, że w dniu rejestracji jako osoba bezrobotna skarżąca posiadała prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy;
2) art. 77 § 1 K.p.a., przez nieprzeprowadzenie dokładnego i wszechstronnego postępowania wyjaśniającego;
3) art. 45 § 1 pkt 5 K.p.a., przez przyjęcie argumentacji, zgodnie z którą orzeczenie z 25 listopada 2024 r. i decyzja przyznająca rentę od 1 października 2024 r. stanowią podstawę do pozbawienia skarżącej statusu osoby bezrobotnej z mocą wsteczną.
W świetle tak sformułowanych zarzutów, skarżąca wniosła o: po pierwsze – uchylenie zaskarżonej decyzji; po drugie - utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta z 23 października 2024 r. o nabyciu przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku; po trzecie – stwierdzenie, że świadczenia pobrane w okresie odznaczania się statusem osoby bezrobotnej, zostały nabyte zgodnie z prawem.
Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia 16 października 2025 r. utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że nabycie prawa do renty stanowi negatywną przesłankę do posiadania statusu bezrobotnego, co wynika z art. 2 pkt 1 ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia. Względem osób, które nabyły status bezrobotnego, a którym w okresie późniejszym przyznano prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, pozbawienie statusu bezrobotnego powinno nastąpić w trybie art. 253 ust. 4 w zw. z art. 65 ust. 1 pkt 1 ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia. Wyjaśnił, że na gruncie niniejszej sprawy skarżąca powinna utracić status osoby bezrobotnej od dnia rejestracji, ponieważ w tym dniu nie spełniała przesłanek do posiadania statusu osoby bezrobotnej. Wskazał przy tym, że skarżąca będzie miała możliwość zarejestrować się ponownie w urzędzie pracy po utracie uprawnień do renty.
W skardze wniesionej do tut. Sądu, datowanej na 20 listopada 2025 r., skarżąca podniosła, że w dniu 23 października 2024 r. spełniała ustawowe przesłanki do uzyskania statusu osoby bezrobotnej. Wskazała, że orzeczenie ZUS wydane zostało 25 listopada 2025 r., a prawo do renty ustalono decyzją późniejszą, działając wstecz. W ocenie skarżącej organ nie może oceniać stanu faktycznego zaistniałego w dniu rejestracji na podstawie później wydanych dokumentów. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
1) art. 77 § 1 K.p.a., poprzez niewyczerpujące ustalenie stanu faktycznego i pominięcie faktu, że orzeczenie ZUS z 25 listopada 2025 r. nie istniało w dniu rejestracji;
2) art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a., poprzez oparcie decyzji na okolicznościach nieistniejących w dacie wydania decyzji pierwotnej;
3) art. 8 § 1 K.p.a., poprzez naruszenie zasady zaufania do organów państwa poprzez retroaktywne pozbawienie praw nabytych.
Formułując powyższe zarzuty skarżąca wniosła o: uchylenie decyzji Wojewody oraz uchylenie decyzji organu I instancji z dnia 28 sierpnia 2025 r.; stwierdzenie, że pozbawienie statusu osoby bezrobotnej od dnia 23 października 2024 r. nastąpiło z naruszeniem prawa; zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podniósł między innymi, że skarżąca powinna utracić status osoby bezrobotnej od dnia rejestracji, stosownie do dyspozycji art. 253 ust. 4 ustawy o rynku pracy, ponieważ w tym dniu nie spełniała przesłanek do posiadania statusu osoby bezrobotnej. Wskazał również, że w decyzji z dnia 28 sierpnia 2025 r. nie określono daty końcowej pozbawienia statusu osoby bezrobotnej, gdyż w świetle stanowiska judykatury byłoby to nieuzasadnione, a kolejna rejestracja w urzędzie pracy zależy od woli strony.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność działania organu administracji publicznej, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, jak również trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.
Warto także podnieść, że sąd administracyjny nie rozstrzyga o uprawnieniach, czy też obowiązkach, a jedynie może uchylić zaskarżony akt lub czynność, lub stwierdzić ich nieważność w przypadkach wskazanych w ustawie. W konsekwencji sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego, zasadami ekonomiki obrotu gospodarczego, czy uznawanymi społecznie normami pozaprawnymi, ale w zakresie dokonywanej kontroli zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji – orzekając w sprawie – nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na decyzje administracyjne, o czym stanowi art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, ze zm.), dalej: P.p.s.a.
Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracyjną następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu, bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 P.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Z kolei na podstawie do art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem jej art. 57a. To z kolei oznacza, że sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu i może uwzględnić skargę także z powodu innych uchybień niż te, które w niej wskazano.
Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie, według wskazanych kryteriów, ocena legalności wykazała, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w jakimkolwiek stopniu uzasadniającym podjęcie orzeczenia na podstawie art. 145 § 1 P.p.s.a.
Przedstawienie przyczyn, które legły przy wydanym rozstrzygnięciu rozpocząć należy od wskazania, że decyzja organu pierwszej instancji, jak i organu odwoławczego, nie zapadła w wyniku wznowienia postępowania. Organy obu instancji w podstawie prawnej wydanych decyzji nie wskazały na przepisy K.p.a. odnoszące się do instytucji wznowienia postępowania. Podkreślić należy, że skarżąca została zawiadomiona pismem z 28 lipca 2025 r. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie pozbawienia jej statusu osoby bezrobotnej od dnia 23 października 2024 r. Z tego też powodu zakres badania sprawy przez Sąd nie objął zasadności zastosowania przepisu art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a., którego naruszenie zarzuciła skarżąca w skardze. Zasadne jest podkreślenie, że decyzją z 22 lipca 2025 r. Wojewoda uchylił postanowienie z 13 maja 2025 r. o wznowieniu postępowania oraz decyzję z 5 czerwca 2025 r. Oznacza to, że wskazane rozstrzygnięcia wydane przez Prezydenta zostały usunięte z obrotu prawnego. Z akt administracyjnych sprawy nie wynika fakt, iż na dzień wniesienia skargi, prowadzone byłoby postępowanie wznowieniowe w przedmiocie pozbawienia skarżącej statusu bezrobotnego do dnia 23 października 2024 r. Należy zatem przyjąć, że kontrolowane przez Sąd orzeczenia nie odnoszą się prowadzonego w toku sprawy postępowania wznowieniowego.
Podnieść należy również, że ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy została uchylona na podstawie art. 460 ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia (Dz. U. z 2025 r. poz. 620, ze zm.), dalej jako ustawa o rynku pracy, z dniem 1 czerwca 2025 r. Tym samym do niniejszego postępowania, wszczętego pismem datowanym na 28 lipca 2025 r., zastosowanie będą miały przepisy ustawy o rynku pracy.
Ustawowy katalog sytuacji, które skutkują pozbawieniem statusu bezrobotnego został umieszczony w art. 65 ust. 1 ustawy o rynku pracy. Katalog ten ma charakter zamknięty, a wystąpienie wskazanej w nim przyczyny zobowiązuje organ administracji publicznej do wydania decyzji o pozbawieniu tego statusu, w związku z czym decyzja taka ma charakter związany, pozbawiona jest tym samym uznaniowości. Użyte w art. 65 ust. 1 kategoryczne sformułowanie "starosta pozbawia" powoduje, że wystąpienie co najmniej jednej okoliczności wymienionej w ust. 1 obliguje starostę do pozbawienia osoby statusu bezrobotnego. Organy nie działają w oparciu o uznanie administracyjne (gdzie możliwy jest wybór rozstrzygnięcia), treść rozstrzygnięcia jest co do zasady sztywno zdeterminowany przepisami prawa. W przypadku decyzji związanych czynności organu w zakresie poczynienia ustaleń faktycznych ograniczone są do zbadania, czy ziściły się ustawowe przesłanki. Organ administracji publicznej, orzekający w niniejszej sprawie nie posiadał luzu decyzyjnego, który pozwalałby w określonym stanie faktycznym podjąć odmienne rozstrzygnięcie.
Zgodnie z art. 65 ust. 1 pkt 1 ustawy o rynku pracy starosta pozbawia statusu bezrobotnego, który nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 pkt 1, w myśl którego bezrobotnym jest osoba (..) niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej (...) niemająca stałego źródła dochodu (...). Z kolei zgodnie z art. 2 pkt 42 ustawy o rynku pracy, że ilekroć mowa jest o stałym źródła dochodu – oznacza to nabycie prawa do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej.
Z akt administracyjnych wynika, iż skarżąca od 1 października 2024 r. pobiera rentę z tytułu niezdolności do pracy, która przysługuje jej do 30 listopada 2025 r. Zgodnie z orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS, nr [...], skarżąca była częściowo niezdolna do pracy do 30 listopada 2025 r., a data powstania częściowej niezdolności do pracy określona została na "nadal po 8 marca 2024 r.". W świetle regulacji art. 2 pkt 1 w zw. z pkt 42, nabycie prawa do tego świadczenia stanowi przesłankę negatywną do korzystania ze statusu bezrobotnego.
W tych okolicznościach, zdaniem Sądu, słusznie orzekające w sprawie organy uznały, że skarżąca powinna utracić status osoby bezrobotnej od dnia rejestracji, ponieważ w tym dniu nie wykazywała przesłanek do posiadania statusu osoby bezrobotnej. Stosownie do brzmienia przepisu art. 253 ust. 4 ustawy o rynku pracy, w przypadku przyznania bezrobotnemu prawa do emerytury, świadczenia przedemerytalnego, renty z tytułu niezdolności do pracy (..) na okres, w którym był bezrobotny, pozbawienie statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku następuje za okres, za który przyznano rentę z tytułu niezdolności do pracy (...). Z treści art. 253 ust. 4 ustawy o rynku pracy jednoznacznie wynika, że ma on zastosowanie do sytuacji, gdy dana osoba uzyskała status bezrobotnego, a następnie tej osobie przyznano prawo do renty, przy czym przepis ten ma zastosowanie również wtedy, gdy renta została przyznana za okres wsteczny, nawet sięgający okresu z chwili nabycia statusu bezrobotnego (por. wyrok NSA z 12 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 3012/14). Termin utraty statusu osoby bezrobotnej został określony poprzez odesłanie do momentu niespełniania warunków, o których mowa w art. 2 pkt 1 ustawy o rynku pracy i konieczne jest ustalenie go w zależności od okoliczności sprawy. Utrata statusu bezrobotnego wiąże się z zaistnieniem określonych okoliczności, tj. niespełnianiem warunków, o których mowa w art. 2 pkt 1 ustawy o rynku pracy. Jednym z elementów definicji osoby bezrobotnej jest wskazane w art. 2 pkt 1 ustawy o rynku pracy nieposiadanie stałego źródła dochodu. Ustawodawca jednoznacznie dał wyraz temu, że nie jest możliwe równoczesne korzystanie z prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy i uprawnień wynikających ze statusu bezrobotnego. Innymi słowy osoba posiadająca prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy nie może posiadać statusu osoby bezrobotnej. Powyższy zapis ustawowy oznacza, że status osoby bezrobotnej jest w pełni zdefiniowaną instytucją prawną, a nie stanem faktycznym wynikającym z braku wykonywania pracy zarobkowej. Przepis ten nie zawiera zwrotów niedookreślonych i nie pozostawia miejsca na ich swobodną interpretację, dlatego też organy administracji nie mają możliwości orzekania na podstawie uznania administracyjnego. W przypadku zbiegu takich uprawnień – jak to miało miejsce w stanie faktycznym niniejszej sprawy – organy zobowiązane są do pozbawienia skarżącej statusu bezrobotnego.
Forma rozstrzygnięcia przez Starostę w kwestii pozbawienia danej osoby statusu bezrobotnego została uregulowana w art. 38 ust. 2 ustawy o rynku pracy. Jest nią decyzja administracyjna, podlegająca natychmiastowemu wykonaniu. Zaakcentować należy, że faktu utraty statusu bezrobotnego nie można domniemywać, każdorazowa utrata tego statusu musi wynikać z wydania decyzji administracyjnej.
Podnieść należy, że rozstrzygnięcie w przedmiocie statusu bezrobotnego ma charakter deklaratoryjny, tj. stwierdza wyłącznie skutek prawny, który nastąpił z mocą wsteczną (ex tunc). Decyzja organu stwierdza jedynie fakt uprawnienia wynikającego z przepisów prawa, dając wyraz tym samym, o statusie przysługujący danej osobie. Ustawodawca założył przy tym, że decyzja pozbawiająca statusu osoby bezrobotnej będzie określała termin utraty statusu bezrobotnego z mocą wsteczną, skoro w art. 67 ustawy o rynku pracy nałożył na bezrobotnego 7-dniowy termin na poinformowanie Powiatowego Urzędu Pracy o okolicznościach powodujących utratę statusu bezrobotnego, co prowadzi do konstatacji, że decyzja wydana w tej materii będzie regulowała uprzednio zaistniały stan faktyczny. Na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy, tj. ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazano, że jeśli przyczyna pozbawienia statusu bezrobotnego jest podjęcie zatrudnienia (innej pracy zarobkowej), utrata statusu następuje z dniem podjęcia zatrudnienia (por. wyrok WSA w Gliwicach z 10 lutego 2015 r., sygn. akt IV SA/Gl 603/14). Analogicznie wywieść można z tego, że w odniesieniu do stanu faktycznego zaistniałego na gruncie kontrolowanej sprawy, terminem utraty przez skarżącą statusu bezrobotnego będzie dzień, od którego przysługiwała jej renta z tytułu niezdolności do pracy.
W świetle przywołanej argumentacji nie budzi wątpliwości Sądu, że Prezydent Miasta Opola, w związku z ustaleniem, że skarżąca uzyskała prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, zobligowany był do wydania decyzji o utracie statusu bezrobotnego. Skoro bowiem skarżąca od 1 października 2024 r., w związku z przyznaniem jej prawa do renty, nie spełniała warunków koniecznych do odznaczania się statusem bezrobotnego, konieczne było pozbawienie jej tego statusu.
Reasumując Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna skoro zaistniały przesłanki do wydania decyzji o pozbawieniu skarżącej statusu osoby bezrobotnej od dnia 23 października 2024 r., co uzasadniało oddalenie skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Zgodnie z art. 239 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. w sprawach dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej brak jest obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.
Orzeczenia sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło