I SA/Op 983/24
WyrokWSA w Opolu2025-02-27
Skład orzekający: Elżbieta Kmiecik, Tomasz Judecki, Remigiusz Mazur
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, nie wzywając strony do uzupełnienia braków formalnych wniosku i nie wyjaśniając prawidłowości procedury doręczenia korespondencji?Ratio decidendi
Organ II instancji naruszył przepisy postępowania, w tym art. 58 § 2 w zw. z art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, nie wzywając strony do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przywrócenie terminu (niezłożenie zażalenia jednocześnie z wnioskiem). Ponadto, organ zaniechał wyjaśnienia prawidłowości procedury doręczenia korespondencji przez Pocztę Polską, co jest obowiązkiem organu, a nie strony. Wobec tych naruszeń, sąd uchylił zaskarżone postanowienie.Stan faktyczny
Strona skarżąca S. W. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie o wstrzymaniu budowy, twierdząc, że nie otrzymała tego postanowienia z powodu zaniedbań Poczty Polskiej. Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WINB) odmówił przywrócenia terminu, uznając, że strona nie uprawdopodobniła braku winy i nie dopełniła czynności, dla której żądała przywrócenia terminu (nie złożyła zażalenia). Strona skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając błędy w ustaleniach faktycznych i nieuwzględnienie okoliczności związanych z brakiem dostępu do treści postanowienia.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 5 września 2024 r. Zasądzono od Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu na rzecz strony skarżącej S. W. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie: Sędzia WSA Tomasz Judecki Asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 lutego 2025 r. sprawy ze skargi S. W. na postanowienie Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 5 września 2024 r., nr 90/II/2024 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie o wstrzymaniu budowy 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu na rzecz strony skarżącej S. W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi wniesionej przez S. W. [dalej: skarżący, strona] jest postanowienie Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu [dalej: WINB, organ II instancji] z 5 września 2024 r., nr 90/II/2024, o odmowie przywrócenia terminu wniesienia zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu [dalej: PINB, organ I instancji] z 17 maja 2024 r., nr 25/2024, wstrzymujące budowę polegającą na posadowieniu przez S. sp. z o.o. w O. kontenera magazynowego na posesji przy ul. [...] w O., realizowaną bez wymaganego zgłoszenia.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
PINB wszczął postępowanie administracyjne "w sprawie montażu kontenera magazynowego na posesji przy ul. [...] w O.(k. 17 akt adm.). W toku tego postępowania organ I instancji wydał 17 maja 2024 r. postanowienie nr 25/2024 o wstrzymaniu budowy polegającej na posadowieniu przez S. sp. z o.o. w O. kontenera magazynowego na posesji przy ul. [...] w O., realizowanej bez wymaganego zgłoszenia. Postanowienie to wysłano do stron postępowania administracyjnego: S. W., S. sp. z o.o. i P. sp. z o.o. w O. (k. 83-88 akt adm.). Przesyłki skierowane do skarżącego oraz do spółki S. były dwukrotnie awizowane pod adresem: O. ul. [...] w dniach: 21 maja 2024 r. i 29 maja 2024 r., a następnie w dniu 5 czerwca 2024 r. zostały zwrócone przez Pocztę Polską nadawcy (k. 11-12 akt adm.).
Skarżący zapoznał się w dniu 2 sierpnia 2024 r. z aktami sprawy administracyjnej, a następnie oświadczył do protokołu, że nie otrzymał postanowienia PINB nr 25/2024 z niewiadomego powodu, ponieważ cała korespondencja kierowana do niego jest zawsze odbierana. W ocenie strony prawdopodobnie przyczyną niedoręczenia korespondencji były zaniedbania ze strony Poczty Polskiej. Skarżący wniósł o ponowne przesłanie postanowienia nr 25/2024 i przywrócenie terminu złożenia zażalenia do WINB (k. 92 akt adm.). PINB przekazał wniosek strony organowi II instancji (k. 96 akt adm.).
Zaskarżonym obecnie postanowieniem WINB odmówił stronie przywrócenia terminu wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu organ II instancji przywołał treść art. 58 § 1-2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572) [dalej: kpa], a także stwierdził, że organ I instancji prawidłowo doręczył stronie wydane postanowienie. Według WINB bieg siedmiodniowego terminu wniesienia zażalenia (art. 141 § 2 kpa) rozpoczął się 5 czerwca 2024 r. i upłynął z końcem 11 czerwca 2024 r. Strona we wskazanym terminie nie wniosła zażalenia, jak również nie wniosła go razem z wnioskiem o przywrócenie terminu. W niniejszej sprawie WINB przyjął, że o uchybieniu terminu wniesienia zażalenia strona dowiedziała się 2 sierpnia 2024 roku, podczas zapoznania się z aktami sprawy w siedzibie PINB. Tego też dnia złożyła do protokołu wniosek o przywrócenie terminu wniesienia zażalenia, czyniąc to w terminie określonym w art. 58 § 2 kpa. Organ II instancji stwierdził, że wnioskodawca jako prawdopodobną przyczynę uchybienia terminu wskazał zaniedbania po stronie Poczty Polskiej, jednak na potwierdzenie tego nie przedłożył żadnych dokumentów. Zdaniem WINB, nie można w badanej sytuacji mówić o braku winy strony, gdyż strona nie działała z najwyższą starannością, a dopełnienie czynności w terminie nie było niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody niezależnej od strony. Z akt sprawy wynika, że strona nie wskazała innego adresu do korespondencji i odbierała wszystkie inne przesyłki kierowane na adres w O. przy ul. [...]. Przesyłka została prawidłowo doręczona i awizowana, a PINB nie ma obowiązku doręczania przesyłki "aż do skutku", ponieważ procedura administracyjna nie przewiduje takich sytuacji i organ I instancji zachował się stosownie do przepisów. Niezależnie od powyższego organ II instancji zauważył, że wnosząc o przywrócenie terminu, strona nie dokonała czynności, dla której żąda jego przywrócenia. Skarżący nie tylko bowiem nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, ale także nie złożył zażalenia na postanowienie PINB. W konkluzji uzasadnienia WINB stwierdził, że niedochowanie dwóch z trzech warunków skutecznego żądania przywrócenia terminu oznacza, że wniosek nie mógł zostać rozpatrzony pozytywnie. Opisane postanowienie wysłano do stron postępowania administracyjnego: S. W., S. sp. z o.o. i P. sp. z o.o. (k. 100-103 akt adm.).
Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem S. W. złożył samodzielnie sporządzoną skargę do Sądu, podnosząc zarzuty:
1) błędu w ustaleniach faktycznych polegającego na nieuwzględnieniu wszystkich okoliczność związanych z podstawami wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu,
2) nieuwzględnienia faktu, że skarżący nie był w stanie się ustosunkować do postanowienia PINB ze względu na brak dostępu do pełnej jego treści,
3) nieuwzględnienia faktu, że skarżący działał według swej świadomości z najwyższą starannością.
Wskazując na powyższe, strona wniosła o uchylenie postanowienia WINB nr 90/II/2024, uwzględnienie prośby o przywrócenie terminu złożenia zażalenia i przesłanie postanowienia PINB nr 25/2024 wstrzymującego budowę.
W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że prowadzi działalność firm PPHU S.1 oraz S. sp. z o.o. pod adresem: [...] O. ul. [...]. Te działalności są czynne w każdy dzień roboczy od poniedziałku do piątku w godz. od 8:00 do 16:00. W tych godzinach ciągle są w firmie dostępne osoby, które mogą odebrać korespondencję. Każda korespondencja dostarczana skarżącemu pod wyżej wskazany adres jest odbierana. Zdaniem strony, jeżeli korespondencja nie została dostarczona, to nie jest to wina skarżącego, a niedostarczenie korespondencji jest najprawdopodobniej zawinione przez pracowników Poczty Polskiej. Skarżący zauważył, że nie przedstawił żadnej dokumentacji reklamacyjnej z Poczty Polskiej, dlatego, że nie miał świadomości, że była do niego kierowana korespondencja. Zaznaczył, że nie jest osobą, która działa profesjonalnie w postępowaniach administracyjnych i nie miał świadomości, że istnieje możliwość złożenia reklamacji na Poczcie Polskiej z tytułu niedostarczenia przesyłki. Zdaniem strony PINB, jako podmiot profesjonalny w zakresie prawa budowalnego, powinien poinformować/wezwać skarżącego o konieczności uzupełnienia dokumentacji, jeżeli jest to niezbędne do przywrócenia terminu. Dalej strona podniosła, że w zaskarżonym postanowieniu stwierdzono, iż złożenie przez skarżącego wniosku o przywrócenie terminu było skuteczne, zatem pracownik PINB powinien w momencie przyjmowania takiej wniosku zwrócić uwagę, że jest to wniosek niekompletny i należy go uzupełnić.
Ponadto skarżący podniósł, że ze względu na zbyt ciasno spiętą dokumentację nie był w stanie wykonać dokumentacji zdjęciowej tego postanowienia w taki sposób, aby cała treść była ujęta na zdjęciu. Skarżący poprosił osobę udostępniającą dokumentację o wykonanie kserokopii postanowienia, ta jednak stwierdziła, że nie ona jest osobą prowadzącą tę sprawę (a osoba prowadząca jest nieobecna w pracy) i nie rozepnie dokumentacji w celu wykonania kserokopii. Równocześnie zaproponowała, aby prośbę o przesłanie postanowienia nr 25/2024 zawrzeć w protokole wglądu do dokumentacji. Tak też uczyniono. Strona zaznaczyła, że wskazanego postanowienia nie otrzymała do dnia sporządzenia skargi.
W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie jako bezpodstawnej.
W piśmie procesowym z 2 grudnia 2024 r. skarżący wskazał, że wnosząc skargę działał jako Prezes Zarządu S. sp. z o.o. a nie – jak omyłkowo wskazał – w imieniu własnym. Ponadto w piśmie z 27 stycznia 2025 r. strona wniosła o przeprowadzenie rozprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ust. 1-2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: ppsa), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 ppsa). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa).
Sąd nie znalazł w sprawie podstaw uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia. Nie wnosiła też o to strona skarżąca.
W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie zostało jednak wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa).
Na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ppsa skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w składzie 3 sędziów. Sprawa może być bowiem rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Postanowienie odmawiające przywrócenia terminu wniesienia zażalenia jest postanowieniem kończącym postępowanie, zaskarżalnym do Sądu na podstawie art. 3 § 2 pkt 2 ppsa.
Sąd wyjaśnia w tym miejscu, że rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nie prowadzi do pominięcia strony skarżącej, podnoszone przez nią argumenty, podobnie jak argumenty skarżonego organu, są bowiem rozważane na podstawie akt sprawy oraz złożonej skargi, a sprawa po wnikliwej analizie rozpoznawana jest przez sąd w składzie trzyosobowym. W przypadku skarg na postanowienia skierowanie ich do rozpoznania w powyższym trybie nie jest uzależnione od wniosku strony. Równocześnie skierowanie sprawy na rozprawę nie może być automatycznym efektem złożenia wniosku w tym przedmiocie. Dlatego też wniosek strony o przeprowadzenie rozprawy nie wiąże sądu (A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2024, art. 119, wraz z powołanym tam orzecznictwem). W stanie niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że jej należyte rozpoznanie nie wymaga przeprowadzenia rozprawy i z tego powodu wydał wyrok w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 3 ppsa).
W kwestii ustalenia stron postępowania administracyjnego uprawnionych do zaskarżenia postanowienia WINB z 5 września 2024 r. Sąd wyjaśnia, że stronami postępowania prowadzonego przez organ nadzoru budowlanego są w niniejszej sprawie: 1) S. W., prowadzący działalność gospodarczą jako PPHU S.1, 2) S.sp. z o.o., której prezesem zarządu – uprawnionym samodzielnie do reprezentowania spółki – jest S. W. (patrz: powszechnie dostępne dane Krajowego Rejestru Sądowego) i 3) P. sp. z o.o. Z treści wniesionej skargi jednoznacznie wynika, że stroną skarżącą jest S. W., prowadzący działalność gospodarczą jako PPHU S.1 W świetle art. 50 § 1 ppsa uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny. Interes prawny w rozumieniu tego przepisu mają w szczególności strony postępowania administracyjnego, o których mowa w art. 28 kpa, a więc podmioty, których interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo które żądały czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Z akt sprawy administracyjnej wynika jednoznacznie, że organy nadzoru budowlanego obu instancji uznały wymienione wyżej podmioty za strony prowadzonego postępowania i doręczały im korespondencję, a w tym – zaskarżone obecnie postanowienie. Każdy z tych pomiotów był więc uprawniony do wniesienia skargi do Sądu na postanowienie WINB o wstrzymaniu budowy. Okoliczność, że skarżący występuje w sprawie w podwójnej roli, to jest jako osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą oraz prezes zarządu spółki kapitałowej, pozostaje – w ocenie Sądu – bez wpływu na dopuszczalność wniesionej skargi oraz sposób rozpoznania sprawy sądowoadministracyjnej. Zatem oświadczenie skarżącego o błędnym oznaczeniu strony skarżącej w piśmie, które zainicjowało postępowanie sądowe (jako osoby fizycznej, zamiast osoby fizycznej reprezentującej spółkę) – nie ma znaczenia w realiach niniejszej sprawy, w tym sensie, że Sąd był zobowiązany również do merytorycznego rozpoznania sprawy ze skargi S. W. prowadzącego działalność pod szyldem PPHU S.1 Zdaniem Sądu podkreślenia też wymaga, że WINB w zaskarżonym postanowieniu rozpatrzył wniosek o przywrócenie terminu złożony właśnie przez S. W., a nie – spółkę S. Tym samym nie istnieje wątpliwość ani problem prawny w zakresie ustalenia strony skarżącej i jej uprawnienia do wniesienia skargi.
Przechodząc do zagadnienia podstawowego w niniejszej sprawie, Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 58 kpa: § 1. W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. § 2. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. § 3. Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne.
W sprawie nie jest wątpliwe ani sporne, że skarżący w dniu 2 sierpnia 2024 r., po zapoznaniu się z aktami sprawy w siedzibie PINB, stwierdził, że znajdują się w nich niepodjęte przez niego przesyłki skierowane do PPHU S.1 oraz spółki S. zawierające postanowienie o wstrzymaniu budowy. Sąd podziela stanowisko WINB oraz skarżącego, zgodnie z którym strona nie wiedziała o wydaniu przez PINB postanowienia i przeprowadzonej procedurze doręczenia tego orzeczenia. Zatem prośba o przywrócenie terminu wniesienia zażalenia, złożona do protokołu w dniu 2 sierpnia 2024 r., została wniesiona w terminie z art. 58 § 2 kpa, ponieważ właśnie we wskazanym dniu ustała przyczyna uchybienia terminu.
Organ II instancji prawidłowo zauważył też, że skarżący nie dopełnił czynności, dla której określony był termin, to znaczy nie złożył zażalenia na postanowienie PINB znajdujące się w aktach sprawy. Analizując prośbę strony, WINB pominął jednak to, że wniosek o przywrócenie terminu musi spełniać wymogi podania określone w art. 63 § 1-3 kpa, a ewentualne wystąpienie braków formalnych wniosku powinno skutkować wystosowaniem do strony wezwania w trybie art. 64 § 2 kpa. Przywołany przepis stanowi, że jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Sąd wskazuje, że niedopełnienie obowiązku złożenia zażalenia jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu jego wniesienia, o którym mowa w art. 58 § 2 kpa, stanowi brak formalny podania. W przypadku wystąpienia braku formalnego podania, organ administracyjny właściwy do rozpoznania zażalenia powinien zastosować art. 64 § 2 kpa. Za "inne wymaganie", o którym mowa w art. 64 § 2 in fine kpa, należy uznać także powinność jednoczesnego dopełnienia czynności, dla której był określony termin przy wniesieniu prośby o przywrócenie terminu. W konsekwencji obowiązkiem organu było wezwanie skarżącego do usunięcia braku formalnego wniosku o przywrócenie terminu, poprzez złożenie zażalenia, czego jednak organ niesłusznie zaniechał (wyrok NSA z 12 czerwca 2024 r., sygn. akt I OSK 1332/23; wyrok WSA w Poznaniu z 22 sierpnia 2024 r., sygn. akt IV SA/Po 560/24).
Wobec powyższego, w toku ponownie prowadzonego postępowania, przed przystąpieniem do rozważań czy uchybienie terminowi nastąpiło bez winy strony, organ II instancji powinien w pierwszej kolejności wezwać skarżącego do wniesienia zażalenia, pod rygorem pozostawienia jego podania o przywrócenie terminu bez rozpoznania.
Dalej Sąd wskazuje, że zdaniem skarżącego przyczyna niepodjęcia korespondencji spowodowana była wadliwym działaniem Poczty Polskiej, która jest operatorem wyznaczonym zobowiązanym do pełnienia powszechnych usług pocztowych. W takich okolicznościach sprawy to organ administracji publicznej (w sprawie PINB – jako nadawca przesyłki) powinien był (z własnej inicjatywy lub na żądanie WINB) zwrócić się do operatora pocztowego (złożyć reklamację) o wyjaśnienie okoliczności awizowania przesyłki zawierającej postanowienie o wstrzymaniu budowy, a następnie odpowiedź Poczty Polskiej przedłożyć organowi II instancji, jako właściwemu do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu, w celu poddania jej analizie przed wydaniem zaskarżonego obecnie postanowienia. W ocenie Sądu niezasadnie WINB obciążył skarżącego obowiązkiem wykazania przebiegu procedury doręczenia korespondencji, w sytuacji, gdy ewentualne wady procesu doręczenia przesyłki obciążają organ, który nie będzie mógł powoływać się na wystąpienie skutku doręczenia orzeczenia na mocy prawnej fikcji doręczenia z art. 44 § 4 kpa, zaistniałej w wyniku niepodjęcia przez adresata przesyłki w terminie 14 dni, pomimo dwukrotnego prawidłowego zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej (art. 44 § 1-3 kpa). Warunkiem bowiem skuteczności doręczenia w trybie art. 44 kpa jest prawidłowe zawiadomienie adresata o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej. Wszystkie skutki braku prawidłowego awizowania korespondencji, jak też związane z tym obowiązki, obciążają organ, a nie stronę skarżącą (wyrok NSA z 6 grudnia 2024 r., sygn. akt III FSK 917/23).
Jedynie na marginesie powyższego Sąd stwierdził, że niepodjęta przez skarżącego przesyłka była awizowana (według adnotacji na kopercie) pierwszy raz 21 maja 2024 r. i ponownie 29 maja 2024 r. Zatem okres 14 dni z art. 44 § 1 pkt 1 kpa, kiedy to przesyłka była przechowywana w placówce Poczty Polskiej, trwał do 4 czerwca 2024 r. włącznie. Jeżeli nie wystąpiły wady doręczenia, co dopiero należy zweryfikować ze względu na argumentację strony, to bieg terminu wniesienia zażalenia zakończył się wraz z dniem 11 czerwca 2024 r. (wtorek). Potwierdzenie albo zaprzeczenie tych okoliczności pozwoli organowi na dokonanie oceny, czy skarżący był uprawniony do złożenia w dniu 2 sierpnia 2024 r. wniosku o przywrócenie terminu, czy jednak postanowienie PINB należy uznać za niedoręczone, a tym samym termin wniesienia zażalenia nie rozpoczął biegu (art. 141 § 2 kpa) i procedurę doręczenia należy powtórzyć.
Zdaniem Sądu w istniejącym stanie sprawy organ II instancji powinien więc, przed wydaniem kolejnego postanowienia w przedmiocie przywrócenia terminu, dokładnie ustalić przebieg procedury doręczenia postanowienia PINB przeprowadzonej przez Pocztę Polską. Wykazanie faktu doręczenia pisma jest bowiem obowiązkiem organu, a nie – strony postępowania administracyjnego.
Dalsze czynności WINB i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej zależne są więc od ustaleń dotyczących przebiegu i skutków procedury doręczenia postanowienia PINB, a także od aktywności strony, która może, lecz nie musi – wskutek wezwania organu II instancji – usunąć brak formalny wniosku o przywrócenie terminu wniesienia zażalenia, poprzez wniesienie (niezłożonego dotychczas) środka zaskarżenia.
W aktualnym stanie sprawy wypowiadanie się przez Sąd w kwestii istnienia albo nieistnienia przesłanki przywrócenia terminu polegającej na uprawdopodobnieniu, że uchybienie nastąpiło bez winy strony, byłoby przedwczesne i z tego powodu nieuprawnione.
Odnosząc się do podkreślanej przez skarżącego okoliczności niedoręczenia przesyłki zawierającej postanowienie, jak również niewydania stronie z akt sprawy administracyjnej kopii postanowienia Sąd wyjaśnia, że zagadnienie doręczenia albo niedoręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy wymaga wyjaśnienia przez WINB w toku ponownie prowadzonego postępowania, co zostało już omówione wyżej. Natomiast w zakresie wydania stronie odpisu postanowienia PINB z akt sprawy administracyjnej Sąd zaznacza, że taka czynność ma umocowanie w treści przepisów art. 73 kpa, jednak nie wywołuje skutku doręczenia. Zgodnie bowiem z art. 73 § 1 kpa strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Strona, na podstawie art. 73 § 2 kpa, może też żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Przepisy przyznają zatem stronie podstawowe uprawnienia w zakresie dostępu do akt sprawy: 1) wglądu w akta, 2) sporządzania notatek, kopii i odpisów, 3) żądania uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy, 4) żądania wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów – o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. W ramach udostępnienia stronie akt na podstawie art. 73 § 1 kpa mieści się też sporządzenie przez organ, w sposób wynikający z jego możliwości technicznych i organizacyjnych, na wniosek strony, kopii dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy. Na organie ciąży obowiązek stworzenia warunków gwarantujących stronie realną możliwość zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach administracyjnych i jego wykorzystania w ramach uprawnień procesowych. Z tego też względu nie może w sposób dowolny ograniczać możliwości sporządzania kserokopii dokumentów przy użyciu sprzętu posiadanego przez organ. Odmowa uwzględnienia wniosku strony o sporządzenie kserokopii z akt mogłaby nastąpić jedynie, gdyby organ wykazał konkretne utrudnienia wynikające z braku potrzebnego sprzętu lub dużej liczby dokumentów przewidzianych do kopiowania (uchwała 7 sędziów NSA z 8 października 2018 r., sygn. akt I OPS 1/18).
Zdaniem Sądu skarżący (strona postępowania administracyjnego) był uprawniony do zapoznania się z całością akt sprawy, do samodzielnego sporządzenia kopii dokumentów znajdujących się w tych aktach, ale także – do złożenia wniosku o wydanie odpisu albo kopii dokumentu (w sprawie – postanowienia PINB) znajdującego się w tych aktach. Zaniechanie przez organ I instancji załatwienia wniosku strony w tym zakresie jest ograniczeniem jej uprawnień wynikających z art. 73 kpa oraz ograniczeniem zasady jawności postępowania dla stron, wynikającej w szczególności z zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, zasady dochodzenia prawdy materialnej oraz zasady budzenia zaufania obywateli do państwa (R. Hauser, M. Wierzbowski (red), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 8, Warszawa 2023, art. 73, nb. 2). Ponownie jednak Sąd zaznacza, że materialno-techniczna czynność wydania odpisu lub kopii orzeczenia z akt sprawy nie jest jego doręczeniem, lecz ma charakter informacyjny.
Z powyższych powodów zadaniem organu (kierującego się zasadą budzenia zaufania z art. 8 kpa oraz zasadą informowania z art. 9 kpa) było ustalenie, z udziałem strony, czy w istocie do protokołu z 2 sierpnia 2024 r. złożyła wniosek o doręczenie postanowienia PINB, czy o wydanie jego odpisu albo kopii. Skarżący prosił bowiem niejednoznacznie o "ponowne przesłanie postanowienia nr 25/2024 i przywrócenie terminu możliwości złożenia zażalenia". Istotne znaczenie w sprawie ma bowiem to, że zaniechanie złożenia zażalenia skarżący argumentował tym, że nie dysponując postanowieniem albo jego pełną kopią, nie mógł też sporządzić środka zaskarżenia, który zamierzał wnieść. W takim stanie sprawy WINB przed ponownym rozpatrzeniem wniosku o przywrócenie terminu powinien umożliwić skarżącemu samodzielne wykonanie kompletnej kopii (notatek, odpisu) postanowienia PINB lub wydać (wysłać) mu kopię tego postanowienia z akt sprawy.
Podsumowując, w ocenie Sądu, w sprawie niniejszej WINB, wydając zaskarżone postanowienie, działał z naruszeniem art. 58 § 2 w zw. z art. 64 § 2 kpa, ale także z naruszeniem art. 7 (zasady dochodzenia prawdy materialnej), art. 77 § 1 (zasady kompletności materiału dowodowego), art. 80 (swobodnej oceny całokształtu materiału dowodowego) oraz art. 107 § 3 kpa (wskutek braku wystarczającego uzasadnienia faktycznego wydanego postanowienia wobec niewyjaśnienia stanu sprawy).
Sąd, odnosząc się do zawartych w skardze wniosków o przywrócenie terminu złożenia zażalenia oraz o przesłanie postanowienia PINB, wyjaśnia, że wydanie orzeczenia w sprawie z wniosku strony o przywrócenie terminu oraz wykonanie materialnoprawnej czynności wydania kopii (albo odpisu) dokumentu z akt administracyjnych należy w niniejszej sprawie do zakresu kompetencji organów nadzoru budowalnego jako właściwych rzeczowo. Sąd administracyjny rozstrzyga bowiem o legalności zaskarżonego aktu administracyjnego, nie załatwia jednak sprawy administracyjnej, ponieważ władztwo w tym zakresie należy do organu administracji publicznej.
Z tych przyczyn Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa, orzekł jak w punkcie 1. sentencji wyroku.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie 2. sentencji wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 ppsa, uwzględniając uiszczony przez skarżącego wpis od skargi w kwocie 100 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło