I SAB/Op 1/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Bogusz po rozpoznaniu w dniu 16 sierpnia 2004 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A w O. na bezczynność Prezydenta Miasta Opola w przedmiocie wydania decyzji w sprawie podatku od nieruchomości p o s t a n a w i a: I odrzucić skargę II nakazać kasie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zwrot skarżącej kwoty 100 zł (słownie sto złotych) tytułem wpisu uiszczonego od skargi A w O. pismem z dnia 2 kwietnia 2004r. (data wpływu 22 kwietnia 2004r.) wniosła skargę na bezczynność Prezydenta Miasta Opola w sprawie wydania decyzji administracyjnej o ustaleniu wymiaru podatku od nieruchomości za 2003 r. i stwierdzenia nadpłaty w tymże podatku. Wskazała, iż w dniach 21 maja 2003r. i 18 sierpnia 2003r. złożyła korekty deklaracji w sprawie podatku od nieruchomości za 2003r. wraz z wyjaśnieniami. Podniosła, że Prezydent Miasta Opola pomimo złożenia wymienionych dokumentów nie wydał – do dnia wniesienia skargi -decyzji administracyjnej w żądanym przedmiocie, ograniczając się do wyjaśnienia zawartego w piśmie z 1 października 2003r., stanowiącego w istocie interpretację uchwały Rady Miasta Opola w sprawie podatków i opłat lokalnych. Według twierdzeń skarżącej A pismem z dnia 13.01.2004r. wniosła o wszczęcie postępowania w trybie art. 165 Ordynacji podatkowej a pismem z dnia 23.02.2004r. powołując się na inny wniosek o stwierdzenie nadpłaty z 21 stycznia 2004r. domagała się jego załatwienia. Organ podatkowy przy piśmie z 7 czerwca 2004r. (data wpływu do Sądu 16 czerwca 2004r.) przekazał akta sprawy wraz ze skargą, zaznaczając, że 5 maja 2004r. wydał decyzję nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2003r. w kwocie 810,20 zł (vide: decyzja k. 11 akt). Pismo organu z 7 czerwca 2004r. nie zawiera żadnego procesowego stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu, a przyczyny takiego rozstrzygnięcia poprzedzić należy kilkoma uwagami ogólnymi. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnej czynności w sprawie, lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Dotyczy to zarówno sytuacji, gdy decyzja lub postanowienie nie zostały podjęte w pierwszej instancji, jak i przypadku, gdy w obowiązującym terminie nie zostały one wydane przez organ drugiej instancji, jeżeli oczywiście w odniesieniu do danej decyzji lub postanowienia istnieje możliwość uruchomienia toku instancji (por. "Postępowanie sądowo-administracyjne" T.Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska; Warszawa 2004). Podatnik posiada procesowe środki zwalczania bezczynności organów podatkowych, włącznie ze skargą wnoszoną do sądu administracyjnego na bezczynność tych organów. Stosownie do treści art. 3§1 i §2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270) - dalej "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi" sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4 §2 wymienionego artykułu (por. art. 3 § 2 pkt 8 ustawy). Z kolei w myśl przepisu art. 52§1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba, że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52§ 2 cytowanej ustawy). Pojęcie "środków zaskarżenia" w rozumieniu art. 52 § 1 cyt. ustawy obejmuje swym zakresem "ponaglenie", które przysługuje na niezałatwienie sprawy w terminie przez organ podatkowy (por. art. 141§1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 1 ust. 1 ustawy z 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych / Dz. U. 1994r. Nr 122 poz. 593 ze zmianami/). Zgodnie z art. 141 § 1 Ordynacji podatkowej na niezałatwienie sprawy we właściwym terminie lub terminie ustalonym na podstawie art. 140 stronie służy ponaglenie do: 1. organu podatkowego wyższego stopnia, 2. ministra właściwego do spraw finansów publicznych, jeżeli sprawa nie została załatwiona przez izbę skarbową. Porównanie uregulowań zawartych w art. 52 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z treścią art. 141 § 1 Ordynacji podatkowej prowadzić musi do następujących konkluzji. Nie może budzić wątpliwości, że przez wyczerpanie dostępnych środków zaskarżenia należy rozumieć również wyczerpanie trybu z art. 141 § 1 Ordynacji podatkowej. W każdym zatem przypadku przed wniesieniem skargi na bezczynność organu konieczne jest uprzednie złożenie ponaglenia do organu podatkowego wyższego stopnia (tu samorządowego kolegium odwoławczego). Skarżąca A czynności takiej – do dnia wniesienia skargi – nie podjęła. W każdym razie nie mogą być za takie potraktowane pisma z 13 stycznia 2004r. (k.16) i 23 lutego 2004r. (k.4). Ich adresatem jest organ podatkowy I instancji. Pierwsze z nich, z powołaniem się na art. 165 Ordynacji podatkowej, domaga się wszczęcia postępowania podatkowego o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości, a drugie, nawiązujące do innego wniosku A z 21 stycznia 2004r., wnosi o jego załatwienie. W tych okolicznościach należy uznać, że nie mają one charakteru ponaglenia adresowanego do organu podatkowego wyższego stopnia w rozumieniu art. 141 § 1 Ordynacji podatkowej. Reasumując skoro warunkiem wniesienia skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu podatkowego I instancji, jest uprzednie złożenie ponaglenia w trybie art. 141 § 1 Ordynacji podatkowej, to taki brak czyni wniesienie skargi niedopuszczalnym, ze skutkiem przewidzianym w art. 58 § 1 pkt 6 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podejmując rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na bezczynność organu nie sposób jednak pominąć zagadnienia dotyczącego postępowania organu podatkowego w sprawie wniosku podatnika o stwierdzenie nadpłaty, i ubocznie już tylko wskazać co następuje. W przypadku, gdy strona składa wniosek o stwierdzenie nadpłaty wraz z korektą deklaracji zasadność wniosku wraz z prawidłowością skorygowanej deklaracji podlega po pierwsze weryfikacji w trybie czynności sprawdzających (art. 272-280 Ordynacji podatkowej) w celu ustalenia stanu faktycznego w zakresie niezbędnym do stwierdzenia zgodności z przedstawionymi dokumentami oraz skorygowaną deklaracją. Jeżeli prawidłowość skorygowanej deklaracji nie budzi wątpliwości, organ podatkowy zwraca nadpłatę bez decyzji stwierdzającej nadpłatę (art.75 § 4 Ordynacji podatkowej). Jeżeli jednak weryfikacja wniosku oraz korekty deklaracji wykaże, że określenie wysokości nadpłaty przez podatnika jest nieprawidłowe, organ podatkowy powinien wszcząć postępowanie podatkowe i w zależności od ustalonych okoliczności, oddalić wniosek o stwierdzenie nadpłaty, jeżeli nie stwierdzono przesłanek jej istnienia lub- gdy fakt występowania nadpłaty nie jest sporny – określić ją w innej wysokości niż uczyniła to strona. W sprawie tej organ orzeka decyzją (por. "Ordynacja Podatkowa – Komentarz" B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki. Wrocław 2003 str. 315). Przedmiotem wniosku strony skarżącej było wydanie decyzji administracyjnej co do ustalenia wysokości podatku od nieruchomości za 2003r. i stwierdzenia nadpłaty z tego tytułu. W dniu 5 maja 2004r. Prezydent Miasta Opola, działając na podstawie art. 21§3, art. 73§1 oraz art. 207 Ordynacji podatkowej, wydał decyzję nr [...], którą stwierdził nadpłatę w podatku od nieruchomości za 2003r. w wysokości 810,20 zł. Wydana decyzja nie uwzględnia jednak faktu złożenia w dniu 18 sierpnia 2003r. kolejnej korekty deklaracji w sprawie podatku od nieruchomości. Dlatego wydanie wymienionej decyzji nie musi oznaczać, iż została dokonana autokontrola przez organ administracji w trybie art. 54§ 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skutkująca bezprzedmiotowością postępowania sądowego i koniecznością umorzenia tegoż postępowania, która to sytuacja procesowa wystąpiłaby, gdyby spełniony został wymóg z art. 141 § 1 Ordynacji podatkowej. Przepis art. 54§3 powołanej ustawy stanowi samoistną podstawę prawną do dokonania autokontroli i wydania decyzji przez organ administracji. Jedyny warunek, jaki musi być spełniony, to uwzględnienie skargi w całości. Ocena, czy wskazana przesłanka jest spełniona, powinna nastąpić w kontekście żądania zawartego w skardze. W zasadzie "przez uwzględnienie skargi w całości" należy rozumieć uwzględnienie skargi co do istoty sprawy, chyba, że skarżący wyraźnie wskazuje, że chodzi o inne rozstrzygnięcie. Istotą sprawy było żądanie wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2003r. oraz stwierdzenia nadpłaty z tego tytułu w wysokości wynikającej także z korekty deklaracji złożonej w dniu 18 sierpnia 2003r. Na marginesie wypada też zauważyć, że organ podatkowy uchybił obowiązkom wynikającym z art. 54 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi co do formy pisma procesowego (odpowiedź na skargę) i terminu przekazania skargi (30 dni). Reasumując, w sytuacji gdy strona skarżąca nie wyczerpała środków zaskarżenia w administracyjnym toku instancji skargę jako niedopuszczalną stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 6 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało odrzucić. O kosztach orzeczono z mocy art. 232 § 1 pkt 1 lit. a Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.