I SAB/Op 101/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. P. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę Strzeleckiego w przedmiocie przekroczenia norm hałasu postanawia odrzucić skargę. S. P. (zwany dalej także skarżącym) wniósł pismem z 13 października 2025 r. (w formie elektronicznej) skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. Powołując się na art. 3 § 2 pkt 8, art. 50 § 1, art. 52 § 2, art. 54 § 1 oraz art. 149 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, z późn. zm.) - dalej zwanej p.p.s.a., skarżący zarzucił Staroście Strzeleckiemu (zwanemu dalej także organem) bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie przekroczenia norm hałasu, przez naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i art. 36 § 1 ustawy z 16 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691) - dalej k.p.a., przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy i wniósł o zobowiązanie Starosty Strzeleckiego do: 1) wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi, 2) dokonanie kontroli przewlekłości przedmiotowego postępowania, którego dotyczy skarga, 3) zobowiązanie Starosty Strzeleckiego do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie, 4) na podstawie art. 6 ustawy o odpowiedzialności funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U. z 2025 r. poz. 1443) w związku z art. 149 p.p.s.a, wniósł o orzeczenie, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, pomimo braku podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, jeżeli taki zostanie wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu, 5) wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., 6) zasądzenie kosztów postępowania. Skarga powyższa została zarejestrowana pod sygn. akt I SAB/Op 101/25. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a, z uwagi na brak skarżącemu atrybutu strony w indywidualnej sprawie z zakresu administracji publicznej, bądź - w przypadku uznania przez Sąd dopuszczalności skargi - o jej oddalenie. Opisując przebieg sprawy organ wskazał m.in., że skarżący pismem z 18 kwietnia 2025 r. złożył w Urzędzie Miejskim w Strzelcach Opolskich skargę na działalność restauracji [...], a 29 maja 2025 r. skarga ta została przekazana - w części dotyczącej hałasu - Staroście Strzeleckiemu do załatwienia zgodnie z właściwością rzeczową. Obecnie organ prowadzi postępowanie wyjaśniające, w ramach którego, na podstawie wyników pomiaru emisji hałasu z urządzeń zamontowanych w restauracji [...] zostanie ustalone czy nastąpiło przekroczenie norm emisji hałasu. Organ podniósł, że na obecnym etapie postępowania S. P. nie posiada statusu strony, ponieważ działania organu nie mają jeszcze charakteru postępowania administracyjnego w indywidualnej sprawie z zakresu administracji publicznej w rozumieniu przepisów k.p.a. Jeśli pomiary wykażą przekroczenia normy hałasu poza zakładem, Starosta Strzelecki na podstawie art. 115a ust. 1 i 5 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2025 r. poz. 647, z późn. zm.) dalej zwanej w skrócie p.o.ś., ma obowiązek wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie określenia - w drodze decyzji - dopuszczalnych norm hałasu. Wówczas właściciel działki, na której stwierdzone będzie przekroczenie norm hałasu uzyska status strony i będzie miał zapewniony czynny udział w postępowaniu. Organ wskazał także, że w jego ocenie, czynności przez niego podjęte są podejmowane bez zbędnej zwłoki, a zatem nie można przypisać mu bezczynności w rozumieniu art. 37 k.p.a. Na skutek zarządzenia z 6 listopada 2025 r., skarżący został wezwany w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, do wskazania numeru PESEL skarżącego i podpisania skargi wniesionej w formie elektronicznej, kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym (zgodnie z art 46 § 2a w zw. z § 2b p.p.s.a.), tj. nadesłanie podpisanego egzemplarza skargi w systemie teleinformatycznym wykorzystywanym przez sąd do obsługi doręczeń, tj. przez skrzynkę podawczą sądu zamieszczoną na elektronicznej platformie usług administracji publicznej (ePUAP). Ponadto, zobowiązano skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwania zostały przesłane skarżącemu jedną przesyłką pocztową i doręczone skutecznie - 15 listopada 2025 r. (sobota), co potwierdza nadesłane na skutek rozpoznania reklamacji, pismo operatora Poczta Polska z 24 marca 2026 r. wraz z dokumentem z kraju przeznaczenia przesyłki (karty nr 46 i 47 akt). Pismem z 1 grudnia 2025 r. (nadesłanym w formie elektronicznej) skarżący odpowiedział na wezwanie sądowe i podał swój numer PESEL, a także nadesłał podpisany egzemplarz skargi. Dodatkowo, skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych - wpisu od skargi. Wniosek ten został przesłany w formie e-mail 26 stycznia 2026 r. i drogą pocztową 25 stycznia 2026 r. (por. stempel na kopercie, k-10 akt o sygn. I SPP/Op 14/26), a następnie został zarejestrowany w tut. Sądzie pod odrębną sygn. akt I SPP/Op 14/26. Prawomocnym postanowieniem z 23 kwietnia 2026 r., tut. Sąd odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy z uwagi na oczywistą bezzasadność jego skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada jej dopuszczalność ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, ze zm.) - zwanej dalej: p.p.s.a. Przesłankami tymi są: niewłaściwość sądu (pkt 1), niezachowanie terminu (pkt 2), nieuzupełnienie braków formalnych (pkt 3), zawisłość sprawy (pkt 4), brak zdolności sądowej lub procesowej (pkt 5), brak interesu prawnego wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a. (pkt 5a) oraz niedopuszczalność skargi z innych przyczyn (pkt 6). Ponadto, na podstawie art. 220 § 1 p.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Jak natomiast stanowi art. 220 § 3 p.p.s.a., skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. Oceniając dopuszczalność skargi wniesionej w niniejszej sprawie, wskazać należy, że nie zawierała ona numeru PESEL skarżącego, choć obowiązek taki wynika z art. 57 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 46 § 2 pkt 1 lit b) p.p.s.a. Skarga nie zawierała także prawidłowo złożonego podpisu skarżącego. Z podanych względów, skarżący został wezwany do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi przez podanie swojego numeru PESEL i prawidłowe podpisanie skargi, a także do uiszczenia wpisu od skargi. Wezwanie nastąpiło w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Z kolei art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a stanowi, że skutkiem nieuzupełnienia braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie, jest jej odrzucenie. W niniejszej sprawie zaistniały podstawy do odrzucenia skargi wobec tego, że skarżący - pomimo prawidłowo doręczonego wezwania i zawartego w nim pouczenia o skutkach niezastosowania się do niego - nie uzupełnił w terminie braków formalnych i fiskalnych skargi. Wezwania do wskazania numeru PESEL skarżącego i podpisania skargi, a także do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł, zostały doręczone skarżącemu 15 listopada 2025 r. (sobota), a nie jak twierdzi skarżący - 1 grudnia 2025 r. Okoliczność doręczenia skarżącemu wezwań 15 listopada 2025 r. wynika jednoznacznie z pisma operatora Poczta Polska z 23 marca 2026 r. i dokumentu z kraju przeznaczenia przesyłki (Niemiec), zawierającego podpis skarżącego i datę odbioru. Wyznaczony termin 7 dni dla skarżącego do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi, upłynął zatem 24 listopada 2025 r. (poniedziałek), bowiem zastosowanie w sprawie ma art. 83 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z nim, jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy. Skarżący wykonał natomiast zobowiązanie Sądu pismem z 1 grudnia 2025 r., nadanym w formie elektronicznej w tym samym dniu. Skarżący nie uiścił przy tym wpisu od skargi, choć złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych - wpisu od skargi, co nastąpiło dopiero 28 stycznia 2026 r. Wniosek ten został zatem wniesiony po upływie terminu 7 dni do uiszczenia wpisu od skargi, który upłynął - co już wyżej zostało podniesione - 24 listopada 2025 r. i zrodziło to istotne konsekwencje dla sytuacji procesowej skarżącego. Zważywszy bowiem, że złożony przez skarżącego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych został wniesiony po upływie terminu przewidzianego na uiszczenie wpisu od skargi, stwierdzić trzeba, że nie mógł on wywołać skutku w postaci przerwania biegu terminu do uiszczenia tej opłaty. Wniesienie wniosku o prawo pomocy po upływie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, jest bowiem z punktu widzenia wymogu opłacenia skargi - bezskuteczne. Sąd podziela w tym względzie pogląd prawny wyrażony w doktrynie i orzecznictwie, zgodnie z którym spóźniony wniosek o przyznanie prawa pomocy, z uwagi na swoją bezskuteczność, w ogóle nie przerywa biegu terminu do uiszczenia opłaty sądowej (tak: H. Knysiak-Molczyk w: T. Woś (red.), Prawo o postępowaniu, s. 720; postanowienia WSA: w Białymstoku z 4 kwietnia 2008 r., sygn. akt II SA/Bk 836/07). Fakt nieuzupełnienia przez skarżącego braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie, a także złożenie wniosku o zwolnienie od wpisu od skargi po terminie wyznaczonym do dokonania tej czynności, stanowi podstawę do odrzucenia skargi z tych przyczyn. Podkreślenia wymaga przy tym, że uzupełnienie braków formalnych skargi po wyznaczonym terminie siedmiu dni - tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, jest nieskuteczne i traktowane jak nieuzupełnienie braków w ogóle. Siedmiodniowy termin przewidziany na uzupełnienie braków formalnych skargi jest terminem ustawowym i Sąd nie jest uprawniony do modyfikacji jego długości. Skoro zatem uzupełnienie braków formalnych skargi następuje z przekroczeniem terminu, to Sąd jest zobligowany odrzucić skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 17 kwietnia 2026 r., sygn. akt I GZ 136/26, dostępne w CBOSA). Dodatkowo wskazać także należy na kwestię legitymacji skargowej S. P. wnoszącego skargę w niniejszej sprawie. Żądanie skarżącego zawarte w skardze odnosi się do zagadnień uregulowanych w art. 115a p.o.ś., a w świetle art. 115a ust. 1 p.o.ś., w przypadku stwierdzenia przez organ ochrony środowiska, na podstawie pomiarów własnych lub pomiarów podmiotu obowiązanego do ich prowadzenia, że poza zakładem, w wyniku jego działalności, są przekroczone dopuszczalne poziomy hałasu, organ ten wydaje decyzję o dopuszczalnym poziomie hałasu. W decyzji, o której mowa w ust. 1, mogą być określone wymagania mające na celu nieprzekraczanie poza zakładem dopuszczalnych poziomów hałasu, a w szczególności: rozkład czasu pracy źródeł hałasu dla całej doby, wraz z przewidywanymi wariantami; zakres, sposób i częstotliwość prowadzenia pomiarów poziomu hałasu w zakresie, w jakim wykraczają one poza wymagania, o których mowa w art. 147 i 148; formę, układ, techniki i termin przedkładania wyników pomiarów, (por. art. 115a ust. 4 p.o.ś.). Jak stanowi art. 115a ust. 5 p.o.ś., postępowanie w przedmiocie wydania decyzji, o której mowa w ust. 1, wszczyna się z urzędu. Z przywołanego art. 115a ust. 5 p.o.ś. wynika, że ustawodawca w tym przepisie prawa przyjął rozwiązanie będące odstępstwem od ogólnych reguł postępowania administracyjnego, wynikających z ustawy z Kodeks postępowania administracyjnego. Właśnie taki szczególny charakter mają postanowienia art. 115a ust. 5 p.o.ś., w którym ustawodawca nie przewidział sytuacji wszczęcia postępowania na wniosek. Może być ono wszczęte wyłącznie z urzędu, co stanowi wyraźne ograniczenie postanowień art. 61 § 1 k.p.a., stanowiącego, że postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W tym kontekście zwrócić należy uwagę, na pogląd wyrażony w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 września 2025 r., sygn. akt II OPS 2/25, zgodnie z którym w postępowaniach wszczynanych na zasadzie oficjalności (z urzędu) przepis art. 61a § 1 k.p.a. nie stwarza podstawy prawnej do wydania postanowienia odmownego z tej przyczyny, że wydając takie postanowienie, organ byłby jedynym jego adresatem. W związku z tym NSA stwierdził również, że skoro organ nie jest zobowiązany do wydania, w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a., postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawach wszczynanych wyłącznie z urzędu, to brak reakcji tego organu polegający na niezajęciu stanowiska w procesowej formie nie może być kwestionowany w drodze ponaglenia (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.), tj. środka zwalczającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W konsekwencji także skarga na bezczynność organu w tego rodzaju sprawach stanowi skargę niedopuszczalną w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Merytoryczne rozpatrzenie ponaglenia przez organ wyższego stopnia, a także skuteczne wniesienie do sądu administracyjnego skargi na bezczynność organu jest możliwe jedynie w sytuacji toczącego się postępowania w konkretnej sprawie. Jak stwierdzono w uchwale "w orzecznictwie i piśmiennictwie podkreśla się, że brak jest podstaw do przyjęcia bezczynności organu administracji w sytuacji, gdy obowiązujące przepisy prawa nie przewidują działania organów w określonej formie prawnej. Musi bowiem istnieć obowiązek prawny działania organu administracji i określona prawna forma tego działania, ujęta w ramy form procesowego rozstrzygnięcia sprawy (por. wyroki NSA z: 20 kwietnia 1999 r., sygn. akt I SAB 161/98; 14 stycznia 2021 r., sygn. akt I GSK 1722/20; J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2008 r. s. 292) - uchwała NSA o sygn. akt II OPS 2/25 dostępna w CBOS. Takie stanowisko - w odniesieniu do okoliczności niniejszej sprawy - zaprezentowało także Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu w piśmie z 22 lipca 2025 r., nr [...], będące odpowiedzią na wniesione ponaglenie skarżącego. Wprawdzie przywołana powyżej uchwała NSA zapadła na tle przepisów dotyczących prawa budowlanego, to jednak ma zastosowanie również w niniejszej sprawie, albowiem odnosi się do ogólnych zasad stosowania przepisów postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego. Mając na uwadze wszystkie przywołane powyżej okoliczności sprawy, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. i art. art. 220 § 3 p.p.s.a., odrzucił skargę z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych i fiskalnych skargi. O powyższym, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.